نورنیوز-گروه سیاسی: تحولات نظامی و دیپلماتیک بعد از نقض آتش بس از سوی آمریکا درحالی ادامه دارد که دونالد ترامپ مدعی شده است در آینده نهچندان دور درباره ایران اتفاقات «بسیار بزرگی» روی خواهد داد و احتمالاً آماده دیدار با مسعود پزشکیان در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل خواهد بود.
یکی از مهمترین تحولات روز، کاهش شدید تردد کشتیها در تنگه هرمز است. رویترز به نقل از دادههای کشتیرانی شرکت کپلر گزارش داده طی تعطیلات آخر هفته تنها ۱۲ کشتی حامل کالا از این آبراه عبور کردهاند؛ این رقم در تعطیلات آخر هفته پیش از آن ۳۵ کشتی بوده است. بر اساس دادههای کپلر، طی هفته منتهی به ۱۳ سپتامبر نیز ۱۳ نفتکش، عمدتاً ابرنفتکشهای حامل نفت خام، از هرمز خارج شدهاند که مجموعاً ۳۴ میلیون بشکه نفت حمل کردهاند. عربستان مقصد نیمی از این صادرات و عراق تأمینکننده ۳۵ درصد محمولهها بوده است.
همزمان سپاه پاسداران از رهگیری و انهدام یک فروند پهپاد MQ-1 آمریکا در آسمان تنگه هرمز خبر داده است. سپاه اعلام کرده این پهپاد توسط سامانه نوین پدافند پیشرفته هوافضای سپاه و تحت کنترل شبکه یکپارچه پدافند هوایی کشور منهدم شده است.
سازمان عملیات تجارت دریایی بریتانیا نیز از وقوع حادثه برای یک کشتی هنگام عبور از تنگه هرمز خبر داده است.
فشار جنگ بر بازار انرژی؛ از گازوئیل آمریکا تا سوخت اروپا
ابعاد اقتصادی جنگ نیز پررنگتر شده است. بلومبرگ گزارش داده میانگین قیمت خردهفروشی گازوئیل در آمریکا برای نخستین بار از ۶.۵۰ دلار در هر گالن عبور کرده و به ۶.۵۰۵ دلار رسیده است. بر اساس این گزارش، قیمت گازوئیل از ابتدای سپتامبر تاکنون بیش از ۸۷ سنت افزایش یافته و از رکورد ثبتشده در سال ۲۰۲۲ نیز فراتر رفته است.
رویترز نیز به نقل از مؤسسه Energy Aspects گزارش داده اروپا در سهماهه چهارم سال جاری میلادی با کسری ۵۱۰ هزار بشکهای سوخت جت در روز مواجه خواهد شد؛ در حالی که آمریکا با مازاد ۱۸ هزار بشکهای و منطقه آسیا-اقیانوسیه با مازاد ۴۱۹ هزار بشکهای روبهرو خواهد بود. بر اساس همین گزارش، جنگ تقریباً نیمی از واردات سوخت جت اروپا را مختل کرده است.
در فرانسه نیز الجزیره از ثبت رکورد جدید قیمت گازوئیل خبر داده است؛ بهطوری که میانگین قیمت هر لیتر به ۲.۴۱ یورو رسیده و قیمت بنزین بدون سرب ۹۸ اکتان نیز از ۲.۲۸ یورو عبور کرده است. این تحولات در شرایطی رخ داده که قیمت نفت خام در ماه سپتامبر حدود ۲۰ درصد افزایش یافته و نفت برنت همچنان بالای ۱۰۰ دلار معامله میشود.
از سوی دیگر، خبرنگار اکونومیست از کمبود نفتکش و افزایش شدید هزینه اجاره آنها خبر داده و گفته است هزینه اجاره یک ابرنفتکش برای بارگیری در خلیج فارس و عبور از هرمز در اوایل ماه جاری به بیش از یک میلیون دلار در روز رسیده بود.
در بازار طلا نیز رویترز گزارش داده قیمت هر اونس طلای نقدی در معاملات روز دوشنبه با ۰.۵ درصد کاهش به ۴۳۵۴.۳۰ دلار رسید؛ در حالی که معاملهگران همچنان پیامدهای جنگ بر تورم و نرخهای بهره را ارزیابی میکنند.
تحرکات دیپلماتیک؛ از تهران تا نیویورک
همزمان با تداوم فشارهای نظامی و اقتصادی، مسیرهای دیپلماتیک نیز فعال مانده است. محسن نقوی، وزیر کشور پاکستان، وارد تهران شد و مورد استقبال اسکندر مومنی، وزیر کشور ایران، قرار گرفت. بر اساس گزارش الجزیره به نقل از یک منبع پاکستانی، نقوی در این سفر درباره تلاشهای میانجیگرانه و راههای پایان دادن به وضعیت بنبست گفتوگو خواهد کرد.
