نورنیوز-گروه اجتماعی: مرگ یک کارمند ۲۸ ساله مؤسسه تحقیقات ضدطاعون ایرکوتسک در سیبری، طی روزهای اخیر موجی از نگرانی درباره احتمال بروز طاعون در روسیه ایجاد کرده است. این زن دوم اکتبر ۲۰۲۶ پس از ابتلا به بیماری شدید تنفسی جان باخت و مقام‌های روسیه، علت مرگ را تاکنون «ذات‌الریه با علت نامشخص» اعلام کرده‌اند. با وجود انتشار روایت‌هایی درباره احتمال تماس آزمایشگاهی با عامل طاعون، هیچ مدرک رسمی این ادعا را تأیید نکرده است.
موضوع زمانی حساس‌تر شد که محل فعالیت فرد فوت‌شده، یکی از مراکز تخصصی مطالعه بیماری‌های خطرناک و طاعون در سیبری بود؛ منطقه‌ای که با وجود نادر بودن موارد انسانی، باکتری طاعون در چرخه طبیعی حیات وحش آن وجود دارد. روسیه برای احتیاط، افرادی را که با فرد متوفی در تماس بوده‌اند شناسایی و تحت مراقبت قرار داد. گزارش‌های رسمی روسیه و سازمان جهانی بهداشت نشان می‌دهد تاکنون در میان تماس‌ها مورد تأییدشده‌ای از طاعون یا بیماری عفونی خطرناک مشاهده نشده است.
سازمان جهانی بهداشت در ششم اکتبر اعلام کرد علت مرگ هنوز به‌طور رسمی مشخص نشده و بررسی‌های آزمایشگاهی ادامه دارد. ارزیابی اولیه این سازمان، خطر را برای استان ایرکوتسک «متوسط تا پایین»، برای کل روسیه «پایین» و برای منطقه اروپا «بسیار پایین» اعلام کرده است. بنابراین، آنچه اکنون در روسیه وجود دارد، بر اساس اطلاعات رسمی، یک شیوع گسترده طاعون نیست و نباید خبر یک مرگ مشکوک را با بازگشت همه‌گیری تاریخی این بیماری یکسان دانست.
با این حال، اهمیت موضوع از بین نمی‌رود. طاعون ناشی از باکتری یرسینیا پستیس است و عمدتاً در چرخه طبیعی میان جوندگان و کک‌های آلوده گردش می‌کند. انسان می‌تواند از طریق گزش کک آلوده، تماس مستقیم با بافت یا ترشحات حیوان آلوده و در نوع ریوی، از طریق ذرات تنفسی فرد بیمار گرفتار شود. نوع ریوی خطرناک‌ترین شکل بیماری است و بدون درمان سریع می‌تواند بسیار کشنده باشد؛ در مقابل، تشخیص زودهنگام و درمان آنتی‌بیوتیکی مناسب می‌تواند جان بیمار را نجات دهد.
اما پرسش مهم‌تر برای ایران این است که آیا رخداد روسیه می‌تواند مستقیماً تهدیدی برای کشور ایجاد کند؟ پاسخ فعلی، خطر مستقیم و فوری پایین است. سازمان جهانی بهداشت تاکنون هیچ نشانه‌ای از گسترش بین‌المللی این رویداد ارائه نکرده و حتی درباره اروپا نیز سطح خطر را بسیار پایین دانسته است. در نتیجه، صرف انتشار خبر درباره یک مورد مشکوک در سیبری، به معنای افزایش فوری خطر برای ایران نیست.
با این حال، ایران از نظر زیست‌محیطی کاملاً بیگانه با طاعون نیست. مطالعات علمی نشان داده‌اند که سابقه طاعون در ایران وجود داشته و در برخی مناطق غربی کشور، گردش باکتری در جمعیت جوندگان و سگ‌ها نیز گزارش شده است. همین سابقه سبب می‌شود نظام مراقبت بیماری‌های واگیر، پایش جوندگان، کک‌ها و موارد تب‌دار غیرمعمول را جدی بگیرد. بنابراین خطر اصلی برای ایران نه انتقال مستقیم از روسیه، بلکه امکان تداوم یا بازفعال‌شدن کانون‌های طبیعی بیماری در شرایط مناسب زیست‌محیطی است.
در مجموع، وضعیت کنونی روسیه بیش از آنکه نشانه یک بحران بین‌المللی باشد، هشداری برای ضرورت مراقبت و شفافیت epidemiological است. تا هفتم اکتبر ۲۰۲۶، هیچ شواهد معتبر از شیوع طاعون در ایرکوتسک یا انتقال آن به کشورهای دیگر منتشر نشده است. برای ایران نیز اقدام منطقی، نه ایجاد هراس عمومی، بلکه حفظ مراقبت مرزی و آزمایشگاهی، رصد کانون‌های حیوانی و آمادگی تشخیصی و درمانی است.
