نورنیوز-گروه سیاسی: رئیس دفتر رئیس جمهور با بیان اینکه شاید سالها بعد و پس از آنکه مسائل فعلی با عزت و اقتدار جمهوری اسلامی ایران به انجام رسید، بتوان دقیقتر درباره نقش تعیینکننده و تأثیرگذار رئیسجمهور در پیشبرد امور، آرامش جامعه و عزت و اقتدار کشور سخن گفت، اظهار داشت: اما در همین شرایط نیز آقای پزشکیان نقشآفرینی خوبی داشته است. نقش رئیسجمهور برای کسانی که در اداره کشور حضور دارند، ملموستر است. ایجاد وحدت نظر در شورایعالی امنیت ملی، به اعتقاد من، بیش از هر چیز حاصل نقش آقای پزشکیان است. ایشان حداکثر همراهی، همنوایی و مساعدت را داشته و گفتوگوهایش با اعضای شورا، گفتوگوهایی اقناعی و منطقی بوده است.
محسن حاجیمیرزایی، رئیس دفتر رئیسجمهور، در گفتوگویی که به همت معاونت ارتباطات و اطلاعرسانی دفتر رئیسجمهور تهیه شده، با تشریح رویکرد دولت چهاردهم در اداره کشور، وفاق و مشارکت اجتماعی را از محورهای اساسی نگاه رئیسجمهور دانست و تأکید کرد که پزشکیان حل مسائل کشور را در گرو استفاده از همه ظرفیتهای جامعه، گفتوگو با جریانهای مختلف و انباشت تجربه مدیریتی میداند.
وی همچنین اصلاحات اقتصادی دولت را اقدامی برای درمان ریشههای مشکلات، از جمله آثار ارز چندنرخی و زمینههای فسادزا، توصیف کرد و با اشاره به توسعه کریدورهای ارتباطی، عدالت آموزشی، ساخت مدارس، هوشمندسازی آموزش، افزایش تولید برق، توسعه انرژی خورشیدی، مدیریت مصرف انرژی و مهار گازهای مشعل، از پیگیری مستمر رئیسجمهور برای پیشبرد این برنامهها خبر داد.
حاجیمیرزایی همچنین با اشاره به تعامل رئیسجمهور با مجلس، احزاب، دانشگاهیان، فعالان اقتصادی و رقبای انتخاباتی، گفت که برای پزشکیان مهم نیست نتیجه یک اقدام به نام چه کسی ثبت شود؛ آنچه اهمیت دارد حل مسئله و پیش رفتن کار کشور است.
متن کامل این گفتوگو به شرح زیر است؛
وفاق؛ تلاش برای پیدا کردن نقاط اشتراک جامعه
حاجیمیرزایی رئیس دفتر رئیسجمهور، با اشاره به تأکید رئیسجمهور بر مشارکت مردم در اداره کشور و حضور آنان در تصمیمگیریها، اظهار کرد: یکی از مهمترین تمایزهایی که دکتر پزشکیان ایجاد کرده، نگاه او به ضرورت مشارکت عظیم اجتماعی برای حل مسائل کشور است. برای سالهای طولانی تفکراتی در جامعه جریان داشت که تلاش میکرد جامعه را تکهتکه و به شعب مختلف تقسیم کند، اما رئیسجمهور بر این باور بود که مسائل کشور زمانی قابل حل است که بتوانیم همه مردم را در صحنه حاضر کنیم.
وی افزود: تأکید رئیسجمهور این بوده است که به جای تمرکز بر نقاط افتراق، نقاط اشتراک جامعه را پیدا کنیم و بر مبنای آنها آینده کشور را بسازیم. این به معنای آن نیست که همه باید یکسان فکر کنند؛ دیدگاههای متنوع و متفاوت، طبیعی است و انسانها به دلیل تجربه، تحصیلات و زاویه نگاه متفاوت، مسائل را به شکلهای گوناگون میبینند. مسئله این است که به جای اینکه روی تفاوتها تمرکز کنیم و جامعه را از هم جدا کنیم، باید به دنبال نقاطی باشیم که میتوانیم حول آنها با یکدیگر جمع شویم. همانطور که در قرآن کریم بر پیدا کردن «کلمه سواء» و نقطه مشترک تأکید شده است، جامعه نیز باید یاد بگیرد چگونه از اشتراکات خود پایههای محکمی برای ساختن آینده کشور ایجاد کند.
وفاق به معنای رسیدن به درک مشترک از مسائل است
حاجیمیرزایی با تشریح مفهوم وفاق از نگاه رئیسجمهور گفت: ایدهای که دکتر پزشکیان از ابتدا تحت عنوان وفاق یا اجماع عمومی مطرح کرد، این بود که اگر ما مسئلهای را متوجه شدهایم و دیگری آن را قبول ندارد، نمیتوانیم همافزایی ایجاد کنیم. رسیدن جامعه به یک نقطه مشترک در فهم مسئله، کار سختی است، اما سیاستمدار باید تمام توان خود را برای ایجاد چنین فضایی به کار بگیرد.
