نورنیوز-گروه بین الملل: اقدام آمریکا برای پایان دادن به عضویت و مشارکت خود در شورای حقوق بشر سازمان ملل، ریشه در یکجانبهگرایی توهمآمیز ترامپ و تلاش واشنگتن برای نمایش قدرت انحصاری آمریکا، فارغ از هرگونه وابستگی به نهادها و قواعد حقوق بینالملل دارد. وزارت خارجه آمریکا این شورا را به ترویج آنچه «ادبیات ضدآمریکایی» میخواند و مماشات با رژیمهای متهم به سرکوب مردم متهم کرده است. این تصمیم در شرایطی اتخاذ شده که نهادهای حقوق بشری، حملات آمریکا به مدرسه میناب، لامرد و مراسم عروسی در سیریک را مصداق جنایات جنگی دانستهاند. از این منظر، خروج واشنگتن را باید تلاشی برای فرار از مجازات جنایات خود و گامی در مسیر تضعیف نهادهای بینالمللی دانست؛ روندی که ضرورت حرکت جهانی به سوی نظمی عادلانه و مقابله با یکجانبهگرایی آمریکا را بیش از پیش آشکار میکند.
جنایاتی که با داستانسرایی و سفیدشویی محو نمیشوند
همزمانی خروج آمریکا از شورای حقوق بشر با افزایش انتقادهای جهانی نسبت به جنایات جنگی این کشور علیه ملت ایران، معنادار است. اخیراً برخی نهادهای بینالمللی و حقوق بشری، حملات آمریکا به مدرسه میناب، لامرد و مراسم عروسی در سیریک را جنایات جنگی توصیف کردهاند. افکار عمومی جهان نیز آمریکا را به دلیل تجاوز نظامی علیه ایران، به نسلکشی و جنایت علیه بشریت متهم کرده است. در کنار این تحولات، شکست ترامپ در تحقق اهداف اعلامی خود، از جمله نابودی و تسلط بر ایران و بازگشایی تنگه هرمز، نارضایتی گستردهای در داخل آمریکا ایجاد کرده و ۷۰ درصد مردم با سیاستهای او مخالف هستند. افزایش هزینههای نظامی و اقتصادی و آسیب به اعتبار جهانی آمریکا، کشوری که زمانی خود را ناجی ملتها معرفی میکرد، زمینهساز شکلگیری مطالبه جهانی برای مجازات سران کاخ سفید و رژیم صهیونیستی شده است؛ مطالبهای که پیشتر نیز در صدور حکم بازداشت نتانیاهو از سوی دیوان کیفری بینالمللی نمود یافته بود.
بیخاصیتسازی نهادهای بینالمللی؛ راهبرد فرار از عدالت
تلاش آمریکا برای رد گزارش کمیته حقیقتیاب سازمان ملل درباره جنایات میناب و لامرد و بهرهگیری از روایتهای رسانهای برای سفیدشویی این جنایات، بخشی از راهبرد فرار از مسئولیت است. ادعای بلومبرگ مبنی بر اینکه حمله به مدرسه میناب، ناشی از اطلاعات قدیمی و اتکای بیش از حد به هوش مصنوعی بوده، در همین چارچوب قابل بررسی است. بااینحال، مجموعه اتهامات مطرحشده، از بمباران تأسیسات هستهای و مدارس و مراکز درمانی تا کشتار تعمدی غیرنظامیان، تروریسم اقتصادی در حوزه دارو و حمله به زیرساختها، نیازمند رسیدگی مستقل و مستند است.
تجربه افغانستان، عراق و غزه نشان میدهد که وعده بررسی داخلی جنایات، بدون تضمین استقلال و شفافیت، ممکن است به ابزاری برای خرید زمان، عادیسازی جنایت و فرار از مجازات تبدیل شود. خروج آمریکا از شورای حقوق بشر و اعمال تحریم علیه دیوان کیفری بینالمللی و عفو بینالملل، در کنار دیگر اقدامات یکجانبه واشنگتن، نشانهای از تلاش برای تضعیف ساختارهای حقوقی جهانی است.
مسئولیت ایران و ضرورت شکلگیری نظم چندجانبه جدید
در چنین شرایطی، دستگاه قضایی جمهوری اسلامی ایران باید با تکیه بر ظرفیتهای حقوقی داخلی و سابقه رسیدگی به جنایات گروههای تروریستی، اقدامات لازم را برای اعلام جرم، مستندسازی و پیگیری قضایی جنایات آمریکا و رژیم صهیونیستی در دستور کار قرار دهد. این روند میتواند در دو حوزه مستقل داخلی و همکاری و هماهنگی با کشورهای دوست و عدالتخواه دنبال شود.
آمریکا، باوجود ادعاهای ترامپ، در ایجاد اجماع جهانی برای اهداف خود با چالش مواجه شده است؛ چنانکه بسیاری از متحدان ناتویی آن در جنگ علیه ایران مشارکت گستردهای نکردهاند و اقدامات واشنگتن در شورای حکام و شورای امنیت نیز با مخالفت روسیه و چین روبهرو شده است. در این شرایط، کشورهای مستقل و حامی حقوق بینالملل، بهویژه ایران، چین و روسیه، میتوانند با تقویت همکاریهای چندجانبه، زمینه اصلاح ساختارهای جهانی و ایجاد سازوکارهای مؤثر برای پاسخگو کردن عاملان جنایات را فراهم کنند. ایستادگی ایران در برابر آمریکا و تحولات جنگهای ۱۲روزه و رمضان، ضرورت شکلگیری نظمی عادلانهتر را برجسته کرده است؛ نظمی که در آن، مجازات سران آمریکا و رژیم صهیونیستی، در چارچوب حقوق و عدالت، به مطالبهای جهانی تبدیل شود.
نورنیوز