با این حال، تسنیم گزارش داده این سفر ارتباطی با مسائل ایران و آمریکا ندارد و محور آن مناسبات و همکاریهای دوجانبه است. بر اساس این گزارش، نقوی حامل پیامی از سوی پاکستان برای ایران نیست و ایران نیز پیامی از طریق او ارسال نخواهد کرد. تسنیم همچنین تأکید کرده شروط هفتگانه ایران پیشتر به طرف آمریکایی اعلام شده و تغییری در این وضعیت ایجاد نشده است.
از سوی دیگر، مارک فایفل، استراتژیست جمهوریخواه و مقام پیشین کاخ سفید و شورای امنیت ملی آمریکا، مشارکت چین را یکی از تحولاتی دانسته که میتواند به پیشبرد دیپلماسی میان تهران و واشنگتن کمک کند. او با اشاره به درخواست عربستان از پکن برای کمک درباره انصارالله و دیدار احتمالی ترامپ و شی جینپینگ، گفته است تحرکات چین در هفته پیشرو قابل توجه خواهد بود.
در واشنگتن نیز آنا پائولینا لونا، نماینده جمهوریخواه کمیته روابط خارجی مجلس نمایندگان آمریکا، گفته است دستیابی به توافق برای پایان دادن به جنگ با ایران، نیازمند مذاکرات فشرده با دولتهایی است که کانال ارتباطی با تهران دارند. او همچنین گفته مذاکرات احتمالی ترامپ با رئیسجمهور چین و طرف روسی، جنگ با ایران را نیز دربر خواهد گرفت.
در همین حال، مایکل والتز، سفیر آمریکا در سازمان ملل، مدعی شده درِ بازگشت ایران به میز مذاکره، مشروط به انجام مذاکرات با حسن نیت، باز است و واشنگتن به اعمال فشار حداکثری ادامه خواهد داد.
مسعود پزشکیان نیز فردا، سهشنبه، برای شرکت در مجمع عمومی سازمان ملل عازم نیویورک خواهد شد. همزمان عربستان نیز تحرکات دیپلماتیک خود را افزایش داده و فیصل بن فرحان، وزیر خارجه این کشور، با همتایان خود در کویت، مصر و ترکیه درباره آخرین تحولات منطقه و تشریک مساعی برای کنترل تنشها گفتوگو کرده است.
در بخش دیگری از تحولات، نیویورکتایمز به نقل از مقامهای آمریکایی گزارش داده ترامپ فعلاً تصمیم گرفته در حملات عربستان علیه انصارالله مشارکت نکند؛ اقدامی که بنا بر این گزارش، نگرانی از گشودهشدن جبههای جدید در جنگ ایران را نیز دربر داشته است.
در داخل ایران نیز سردار محبی، سخنگوی سپاه، با رد هرگونه ارتباط رسمی یا غیررسمی سپاه با آمریکا گفته است سپاه وارد عرصه دیپلماسی نمیشود و موضوعات دیپلماتیک از مسیر وزارت امور خارجه پیگیری میشود.
در همین شرایط، ستاد کل نیروهای مسلح و قرارگاه مرکزی خاتمالانبیا اعلام کردهاند ارتش، سپاه، وزارت دفاع، فراجا، بسیج و مرزبانان در حفظ منافع ملی، حقوق ملت و تمامیت ارضی کشور کوتاه نخواهند آمد.
از سوی دیگر، سعد شریده الکعبی، وزیر انرژی قطر، اظهارات اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، درباره اینکه تنگه هرمز طی دو سال آینده اهمیت خود را از دست خواهد داد، «اشتباه» دانسته است. الکعبی تأکید کرده هرمز تنها مسیر انتقال نفت و گاز نیست و برای تجارت گسترده منطقه اهمیت دارد.
بسنت نیز امروز مدعی شده تمام شرکتهای هواپیمایی ایران از ۲۳ سپتامبر، برابر با اول مهر، فعالیت خود را در سراسر جهان متوقف خواهند کرد؛ ادعایی که از سوی CNBC به نقل از وزیر خزانهداری آمریکا منتشر شده است.
در مجموع، تحولات در شرایطی سپری میشود که همزمان با ادامه تحولات نظامی، کاهش شدید تردد در هرمز و فشار بر بازارهای انرژی، مسیرهای دیپلماتیک نیز از تهران و اسلامآباد تا نیویورک و پکن فعال شده است؛ روندی که تحولات روزهای آینده را تحت تأثیر قرار خواهد داد.