وی تصریح کرد: وقتی درک هماهنگ و مشترکی نسبت به مسائل ایجاد شود، همافزایی شکل میگیرد و ظرفیتهای جامعه برای حل مسائل به کار میافتد. یکی از جلوههای این رویکرد نیز استفاده از ظرفیت قومیتها، زنان، طبقات مختلف اجتماعی و جریانهای سیاسی بوده است. از ابتدا تأکید آقای پزشکیان این بود که همه کسانی که به ایران تعلق دارند باید در ساختن ایران سهیم باشند. بر همین اساس از ظرفیتهای مختلف استفاده شد؛ استاندار اهل سنت، استانداران بومی و استانداران از قومیتهای مختلف انتخاب شدند، به زنان میدان بیشتری داده شد و جریانهای سیاسی مختلف نیز مورد توجه قرار گرفتند.
وی افزود: ما هیچ جریان سیاسی را تکفیر نکردیم و در برابر جریانهای سیاسی داخلی موضع نگرفتیم. ممکن است با بسیاری از دیدگاههای آنها موافق نباشیم، اما آنها را دعوت کردیم، حرفهایشان را شنیدیم و از اینکه بیایند و صحبت کنند استقبال کردیم. آقای پزشکیان مصمم بود این مسیر دنبال شود.
اختلافات باید به گفتوگو و همگرایی منجر شود
حاجیمیرزایی با بیان اینکه ایران برای ساختن کشوری قوی و قدرتمند به انسجام درونی نیاز دارد، اظهار کرد: جامعه باید قواعد رفتار با یکدیگر را یاد بگیرد. در یک خانواده نیز ممکن است اعضا درباره موضوعات مختلف یکسان فکر نکنند، اما در عین حال صمیمیت دارند، پشتیبان یکدیگرند و به هم کمک میکنند.
وی ادامه داد: باید به عقاید و سلایق مختلف احترام گذاشت و فرصت گفتوگو فراهم کرد تا یاد بگیریم چگونه امور خود را با گفتوگو سامان دهیم. به تعبیر یکی از نویسندگان فرانسوی، «کلمه مصالح ساختن» است، نه ابزاری برای ویران کردن و خراب کردن.
رئیس دفتر رئیسجمهور افزود: هر منازعهای باید ما را به یکدیگر نزدیکتر کند. اگر منازعات ما را از هم دور میکند، معلوم است که هنوز یاد نگرفتهایم چگونه مسائل خود را با هم حل کنیم. همچنین باید آمادگی داشته باشیم اگر حرف حقی از سوی هر کسی مطرح شد، آن را بپذیریم و صرفاً به دلیل تعلقات شخصی، سیاسی، حزبی یا جناحی در برابر حقیقت مقاومت نکنیم.
وفاق؛ دستاوردی که با مقاومتهایی در داخل و خارج همراه بود
حاجیمیرزایی وفاق را یکی از یافتهها و دستاوردهای مهم دولت دانست و گفت: برای پیشبرد این سیاست با مشکلات زیادی روبهرو شدیم. حتی برخی همراهان دولت میگفتند چرا آغوش خود را باز کردهاید تا همه بیایند و چرا از تجربه برخی دولتهای گذشته استفاده نمیکنید که افراد دولت قبلی را کنار میگذاشتند. از طرف دیگر نیز مقاومتهایی وجود داشت، اما این تفکر به تدریج شکل گرفت و پیش رفت و من فکر میکنم میتوانیم آن را یکی از دستاوردهای مهم دولت بدانیم.
دولتها نباید تجربه دولتهای قبل را «ریست» کنند
رئیس دفتر رئیسجمهور با اشاره به ضرورت انباشت تجربه در نظام اجرایی کشور اظهار کرد: هر دولتی برای گرفتن رأی مردم، شرایط قبل را نقد کرده و برای آینده امید و نوید داده است؛ این نقدها موجب انباشت مطالبات و افزایش سطح انتظارات شده، اما در عین حال هر دولتی که آمده، سیستم را ریست کرده و بخش زیادی از تجربه اجرایی، بهویژه در سطح عالی تصمیمگیری، کنار گذاشته شده است. نتیجه این روند، عمیقتر شدن شکاف میان انتظارات و ظرفیت نظام اجرایی برای پاسخگویی به آنها بوده است. ما باید یاد بگیریم اطلاعات و تجربه را انباشته کنیم.
حاجیمیرزایی درباره انتقادهایی که از رئیسجمهور به دلیل تغییر ندادن برخی مدیران مطرح میشود، گفت: برخی میگویند چرا پزشکیان ترمیم نمیکند و چرا آدمها را عوض نمیکند، اما نگاه رئیسجمهور این است که ما در تمام این دههها آدمها را عوض کردهایم؛ چه مشکلی با تغییر آدمها حل شده است؟ مسئله این است که دانش و تجربه خود را متراکم و انباشته نمیکنیم.
وی با تشبیه جامعه به انسانی که بر پایه حافظه خود زندگی میکند، افزود: انسان اگر ارتباطش با حافظهاش قطع شود، ممکن است حتی اسم خودش و نسبتهای خانوادگیاش را فراموش کند. انسان به اتکای حافظه است که تجربیات خود را متراکم کرده و میتواند مناسباتش را مدیریت کند. جامعه نیز حافظه اجتماعی دارد و اگر ارتباطش با این حافظه قطع شود، یافتهها و تجربیات خود را از دست میدهد.
