نورنیوز-گروه بین الملل: روزنامه واشنگتن‌پست در گزارشی از افزایش تحرکات دیپلماتیک چین در خاورمیانه خبر داد و نوشت پکن در تلاش است از فرصت‌های ایجادشده در پی منازعه ایران برای تقویت جایگاه خود در معادلات منطقه‌ای و حضور در روند مذاکرات تهران و واشنگتن استفاده کند.
به نوشته این روزنامه، چین در شرایطی که کشورهای حاشیه خلیج فارس تلاش‌های خود را برای شکستن بن‌بست میان ایران و آمریکا افزایش داده‌اند، مجموعه‌ای از رایزنی‌های دیپلماتیک را در دستور کار قرار داده است.
رایزنی شی جین‌پینگ با مقام‌های عمان، ایران و عربستان
شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهور چین، روز دوشنبه در پکن میزبان سلطان هیثم بن طارق، پادشاه عمان، بود. این سفر نخستین سفر یک رئیس کشور عمانی به چین از زمان برقراری روابط دیپلماتیک میان دو کشور در ۴۸ سال گذشته عنوان شده است.
هم‌زمان، وانگ یی، وزیر امور خارجه چین، در دیدارهای جداگانه با مقام‌های ارشد ایران و عربستان سعودی درباره تحولات منطقه و راه‌های کاهش تنش گفت‌وگو کرد.
وزارت امور خارجه چین همچنین از برنامه گسترده سفر فرستادگان این کشور به کشورهای منطقه خبر داد. بر اساس این برنامه، ژای جون، فرستاده ویژه چین در امور خاورمیانه، به ایران، عمان و عربستان سعودی سفر خواهد کرد.
لیو شیانفا، فرستاده چین در امور آفریقا، نیز راهی اتیوپی، جیبوتی و مصر می‌شود و هو چانگ‌چون، فرستاده ویژه پکن در امور شاخ آفریقا، به اریتره سفر خواهد کرد.
موضع پکن درباره حملات و ضرورت مذاکره
این تحرکات دیپلماتیک چند ساعت پس از دور تازه حملات هوایی آمریکا به اهدافی در جزیره قشم انجام شد؛ حملاتی که به گفته مقام‌های آمریکایی، بخشی از عملیات‌های نظامی در منطقه بوده است.
مائو نینگ، سخنگوی وزارت امور خارجه چین، روز سه‌شنبه در نشست خبری این وزارتخانه گفت: «چین همواره معتقد بوده است که ابزارهای نظامی هیچ مسئله‌ای را حل نمی‌کنند، بلکه تنها تنش‌ها را تشدید می‌کنند و به نفع هیچ‌یک از طرف‌ها نیستند.»
او به‌طور مستقیم به حملات اخیر آمریکا اشاره نکرد، اما موضع پکن بر ضرورت حل‌وفصل سیاسی اختلافات تأکید داشت.
شی جین‌پینگ نیز در دیدار با سلطان عمان، بنا بر اعلام وزارت امور خارجه چین، گفته است: «خاورمیانه نباید به عرصه‌ای برای رقابت قدرت‌های بزرگ و منازعات ژئوپلیتیکی تبدیل شود.»
وانگ یی هم در دیدار با علی باقری‌کنی، معاون دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران، گفت‌وگو و مذاکره را راه برون‌رفت از وضعیت کنونی دانست و از طرف‌های درگیر خواست بار دیگر به درگیری مسلحانه متوسل نشوند.
نگرانی کشورهای منطقه از گسترش جنگ
واشنگتن‌پست در ادامه گزارش خود می‌نویسد تهدیدهای آمریکا برای ازسرگیری حملات، کشورهای حاشیه خلیج فارس را به افزایش تلاش‌های دیپلماتیک برای شکستن بن‌بست میان تهران و واشنگتن سوق داده است.
این کشورها نگران‌اند که دور تازه درگیری‌ها، بار دیگر به حملات تلافی‌جویانه ایران علیه اهدافی در منطقه منجر شود. در همین چارچوب، میانجی‌های قطری نیز روز جمعه در ادامه تلاش‌ها برای پایان دادن به جنگ وارد تهران شدند.
این روزنامه همچنین به اختلاف دیدگاه در دولت دونالد ترامپ درباره مسیر پیش‌رو اشاره کرده است. بر اساس گزارش پیشین واشنگتن‌پست، برخی مقام‌های آمریکایی از جمله جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور، استیو ویتکاف، فرستاده ویژه آمریکا و جرد کوشنر، از دستیابی به توافق حمایت می‌کنند؛ در حالی که برخی دیگر از اعضای دولت، از جمله پیت هگست، وزیر دفاع، ظاهراً با این رویکرد موافق نیستند.
منافع اقتصادی و راهبردی چین در خاورمیانه
افزایش نقش‌آفرینی دیپلماتیک چین در شرایطی صورت می‌گیرد که پکن منافع اقتصادی و راهبردی قابل‌توجهی در خاورمیانه دارد. وابستگی چین به جریان انرژی عبوری از تنگه هرمز و سرمایه‌گذاری‌های گسترده این کشور در منطقه، ثبات مسیرهای کشتیرانی و زنجیره‌های تأمین را برای پکن اهمیت ویژه‌ای بخشیده است.
تداوم درگیری‌ها می‌تواند جریان تجارت و انتقال انرژی را مختل کند و بر صادرات چین نیز تأثیر بگذارد. از این منظر، کاهش تنش میان ایران و آمریکا علاوه بر اهمیت سیاسی، با منافع اقتصادی پکن نیز ارتباط دارد.
کریگ سینگلتون، مدیر ارشد برنامه چین در بنیاد دفاع از دموکراسی‌ها، در گفت‌وگو با واشنگتن‌پست اظهار کرد پکن می‌خواهد در صورت حرکت منطقه به سمت توافق دیپلماتیک، بر سر میز مذاکرات حضور داشته باشد یا دست‌کم نشان دهد که برای شکل‌گیری چنین روندی تلاش کرده است.
یون سان، مدیر برنامه چین در مرکز استیمسون نیز با اشاره به نقش میانجی‌گرانه عمان، این کشور را به دلیل اعتبار و روابط منطقه‌ای خود، دارای ظرفیت مهمی برای کمک به روند دیپلماسی دانست.
پکن به دنبال جایگاهی در معادلات آینده منطقه
واشنگتن‌پست در جمع‌بندی گزارش خود تأکید می‌کند که چین با وجود گسترش روابط در خاورمیانه و تلاش برای معرفی خود به‌عنوان بازیگری صلح‌طلب، تاکنون در تبدیل جایگاه دیپلماتیک خود به نتایج ملموس با دشواری‌هایی روبه‌رو بوده است.
با این حال، رایزنی‌های اخیر پکن با ایران، عربستان و عمان و اعزام فرستادگان ویژه به کشورهای منطقه، نشان‌دهنده تلاش این کشور برای افزایش نقش خود در تحولات خاورمیانه است؛ نقشی که می‌تواند در صورت شکل‌گیری مسیر تازه‌ای برای مذاکرات تهران و واشنگتن، اهمیت بیشتری پیدا کند.
