نورنیوز-گروه اجتماعی: پژوهشگران مرکز تحقیقات سرطان‌های گوارشی دانشگاه علوم پزشکی تهران در یک مطالعه طولی، ارتباط میان ترک سیگار و تریاک و خطر ابتلا به سرطان‌های دستگاه گوارش را بررسی کردند. این مطالعه بر اساس داده‌های ۵۰ هزار و ۴۵ نفر از شرکت‌کنندگان مطالعه همگروه گلستان انجام شد. شرکت‌کنندگان در زمان ورود به مطالعه ۴۰ تا ۷۵ سال داشتند و به‌طور میانه به مدت ۱۵ سال مورد پیگیری قرار گرفتند. در طول دوره پیگیری، یک هزار و ۲۲۷ مورد سرطان دستگاه گوارش شناسایی شد که شامل ۴۶۰ مورد سرطان مری، ۴۵۳ مورد سرطان معده، ۲۰۳ مورد سرطان کولورکتال و ۱۱۱ مورد سرطان لوزالمعده بود.
پژوهشگران افراد را بر اساس سابقه مصرف سیگار و تریاک و همچنین مدت زمان ترک این مواد با یکدیگر مقایسه کردند. در این مطالعه، ترک طولانی‌مدت به معنای بیش از پنج سال پرهیز از مصرف در نظر گرفته شد و افرادی که همچنان مصرف داشتند یا کمتر از پنج سال از ترک آنها گذشته بود، در یک گروه قرار گرفتند.
بر اساس یافته‌های این مطالعه، در افرادی که بیش از پنج سال سیگار را ترک کرده بودند، خطر ابتلا به سرطان مری حدود ۳۲ درصد کمتر بود. همچنین در افرادی که بیش از پنج سال مصرف تریاک را کنار گذاشته بودند، کاهش خطر ابتلا به سرطان مری حدود ۶۷ درصد برآورد شد. در مقابل، مصرف‌کنندگان فعلی و افرادی که کمتر از پنج سال از ترک آنها گذشته بود، در مقایسه با افرادی که هرگز مصرف نکرده بودند، همچنان با خطر بالاتر ابتلا به سرطان مری مواجه بودند.
یافته‌های این پژوهش همچنین نشان داد ترک سیگار به مدت بیش از پنج سال با کاهش حدود ۳۵ درصدی خطر ابتلا به سرطان معده همراه بود. با این حال، در افرادی که بیش از پنج سال از ترک تریاک آنها گذشته بود، کاهش معناداری در خطر ابتلا به سرطان معده مشاهده نشد.
پژوهشگران در بررسی سرطان لوزالمعده، شواهد آماری کافی برای ارتباط میان ترک طولانی‌مدت سیگار یا تریاک و کاهش خطر ابتلا به این سرطان پیدا نکردند. تعداد موارد سرطان لوزالمعده در این مطالعه نسبتاً کم بود و از این رو نمی‌توان بر اساس این یافته نتیجه گرفت که ترک مصرف بر خطر این سرطان تأثیری ندارد. همچنین ارتباط آماری معناداری میان ترک سیگار یا تریاک و کاهش خطر سرطان کولورکتال شامل سرطان روده بزرگ و راست‌روده مشاهده نشد. به گفته پژوهشگران، ممکن است برای آشکار شدن اثر ترک مصرف بر این نوع سرطان به دوره‌های طولانی‌تر پیگیری نیاز باشد.
یکی از یافته‌های قابل توجه این مطالعه، تفاوت میان ترک کوتاه‌مدت و طولانی‌مدت بود. افرادی که کمتر از پنج سال از ترک سیگار یا تریاک آنها گذشته بود، در مقایسه با افرادی که هرگز مصرف نکرده بودند، همچنان با خطر بالاتر سرطان مری مواجه بودند. این یافته به معنای بی‌فایده بودن ترک مصرف در سال‌های نخست نیست، بلکه آسیب‌های ناشی از مواجهه طولانی‌مدت با مواد سرطان‌زا ممکن است به تدریج کاهش یابد و زمان لازم برای این روند نیز با توجه به نوع سرطان و میزان مواجهه قبلی متفاوت باشد.
پژوهشگران همچنین تأکید کرده‌اند که کاهش خطر مشاهده‌شده در افراد ترک‌کننده را نمی‌توان به‌طور کامل فقط به ترک سیگار یا تریاک نسبت داد؛ چرا که عواملی مانند رژیم غذایی، فعالیت بدنی و سایر رفتارهای مرتبط با سلامت نیز ممکن است در نتایج نقش داشته باشند.
یافته‌های مطالعه همگروه گلستان از اهمیت برنامه‌های ترک سیگار و تریاک به عنوان بخشی از راهبردهای پیشگیری از سرطان، به‌ویژه در مناطقی با شیوع بالای مصرف تریاک و سرطان مری، حمایت می‌کند. این پژوهش یک مطالعه مشاهده‌ای است و از این رو ارتباط‌های مشاهده‌شده لزوماً به معنای اثبات رابطه علت و معلولی نیست. همچنین، نتایج به‌دست‌آمده از جمعیت استان گلستان ممکن است بدون انجام مطالعات بیشتر به سایر جمعیت‌ها قابل تعمیم نباشد. یافته‌های این پژوهش در مجموع نشان می‌دهد ترک سیگار و تریاک، حتی پس از سال‌ها مصرف، با کاهش خطر برخی سرطان‌های دستگاه گوارش همراه است؛ هرچند میزان این ارتباط در انواع مختلف سرطان متفاوت است و برای بررسی اثر ترک بر سایر سرطان‌های دستگاه گوارش به مطالعات بیشتری نیاز خواهد بود.
این مطالعه توسط پژوهشگران مرکز تحقیقات سرطان‌های گوارشی دانشگاه علوم پزشکی تهران انجام شده و نتایج آن در مجله Scientific Reports منتشر شده است.