هر دولت باید بر دوش دولت قبل بایستد
حاجیمیرزایی با اشاره به یک تعبیر جامعهشناختی درباره زندهها و مردگان گفت: در این نگاه، جامعه فقط متشکل از زندهها نیست، بلکه زندهها بر دوش مردگان ایستادهاند و به پدیدهها نگاه میکنند. ما نیز باید کاری کنیم که هر دولت بر دوش دولت قبلی به واقعیتهای اجتماعی نگاه کند، نه اینکه بنای دولت قبل را خراب و دوباره از پایین شروع کند. اگر هر دولتی از ارتفاع تجربه دولت قبلی به واقعیتهای اجتماعی نگاه کند، تصویر عمیقتر و کاملتری به دست میآورد.
ما این استراتژی را آگاهانه انتخاب کردیم و دکتر پزشکیان با دریافت تجربی از مجموعه شرایط کشور، آن را محور قرار داد و هرچه پیش رفتیم، بیشتر فهمیدیم که این نگاه درست بوده است. حتی گاهی در ذهن برخی همراهان رئیسجمهور این تردید ایجاد میشد که آیا این رویکرد درست است یا نه، اما ایشان بر این نگاه ایستادگی کرد و امروز میبینیم که اگر این نوع نگاه وجود نداشت، نمیتوانستیم مراحل دشوار یک سال و چند ماه اخیر را با عزت، سربلندی و اقتدار پشت سر بگذاریم.
اصلاح اقتصادی؛ توجه به ریشه مشکلات به جای درمان معلولها
حاجیمیرزایی در ادامه با اشاره به اصلاحات اقتصادی دولت چهاردهم اظهار کرد: دولتهای مختلف معمولاً با محافظهکاری از کنار مسائل اقتصادی عبور کردهاند، اما دولت دکتر پزشکیان در این زمینه محافظهکاری نکرد، با وجود اینکه میدانست این اصلاحات از نظر تبلیغاتی تبعات سنگینی خواهد داشت.
وی این اصلاح اقتصادی را از بزرگترین اصلاحات اقتصادی پس از انقلاب توصیف کرد و با توضیح منطق دولت در این زمینه گفت: کشور با مسائل متعددی روبهروست و برخی از این مسائل مزمن و انباشته شدهاند. برای فهم آنها باید میان «مسئله»، «منشأ» و «پیامد» تفاوت قائل شویم.
رئیس دفتر رئیسجمهور با استفاده از مثال دنداندرد ادامه داد: وقتی دندان درد میگیرد، درد یک اثر است و منشأ آن ممکن است عفونت باشد. مسکن میتواند درد را برای مدتی از بین ببرد، اما عفونت را درمان نمیکند. اگر بپرسیم چرا درد ایجاد شده، به ریشه میرسیم و درمان عفونت با درمان درد متفاوت است.
وی افزود: در مسائل اجتماعی نیز اگر فقط به آثار و پیامدها توجه کنیم و از منشأ غافل شویم، مشکلات در مراحل بعدی پیچیدهتر و عمیقتر میشوند. بنابراین باید مسائل را به ریشههایشان ارجاع دهیم.
چندنرخی بودن ارز، یکی از زمینههای فسادزا
حاجیمیرزایی یکی از منشأهای مهم فساد را چندنرخی بودن ارز و توزیع ارز یارانهای دانست و گفت: این ساختار، رفتارهای کسبوکار را معیوب کرده و در مواردی فضای فساد ایجاد کرده است. وقتی منبعی با قیمت متفاوت در اختیار افراد قرار میگیرد، طبیعی است که افراد تلاش کنند به این رانت متصل شوند و از آن بهره ببرند. در چنین شرایطی جریان خلق ارزش، ارتقای کیفیت و خلاقیت تحت تأثیر قرار میگیرد و فاصله قیمتی، انگیزههایی برای رفتارهای فسادزا ایجاد میکند؛ از جمله کمنمایی یا بیشنمایی در زمان واردات و صادرات.
رئیس دفتر رئیسجمهور تأکید کرد: البته واردکنندگان، صادرکنندگان و تجار شریف و سالم کاملاً از این تحلیل منفک هستند؛ بحث بر سر ساختاری است که محیط مستعد فساد ایجاد میکند. فساد در محیطی که استعداد فساد پیدا کرده، رشد میکند و بنابراین باید خود محیط اصلاح شود.
اصلاح اقتصادی با اجماع و گفتوگو با بخش خصوصی پیش رفت
وی گفت: از ابتدا در دولت آقای پزشکیان این موضوع مورد انتقاد و در تیم اقتصادی محل بحث بود، اما انجام چنین جراحی بزرگی نیازمند تفاهم حداکثری و اجماع نسبی میان صاحبان فرآیندها بود.
حاجیمیرزایی افزود: در این مسیر، مدتی به دلیل استیضاح آقای همتی، بخشی از تمهیداتی که انجام شده بود آسیب دید و سپس دوباره گفتوگو با اتاقهای بازرگانی، انجمنهای کارآفرینی، اصناف و بخشهای مختلف آغاز شد و دیدگاههای آنها مورد توجه قرار گرفت. بسیاری از فعالان سالم بخش صنعت نیز از این اصلاح حمایت میکردند و خواستار اجرای سریعتر آن بودند. ضرورت این اصلاح از قبل احساس شده و حدود یک سال برای آن تمهید و برنامهریزی شده بود، اما در مقطعی به دلیل مشکلات تأمین ارز و احتمال ایجاد مشکل در تأمین کالاهای اساسی، ناچار شدیم آن را سریعتر اجرا کنیم.
