نورنیوز-گروه اقتصادی: بحران ناشی از جنگ آمریکا علیه ایران، بازار جهانی انرژی را با یکی از شدیدترین اختلالات عرضه نفت مواجه کرده است. دادههای ارائهشده با استناد به آمار آژانس بینالمللی انرژی، از کاهش چشمگیر صادرات نفت خام، فرآوردههای پالایشی و گاز مایع نفتی از خلیج فارس حکایت دارد؛ تحولاتی که پیامدهای آن از محدوده جغرافیایی منطقه فراتر رفته و بازارهای انرژی، حملونقل و اقتصاد جهانی را تحت تأثیر قرار داده است.
بر اساس اطلاعات منتشرشده، میزان عرضه جهانی نفت روزانه ۵.۷ میلیون بشکه کاهش یافته است. این افت، در شرایطی رخ داده که خلیج فارس یکی از مهمترین کانونهای تأمین انرژی جهان به شمار میرود و هرگونه اختلال در جریان صادرات آن میتواند فشار قابلتوجهی بر پالایشگاهها، شرکتهای حملونقل و مصرفکنندگان ایجاد کند. کاهش عرضه، نگرانی درباره استمرار تأمین انرژی و افزایش هزینههای اقتصادی را تشدید میکند.
یکی از مهمترین شاخصهای بحران، کاهش ۴۵ درصدی صادرات نفت خام خلیج فارس است. بر اساس دادههای منتشر شده، صادرات نفت خام این حوزه به ۱۳ میلیون بشکه در روز رسیده است. این میزان کاهش، نشانه محدود شدن ظرفیت انتقال نفت از یکی از اصلیترین مراکز تولید و صادرات انرژی جهان است؛ وضعیتی که میتواند تعادل میان عرضه و تقاضا را در بازارهای بینالمللی برهم بزند.
همزمان، صادرات فرآوردههای پالایشی و گاز مایع نفتی یا الپیجی از حوزه خلیج فارس نیز ۶۰ درصد کاهش یافته است. اهمیت این افت تنها به نفت خام محدود نمیشود؛ زیرا فرآوردههای پالایشی در حملونقل، صنایع و فعالیتهای اقتصادی نقش اساسی دارند. کاهش صادرات این محصولات، فشار بر زنجیره تأمین سوخت و هزینههای پالایش و توزیع را افزایش میدهد.
در بخش دیگری از دادهها، از بسته شدن ظرفیت تولید یا توقف دسترسی به ۱۰ میلیون بشکه نفت در روز در خلیج فارس خبر داده شده است. این رقم، ابعاد اختلال در زیرساخت تولید و صادرات را نشان میدهد و بیانگر آن است که بحران، صرفاً کاهش موقت جریان تجاری نیست؛ بلکه ظرفیتهای عملیاتی صنعت انرژی را نیز تحت فشار قرار داده است.
پیامد این وضعیت در بازار آمریکا، افزایش ۹۴ درصدی قیمت دیزل نسبت به پیش از جنگافروزی علیه ایران اعلام شده است. دیزل سوختی کلیدی برای حملونقل جادهای، کشاورزی، صنایع و زنجیره توزیع کالا محسوب میشود؛ بنابراین افزایش قیمت آن میتواند هزینه انتقال کالا و فشار تورمی را افزایش دهد. گزارشهای جدید نیز از تداوم فشار بر بازار جهانی دیزل و کاهش ذخایر سوخت خبر میدهند.
ترکیب کاهش صادرات نفت خام، افت ۶۰ درصدی فرآوردههای پالایشی و الپیجی، توقف ظرفیت ۱۰ میلیون بشکهای تولید و کاهش ۵.۷ میلیون بشکهای عرضه جهانی، تصویری از آسیبپذیری بازار انرژی در برابر بحرانهای نظامی ارائه میدهد. در این شرایط، افزایش ۹۴ درصدی قیمت دیزل در آمریکا نشان میدهد که پیامدهای اختلال در خلیج فارس میتواند مستقیماً به اقتصاد مصرفکنندگان منتقل شود. تداوم چنین وضعیتی، هزینه جنگ را از میدان نظامی به حوزه انرژی و اقتصاد جهانی گسترش میدهد.
