نورنیوز-گروه بینالملل: خلیج فارس تنها گذرگاه انتقال انرژی نیست؛ بستر آن میزبان کابلهای فیبر نوری زیردریایی است که کشورهای پیرامونی را به شبکه جهانی داده متصل میکنند. این کابلها ترافیک اینترنت، تماسها، تبادل اطلاعات، تراکنشهای مالی و ارتباطات سازمانی را جابهجا میکنند. نقشه مسیرهای منطقه، چند سامانه مهم با گستره و کارکرد متفاوت را نشان میدهد که پیوند دیجیتال خلیج فارس با آسیا، آفریقا و اروپا را شکل میدهند.
کابل «گلف بریج اینترنشنال» یا «جیبیآی» کشورهای حاشیه خلیج فارس را به یکدیگر متصل میکند و از مسیر عراق تا مدیترانه و اروپا امتداد مییابد. «تیجیان ـ گلف» شبکهای است که بیشترین استفاده را در میان مؤسسات مالی، شرکتها و بورسهای منطقه دارد؛ ازاینرو اختلال آن میتواند ارتباطات مالی و تجاری را ناپایدار کند. شبکه «فالکون» گستردهترین شبکه ارتباطی؛ کشورهای عربی را از مسیر دریای سرخ به هم پیوند میدهد و ارتباط با مصر و هند را نیز برقرار میکند.
کابل «ایایای ـ۱» یا آسیا ـ آفریقا ـ اروپا، حدود ۲۵ هزار کیلومتر طول دارد و یکی از مسیرهای مهم انتقال ترافیک است. این مسیر، آسیا و اروپا را از طریق خلیج فارس به یکدیگر متصل میکند. کابل «اسایاِمدبلیوای ۵ و ۶» نیز از فرانسه در غرب تا اقیانوس هند امتداد دارد و از مسیرهای مرتبط با خلیج فارس، دریای سرخ و کانال سوئز عبور میکند. کابل «پیاُآی» پیوند دوجانبه زیردریایی عمان و ایران است که بندر چابهار را به عمان متصل میکند. کابل «دو آفریقا» نیز در نقشه بزرگترین پروژه کابل زیردریایی جهان معرفی شده است.
آسیب به یک کابل لزوماً اینترنت یک کشور یا جهان را قطع نمیکند؛ زیرا بخشی از ترافیک میتواند به مسیرهای دیگر منتقل شود. بااینحال، قطع همزمان چند مسیر یا کاهش ظرفیت جایگزین، سرعت اینترنت را پایین میآورد، تأخیر را افزایش میدهد و دسترسی به خدمات خارجی را مختل میکند. پیامد آن میتواند در بانکداری دیجیتال، ارتباطات بینبانکی، پرداختها، بورسها، خدمات ابری، مراکز داده، هوش مصنوعی، آموزش برخط و ارتباطات شهروندان آشکار شود.
تجارت و حملونقل نیز مصون نیستند. تبادل اسناد گمرکی و بارنامهها، هماهنگی شرکتهای کشتیرانی، بیمهگران، بنادر و زنجیره تأمین ممکن است کند یا متوقف شود. شرکتهای نفت، گاز و خدمات عمومی نیز در ارتباطات دادهای و هماهنگی برونمرزی با دشواری مواجه میشوند؛ هرچند قطع کابل بهخودیخود به معنای توقف تولید یا صادرات انرژی نیست.
در شرایط تنش و درگیری نظامی، شدت بحران به محل آسیب، تعداد کابلهای قطعشده، ظرفیت مسیرهای جایگزین و زمان تعمیر بستگی دارد. تعمیر کابل به کشتی تخصصی، تجهیزات فنی و دسترسی ایمن به بستر دریا نیاز دارد؛ ناامنی دریایی، مین یا محدودیت تردد میتواند عملیات را به تأخیر اندازد و هزینهها را افزایش دهد. بنابراین، امنیت کابلها بخشی از امنیت اقتصادی و دیجیتال منطقه است