اصلاحات اقتصادی، زمینه را برای رقابت و کاهش فساد فراهم میکند
رئیس دفتر رئیسجمهور گفت: این اصلاح اقتصادی میتواند رفتار تولیدکننده، مصرفکننده، تجار و مردم را تحت تأثیر قرار دهد، زمینههای فساد را حذف کند و محیط را برای رشد ارزشهای واقعی فراهم سازد.
وی افزود: برخی صنایع اگر بخواهند در شرایط رقابتی فعالیت کنند، به دلیل اتکا به حمایتهای یارانهای گذشته ممکن است نتوانند روی پای خود بایستند. برای داشتن صنایع خوداتکا، باید امکان رقابت ایجاد شود و حتی حمایتها در اقتصاد امروز باید مقید و مشروط باشند؛ یعنی از یک بخش تولید داخلی برای مدتی حمایت شود تا فرصت پیدا کند خود را به سطح رقابت برساند.
حاجیمیرزایی با اشاره به موضوع انحصار در واردات نیز اظهار کرد: یکی از موضوعاتی که در دو سه دهه اخیر به شدت مورد نقد بوده، انحصار در اقتصاد و واردات است؛ بهگونهای که عدهای امکان واردات داشتند و عدهای دیگر حتی با وجود تلاش، تخصیص ارز دریافت نمیکردند.
وی گفت: با حذف ارز یارانهای، نیاز به تخصیص این ارز از بین میرود و در نتیجه یکی از زمینههای شکلگیری «امضاهای طلایی» نیز حذف میشود.
حوادث دیماه را نمیتوان صرفاً به اصلاح اقتصادی نسبت داد
حاجیمیرزایی در پاسخ به این ادعا که اتفاقات هجدهم و نوزدهم دیماه محصول اصلاحات اقتصادی یا حذف ارز ترجیحی بوده است، اظهار کرد: نخستین واکنشهای اجتماعی به افزایش قیمت دلار در بازار شکل گرفت و روز بعد هیأت امنای بازار تهران، اتاق بازرگانی، اتاق اصناف و فعالان اقتصادی نزد رئیسجمهور آمدند و مسائل خود را مطرح کردند.
وی افزود: آنها چهار خواسته مهم داشتند که درباره همه آنها تصمیمگیری شد و همانجا نیز با رسانهها گفتوگو کردند و رضایت خود را اعلام کردند. این مسئله میتوانست سامان بهتری پیدا کند و دولت نیز مصمم بود آن را مدیریت کند، اما طراحیها چیز دیگری بود.
رئیس دفتر رئیسجمهور تصریح کرد: البته نمیتوان گفت همه مردم در این طراحی قرار داشتند؛ بخشی از مردم مشکلات و نقدهایی داشتند و به آن اعتراضها پیوستند، اما در ادامه، خشونت و برخوردهای نظامی و به چالش کشیده شدن نیروهای نظامی، حادثه تلخی را رقم زد که برای ملت ایران و همه مسئولان سنگین بود.
وی با اشاره به موضوع آمار قربانیان این حوادث گفت: دشمن تلاش داشت از این اتفاق یک سناریوی کشتار وسیع بسازد و اعداد بسیار بالایی را مطرح میکرد. ما تصمیم گرفتیم اسامی شهدا را با مشخصات کامل اعلام کنیم و فراخوان دادیم که اگر کسی خارج از این فهرست است و اعلام نشده، معرفی شود. پس از این فراخوان، تعداد اصلاحات بسیار محدود بود. این نشان داد سناریویی که برای یک کشتار وسیع و ایجاد التهاب در کشور طراحی شده بود، به نتیجه نرسیده است، هرچند پیامدهای تلخی برای کشور داشت.
وی همچنین به سفر به استان گلستان و دیدار با خانوادههای جانباختگان اشاره کرد و گفت: تعدادی از این خانوادهها با رئیسجمهور دیدار کردند، مسائل خود را توضیح دادند و رئیسجمهور به صحبتهای آنها گوش داد و دستورهایی برای رفع مشکلاتشان صادر کرد. همچنین به اعضای دولت و استانداران توصیه شد با همه خانوادهها ارتباط داشته باشند و این وظیفه اجرایی انجام شد.
کریدورها از نان شب برای دولت مهمترند
رئیس دفتر رئیسجمهور در ادامه با اشاره به تأکید دکتر پزشکیان بر توسعه کریدورها گفت: رئیسجمهور معتقد است موضوع کریدورها از نان شب برای ما واجبتر است و در تمام سفرهای دولت به کشورهای همسایه در آسیای غربی، قفقاز و کشورهای خلیج فارس، کریدورها در اولویت بودهاند.
وی افزود: کریدورها فقط مسیر حمل کالا نیستند؛ آنها شریان پیوند و ارتباط جوامع با یکدیگرند، فرهنگ را مبادله میکنند، همبستگی و امنیت ایجاد میکنند، به پایداری اقتصاد کمک میکنند و نوعی همسرنوشتی به وجود میآورند. هرچه بتوانیم سرنوشت خود را با کشورهای پیرامون بیشتر پیوند دهیم، مقاومتر و در برابر دشمنان آسیبپذیریمان کمتر خواهد شد.
