نورنیوز-گروه اقتصادی: افزایش بدهی دولت‌ها، تشدید ریسک‌های ژئوپلیتیکی و نگرانی از چندپارگی اقتصاد جهانی باعث شده بانک‌های مرکزی، به‌ویژه در اقتصادهای نوظهور، همچنان به طلا به چشم پناهگاهی راهبردی نگاه کنند.
قیمت طلا در شرایط معمول با افزایش بازده اوراق قرضه کاهش پیدا می‌کند؛ زیرا طلا سود دوره‌ای ندارد و بالا رفتن نرخ بازده، هزینه فرصت نگهداری آن را افزایش می‌دهد. این رابطه در سال جاری نیز تا حدودی برقرار بوده است. هم‌زمان با صعود بازده اوراق خزانه‌داری آمریکا به بالاترین سطوح چند دهه اخیر، قیمت طلا حدود ۴ درصد کاهش یافته است.
بااین‌حال، شدت افت طلا به اندازه‌ای نبوده که جهش بازده اوراق اقتضا می‌کرد. خرید مستمر بانک‌های مرکزی و افزایش تقاضا برای دارایی‌های امن، قیمت این فلز را بالای ۴۰۰۰ دلار در هر اونس حفظ کرده است. این مقاومت نشان می‌دهد عوامل تعیین‌کننده بازار طلا دیگر فقط به نرخ بهره و بازده اوراق محدود نیستند. اکنون نیز طلا با وجود نوسانات نزولی همچنان بالای سطح ۴۱۰۰ دلار و روی قیمت ۴۱۲۳ دلار معامله می‌شود.
طلا؛ پناهگاه اصلی در دوره بحران
سرجیو نیکولتی آلتیماری، معاون رئیس بانک مرکزی ایتالیا، در کنفرانس سالانه انجمن بازار شمش لندن در سورنتوی ایتالیا گفت: «طلا یک دارایی امن و شاید مهم‌ترین دارایی امن است؛ موضوعی که عملکرد آن در طول زمان و طی مجموعه گسترده‌ای از بحران‌ها اثبات کرده است.»
او تاکید کرد نقش طلا در شرایط کنونی اهمیت بیشتری پیدا کرده است؛ زیرا ریسک‌های ژئوپلیتیکی بالا رفته و نگرانی‌ها درباره چندپارگی اقتصادی در جهان افزایش یافته است.
یوآخیم ناگل، رئیس بانک مرکزی آلمان نیز پذیرفت که افزایش بازده، اوراق قرضه را برای مدیران ذخایر ارزی جذاب‌تر کرده است. با وجود این، از نگاه او ادامه تنش‌های ژئوپلیتیکی و افزایش ریسک اعتباری ناشی از بدهی سنگین دولت‌ها، همچنان دلیل محکمی برای تنوع‌بخشی ذخایر با استفاده از طلا فراهم می‌کند.
در واقع، اوراق دولتی دیگر بدون ریسک تلقی نمی‌شوند. رشد سریع بدهی عمومی و گسترش سیاست‌های مالی انبساطی این نگرانی را ایجاد کرده است که بخشی از دولت‌ها در آینده با فشار بیشتری برای تامین هزینه بدهی روبه‌رو شوند. طلا برخلاف اوراق قرضه، تعهد مالی هیچ دولت یا نهادی محسوب نمی‌شود و همین ویژگی، جایگاه آن را در ذخایر رسمی تقویت می‌کند.
تغییر ساختاری بازار طلا از سال ۲۰۲۲
آلتیماری معتقد است بازار جهانی طلا از سال ۲۰۲۲ وارد دوره‌ای از تغییرات ساختاری شده است. محور اصلی این تغییر، افزایش خرید بانک‌های مرکزی کشورهای در حال توسعه و اقتصادهای نوظهور بوده است؛ کشورهایی که می‌کوشند ترکیب ذخایر خود را متنوع‌تر کنند و وابستگی آن را به ارزها و اوراق کشورهای غربی کاهش دهند.
براساس پیش‌بینی موسسه متالز فوکوس در ماه ژوئن، تقاضای بانک‌های مرکزی برای طلا در سال ۲۰۲۶ با کاهش سالانه ۱۵ درصدی به ۷۲۰ تن خواهد رسید. با وجود این افت، حجم خریدها همچنان از سطح ثبت‌شده پیش از سال ۲۰۲۲ بالاتر خواهد بود.
نگرانی درباره بدهی عمومی و گسترش هزینه‌های مالی دولت‌ها، رابطه معکوس سنتی میان طلا و بازده واقعی اوراق را نیز تضعیف کرده است. در گذشته، افزایش بازده واقعی معمولاً به افت محسوس طلا منجر می‌شد؛ اما در سال گذشته و ماه‌های ابتدایی امسال، این رابطه به اندازه قبل قدرتمند نبود.
سرمایه‌گذاری جای زیورآلات را در چین گرفت
تحول بازار طلا فقط به رفتار بانک‌های مرکزی محدود نمی‌شود. زنگ هویی، معاون بورس طلای شانگهای، اعلام کرد ساختار تقاضا و سازوکار قیمت‌گذاری طلا طی سال‌های اخیر به‌شدت تغییر کرده است.
در چین، به‌عنوان بزرگ‌ترین مصرف‌کننده طلای جهان، تقاضای سرمایه‌گذاری و حضور سرمایه‌گذاران نهادی نقش پررنگ‌تری پیدا کرده‌اند. خرید شمش و سکه در سال ۲۰۲۵ برای نخستین‌بار از مصرف طلا در صنعت زیورآلات پیشی گرفت؛ تغییری که نشان می‌دهد خانوارها و سرمایه‌گذاران چینی بیش از گذشته طلا را ابزاری برای حفظ ارزش دارایی می‌دانند.
در مجموع، هرچند جهش بازده اوراق فشار قابل‌توجهی بر قیمت طلا وارد کرده، نگرانی از بدهی دولت‌ها، نااطمینانی ژئوپلیتیکی و تداوم خرید بانک‌های مرکزی اجازه نداده است جایگاه راهبردی این فلز تضعیف شود. بازار طلا اکنون بیش از آنکه تنها تابع نرخ بهره باشد، از تحولات سیاسی، مالی و ساختاری اقتصاد جهانی تاثیر می‌گیرد.