حاجیمیرزایی با اشاره به نگاه رئیسجمهور به همکاری کشورهای اسلامی گفت: دکتر پزشکیان در گفتوگو با رهبران کشورهای اسلامی این سؤال را مطرح کرده که چگونه کشورهای اروپایی مرزهای خود را در بسیاری از زمینهها کمرنگ کردهاند، پول واحد و اقتصاد مشترک دارند و منافع مشترک خود را پیگیری میکنند، اما کشورهای اسلامی با وجود همه توصیههای دینی درباره وحدت، از این ظرفیت غافل هستند. حتی اگر توصیههای دینی درباره وحدت را کنار بگذاریم، عقل اقتصادی و سیاسی اقتضا میکند که این پیوندها میان کشورهای اسلامی برقرار شود.
پیشرفت در کریدور شمال ـ جنوب و راهآهن زاهدان ـ چابهار
حاجیمیرزایی با اشاره به محدودیتهای ناشی از جنگ و تحریمها گفت: توسعه کریدورها به منابع، سرمایهگذاری خارجی و همکاری بینالمللی نیاز دارد و جنگ و تحریمها این مسیر را محدود کردهاند، اما دولت با جدیت موضوع را دنبال کرده است. در کریدور شمال ـ جنوب، بخش مهمی از کار مربوط به خطآهن آستارا ـ رشت است که قراردادهای آن تنظیم و تملک زمین انجام شده و در دیدار اخیر رئیسجمهور با رئیسجمهور روسیه نیز موضوع تأمین وام برای تکمیل این پروژه مطرح شده است.
رئیس دفتر رئیسجمهور ادامه داد: راهآهن زاهدان ـ چابهار نیز تقریباً به مرحله تکمیل ریلگذاری رسیده و تستهای ایمنی آن باقی مانده است. این مسیر میتواند اتصال شمال ـ جنوب را تقویت کند و از سوی دیگر باید ارتباط آن تا سرخس نیز برقرار شود.
وی گفت: ایران از نظر جغرافیایی در موقعیتی است که میتواند شمال و جنوب و شرق و غرب را به یکدیگر متصل کند؛ از یک سو با چین، هند و پاکستان، از سوی دیگر با کشورهای خلیج فارس و اروپا و همچنین با روسیه ارتباط پیدا میکند. برخی کشورها نیز برای ارسال کالا به اروپا، مسیرهای طولانی و پرهزینه دارند و مسیر ایران میتواند برای آنها منطقیتر و اقتصادیتر باشد.
حاجیمیرزایی افزود: تقریباً هفتهای نیست که دولت درباره کریدورها جلسه نداشته باشد، موضوع را پیگیری و موانع را برای رفع آنها بررسی نکند. حدود ۷۰ درصد واردات و صادرات کشور از بنادر جنوبی انجام میشده که این مسیر اکنون با محدودیت جدی مواجه شده است؛ اما ایران کشوری پهناور با مرزهای متعدد است و با ۱۵ کشور مرز دارد. در مرزهای شمالی، شرقی و غربی نیز ظرفیتهایی برای تبادل کالا، تهاتر و تجارت وجود دارد که نسبت به گذشته فعالتر شده و این روند نیز ادامه خواهد یافت.
عدالت آموزشی؛ اولویت راهبردی رئیسجمهور
حاجیمیرزایی در بخش دیگری از این گفتوگو با تشریح چرایی اولویت آموزش در دولت گفت: یکی از مشکلات دورههای ریاستجمهوری این است که دولتها به دلیل چهار یا هشت ساله بودن دوره مسئولیت، معمولاً به برنامههایی توجه میکنند که در همین بازه زمانی بتوانند آنها را آغاز و تمام کنند، در حالی که یکی از مهمترین شاخصهای توسعهیافتگی، توانایی چشمپوشی از منافع آنی به نفع منافع آینده است.
وی افزود: اگر بخواهیم تصویری از آینده ایران داشته باشیم، باید به مدارس ابتدایی و پیشدبستانی امروز نگاه کنیم و ببینیم چه چیزی آموزش داده میشود و نسل آینده چگونه پرورش پیدا میکند. هرچه این نسل کارآمدتر، توانمندتر، خلاقتر و ماهرتر باشد، آینده کشور نیز بهتر ساخته خواهد شد.
رئیس دفتر رئیسجمهور تصریح کرد: دکتر پزشکیان عمیقاً معتقد است آموزش برای کشور نقشی اساسی و حیاتی دارد و باید انسانها را برای مشارکت در ساخت جامعهای کارآمد، توانمند، فعال و کارساز آماده کند. به همین دلیل از همان ابتدا آموزش و پرورش را در اولویت قرار داد. رئیسجمهور در همان مقطع موضوع اولویت آموزش و پرورش را با مقام معظم رهبری مطرح کرده بود و ایشان نیز از این رویکرد استقبال کردند و در دیدار با مسئولان آموزش و پرورش ابراز خرسندی کردند که آموزش، اولویت رئیسجمهور است.
ریشه بسیاری از نابرابریها، نابرابری در فرصت یادگیری است
حاجیمیرزایی با اشاره به اهمیت عدالت آموزشی اظهار کرد: ما در قدرت، ثروت، منزلت و عرصههای مختلف نابرابری داریم، اما به لحاظ نظری، یکی از منشأهای بسیاری از نابرابریها، نابرابری در فرصتهای یادگیری است. اگر فرصتهای یادگیری در جامعه عادلانه توزیع نشود، فرصت خدمت، قدرت و ثروت نیز عادلانه توزیع نخواهد شد. استعدادهای ناب زیادی در روستاها و مناطق محروم وجود دارد که به دلیل محرومیت از آموزش باکیفیت، فرصت شکوفایی پیدا نمیکنند.
رئیس دفتر رئیسجمهور گفت: به همین دلیل رئیسجمهور آموزش را در اولویت قرار داد و بخش قابل توجهی از جلسات او در سال اول دولت به موضوع آموزش و پرورش اختصاص داشت. حتی صبح روز بعد از پایان جنگ دوازدهروزه، نخستین جلسهای که در نهاد ریاستجمهوری برگزار شد، جلسه با وزیر و معاونان آموزش و پرورش بود. در این جلسه رئیسجمهور پیگیر موضوعات بود و از مسئولان آموزش و پرورش میخواست کارها را با سرعت بیشتری دنبال کنند.
مدرسهسازی؛ آغاز مشارکت خانوادهها در آموزش فرزندان
حاجیمیرزایی با اشاره به مسئله کمبود فضای آموزشی گفت: یکی از گامهای اولیه، ایجاد فضای آموزشی مناسب و عادلانه است. منابع دولت محدود بود، اما خیرین در این زمینه بسیار خوب همکاری کردند و فقط در سال گذشته حدود ۲۸ همت در این حوزه منابع و فعالیت اختصاص دادند.
وی تصریح کرد: البته هدف رئیسجمهور صرفاً این نبود که دولت پول ندارد و از مردم بخواهد برای ساخت مدرسه پول بدهند. نگاه او این است که خانوادهها نسبت به آموزش فرزندان خود احساس مسئولیت کنند و بدانند فرزندشان مهمترین سرمایه آنهاست. سالها به تدریج خانوادهها را از آموزش و پرورش دور کردهایم و به آنها گفتهایم بچه را تحویل مدرسه بدهند و بعد تحویل بگیرند، در حالی که فرآیند آموزش ترکیبی است و بدون هماهنگی خانه و مدرسه نمیتوان بر تربیت کودک اثر مطلوب گذاشت.
وی افزود: رئیسجمهور بر این باور است که خانواده باید احساس مسئولیت کند و برای آموزش فرزندان خود در کنار مدرسه قرار گیرد. نمونههایی نیز در استانها شکل گرفته که مردم زمین دادهاند، کارگری کردهاند و مصالح آوردهاند و در کنار کمک دولت مدرسه ساختهاند.
حاجیمیرزایی گفت: اگر در روستایی با ۵۰، ۱۰۰ یا ۵۰۰ خانواده، مردم برای فرزندان خود مشارکت کنند، ساخت فضای آموزشی دشوار نیست؛ اما جمع این نیازها در مقیاس هزاران مدرسه برای دولت در شرایط کمبود منابع دشوار خواهد بود. این موج با جنگ تا حدودی تحت تأثیر قرار گرفت، اما احداث مدارس در همه استانها هدفگذاری شد، فاصله مدارس با استاندارد متوسط کشوری مشخص و روند ساخت آنها آغاز شد و بخشی از این مدارس در آستانه مهر افتتاح خواهند شد.
ساخت مدرسه کافی نیست؛ کیفیت آموزش باید تغییر کند
وی با تأکید بر اینکه ساخت فضای فیزیکی تنها بخشی از مسئله است، اظهار کرد: مدرسه ساختن لازم است، اما کافی نیست. اصل مسئله، مشارکت و محتوایی است که عرضه و کیفیت آموزشی است که ارائه میشود.
حاجیمیرزایی یکی از فرصتهای از دسترفته در آموزش و پرورش را غفلت از مهارتآموزی دانست و گفت: یک علم برای دانستن داریم، یک علم برای به کار بستن، یک علم برای زیستن و یک علم برای همزیستی با دیگران. صرف یاد گرفتن برای یاد گرفتن کافی نیست.
وی افزود: برای اینکه افراد مهارت پیدا کنند و تواناییهایشان رشد کند، محتوای آموزشی باید به سمت مهارتهای اجتماعی، اقتصادی و مهارتهای زندگی گسترش پیدا کند. در وزارت آموزش و پرورش نیز درباره مهارتهای پایه و محتوای لازم برای دانشآموزان برنامهریزی در حال انجام است.
تقویت «شاد» و حرکت به سمت آموزش هوشمند
رئیس دفتر رئیسجمهور با اشاره به ظرفیتهای فناوری در آموزش گفت: در دوره کرونا بستر «شاد» ایجاد شد و بیش از ۱۰ میلیون دانشآموز در آن ارتباط داشتند. اکنون نیز حدود ۱۵ تا ۱۶ میلیون دانشآموز در این بستر فعال هستند و معلمان و خانوادهها نیز میتوانند از طریق آن با یکدیگر ارتباط داشته باشند.
وی افزود: برای تقویت ظرفیت «شاد» حدود ۳۵۰ سرور جدید از محل مسئولیت اجتماعی پتروشیمیها تأمین شده که به زودی به این بستر اضافه خواهد شد. «شاد» یک بستر ایزوله، اختصاصی و سالم است و محیطی امن برای دانشآموزان فراهم میکند. در گام نخست، ۵ هزار مدرسه و کلاس در دو استان تا مهرماه به تلویزیونهایی مجهز میشوند که میتوانند محتوای آموزشی را ارائه کنند و به عنوان دستیار در اختیار معلم قرار گیرند. هدف این است که بهترین تدریسها و محتوای آموزشی در اختیار دانشآموزان قرار گیرد.
وی همچنین از حرکت به سمت روش «آموزش معکوس» خبر داد و گفت: در این روش، دانشآموز به جای اینکه همه آموزش را در کلاس دریافت کند، میتواند در خانه از ظرفیتهای الکترونیکی و بهترین محتوای آموزشی استفاده کند و سپس در کلاس درباره محتوا گفتوگو و بحث کند تا یادگیری عمیقتر و کاربردیتر شود.
رئیس دفتر رئیسجمهور تأکید کرد: هدفگذاری این است که همه مدارس به ابزارهای هوشمند مجهز باشند و ۵ هزار مدرسه نخست در دو استان به این ظرفیت دسترسی پیدا کنند و سایر مدارس نیز با استفاده از ظرفیت مسئولیتهای اجتماعی به تدریج به این امکانات مجهز شوند.
ناترازیها؛ فاصله میان عرضه و تقاضا
حاجیمیرزایی در ادامه با تشریح مفهوم ناترازی اظهار کرد: ناترازی یعنی میان عرضه و تقاضا، نیاز و خواسته یا درآمد و هزینه فاصله ایجاد شود و این فاصله تعادل را به هم بزند.
وی افزود: در بودجه، فاصله میان درآمد و هزینه به کسری بودجه منجر میشود؛ در حوزه کالا نیز اگر میان نیاز، تولید و واردات فاصله ایجاد شود، کمبود و گرانی به وجود میآید. در نظام بانکی و بازنشستگی نیز اگر تعادل میان منابع و مصارف از بین برود، مشکلات ایجاد میشود.
رئیس دفتر رئیسجمهور گفت: در حوزه انرژی نیز همین مسئله وجود دارد و باید هم سمت عرضه و هم سمت تقاضا مورد توجه قرار گیرد. تجربه چند دهه نشان داده که هرچه تولید را افزایش میدهیم، مصرف نیز افزایش پیدا میکند؛ بنابراین نمیتوان فقط روی تولید تمرکز کرد و باید مصرف را نیز مدیریت کرد.
افزایش تولید برق و اولویت انرژی خورشیدی
وی با اشاره به وضعیت برق اظهار کرد: در آغاز دولت حدود ۱۸ تا ۲۰ هزار مگاوات کمبود برق وجود داشت و در شرایط پیک ناچار به قطع برق میشدیم. در جریان جنگ نیز نزدیک به ۵ هزار مگاوات دیگر از ظرفیت برق آسیب دید. دولت از ابتدا افزایش تولید برق را هدفگذاری کرد که یکی از مسیرها، تبدیل نیروگاههای حرارتی به سیکل ترکیبی بود که حدود ۴ تا ۵ هزار مگاوات از این طریق هدفگذاری شد. در مجموع حدود ۱۶ هزار مگاوات برق جدید تولید شده که حدود ۱۰ هزار مگاوات آن وارد مدار شده و باقی نیز به تدریج وارد مدار خواهد شد.
وی با اشاره به اولویت انرژی خورشیدی گفت: احداث نیروگاههای متعارف هم سرمایه و هم زمان زیادی نیاز دارد، در حالی که انرژی خورشیدی سریعتر، ارزانتر و پاکتر است و میتوان آن را با سرعت بیشتری توسعه داد. اکنون بیش از ۷ هزار مگاوات انرژی خورشیدی نصب و فعال شده که نسبت به آغاز دولت حدود هفت برابر افزایش یافته است. در استانها نیز بیش از ۱۰۰ هزار مگاوات برای سرمایهگذاری هدفگذاری شده، هرچند جنگ، برای واردات پنلها، انتقال آنها و مسیرهای دسترسی، محدودیتهایی ایجاد کرده است.
مدیریت مصرف گاز و بنزین در کنار افزایش تولید
حاجیمیرزایی با اشاره به برنامه دولت برای تأمین گاز زمستان گفت: یکی از پرتعدادترین جلسات دولت به تدبیر برای زمستان آینده و کمبود گاز اختصاص دارد. وزارت نفت تلاش میکند بخش از دسترفته تولید را احیا کند و همزمان باید مصرف نیز کاهش پیدا کند.
وی افزود: بیشترین مصرف گاز در بخش خانگی است و خانوادهها باید مصرف خود را کنترل کنند؛ از جمله با کاهش درجه حرارت و استفاده بهینهتر از انرژی. در شرایطی که جامعه میخواهد در برابر دشمن مقاومت کند، باید ظرفیتهای خود را برای تضمین پایداری به کار بگیرد.
رئیس دفتر رئیسجمهور موضوع بنزین را نیز مشابه دانست و گفت: در صورت تأمین کسری بنزین از مسیر واردات، امسال حدود ۹ تا ۱۰ میلیارد دلار ارز نیاز خواهد بود. مسئله این است که آیا منطقی است چنین رقمی برای تأمین بنزین هزینه شود، در حالی که منابع ارزی کشور برای تأمین کالاهای اساسی و نیازهای همه مردم مورد نیاز است. دولت باید در کنار افزایش تولید، مصرف را نیز مدیریت کند و این موضوع درباره گازوئیل و سایر حاملهای انرژی نیز صدق میکند.
مهار گازهای مشعل؛ جلوگیری از اتلاف ثروت ملی
حاجیمیرزایی درباره برنامه دولت برای جمعآوری گازهای مشعل اظهار کرد: گازهایی که از مشعل خارج و سوزانده میشوند، ثروت ملی هستند که میتوان از آنها درآمد ایجاد کرد، اما علاوه بر از دست رفتن این درآمد، موجب آلودگی و هزینه نیز میشوند. حدود ۵۰ میلیون مترمکعب گاز در روز از این طریق سوزانده میشود. پیش از این دولت حدود ۶ میلیون مترمکعب آن مهار شده بود و در این دولت ۱۰ میلیون مترمکعب دیگر مهار شده و میزان مهار به حدود ۱۶ میلیون مترمکعب رسیده است. هدفگذاری برنامه این است که حدود ۴۴ میلیون مترمکعب از این گازها تا پایان برنامه تعیینشده مهار و مورد استفاده قرار گیرد. رئیسجمهور بر تسریع این روند تأکید دارد و حتی گفته است اگر امکان استفاده از ظرفیت کشورهای دیگر یا فناوریهای مورد نیاز وجود دارد، باید برای سرعت بخشیدن به کار از آنها استفاده کنیم.
فشارافزایی میادین گازی و افزایش تولید نفت
وی با اشاره به برنامه فشارافزایی میادین گازی گفت: با توجه به استفاده از میادین گازی، اگر فشار آنها حفظ و افزایش پیدا نکند، راندمان چاههای نفت نیز کاهش مییابد. این موضوع به صورت جدی در دستور کار قرار گرفته و شورای اقتصاد نیز قرارداد مربوط به فشارافزایی میادین گازی به ارزش ۱۷ میلیارد دلار را تصویب کرده است. در حوزه افزایش تولید نفت نیز هدفگذاری دولت افزایش ۲۵۰ هزار بشکه در روز بوده که بخشی از آن، حدود ۷۰ هزار بشکه، محقق شده و باقی در برنامه وزارت نفت قرار دارد.
رئیسجمهور؛ شنونده همه دیدگاهها
رئیس دفتر رئیسجمهور در بخش دیگری از این گفتوگو با اشاره به رویکرد پزشکیان در شنیدن دیدگاههای مختلف اظهار کرد: رئیسجمهور بارها گفته است «من هم مثل شما یک فرد عادی هستم» و ممکن است افرادی در حوزههایی توانمندتر از او باشند. بنابراین باید از همه توانمندیها استفاده کرد.
وی افزود: آغوش رئیسجمهور از ابتدا برای شنیدن همه حرفها باز بوده است. اگر کسی بگوید نظر یا ایدهای دارد، رئیسجمهور میگوید بیاید و صحبت کند. حتی موردی بوده که فردی نامهای به رئیسجمهور نوشته و نامه شب به دست ایشان رسیده و صبح از او خواسته شده برای اجرای پیشنهادش مراجعه کند.
حاجیمیرزایی ادامه داد: این رویکرد درباره اتاق بازرگانی، مجمع کارآفرینان، اتاق اصناف، استادان دانشگاه در حوزههای اقتصاد، مدیریت، علوم سیاسی و جامعهشناسی و همچنین احزاب و تشکلهای سیاسی از همه گرایشها دنبال شده است.
وی گفت: با نمایندگان مجلس، مجامع استانی و کمیسیونهای مجلس نیز جلسات متعددی برگزار شده و در سال اول تقریباً هر هفته با بخشی از نمایندگان جلسه وجود داشت. هر زمان لازم بوده رئیسجمهور نیز به مجلس رفته است.
تعامل با مجلس برای تفاهم و استفاده از ظرفیتها
رئیس دفتر رئیسجمهور با اشاره به حضورهای متعدد پزشکیان در مجلس اظهار کرد: فکر نمیکنم هیچ رئیسجمهوری در دوره ریاستجمهوری خود، حتی در یک دوره هشتساله، به اندازه دو سال اخیر پزشکیان به مجلس رفته باشد.
وی افزود: این حضورها برای هماهنگی بیشتر، تفاهم، همدلی و استفاده از ظرفیتهای مجلس است. اگر فردی ایده بهتری دارد، باید امکان استفاده از آن ایده فراهم شود.
رقبا نیز میتوانند در حل مسائل کشور نقش داشته باشند
حاجیمیرزایی با اشاره به دعوت رئیسجمهور از رقبای انتخاباتی برای همکاری گفت: همه نامزدهای انتخابات که شورای نگهبان صلاحیت آنها را برای ریاستجمهوری احراز کرده بود، در معرض رأی مردم قرار گرفتند و رئیسجمهور این نگاه را دارد که هرکدام از آنها هرجا میتوانند برای حل مسائل کشور کاری انجام دهند، باید فرصت داشته باشند.
وی افزود: در دولت، همکاریهای خوبی با آقای عارف وجود دارد و با آقای قالیباف نیز در حوزههای مختلف، بهویژه در مذاکرات پیرامون ایران، کشورهای منطقه، آمریکا و میانجیها، همکاریهای خوبی شکل گرفته است. درباره آقایان زاکانی و جلیلی نیز رئیسجمهور بارها این رویکرد را مطرح کرده است.
رئیس دفتر رئیسجمهور تصریح کرد: نگاه پزشکیان این است که افراد میتوانند بیایند و هرجا توانایی دارند کاری انجام دهند و بعد نیز مردم قضاوت کنند. اگر مردم دیدند فرد دیگری بهتر میتواند مسئلهای را حل کند، میتوانند در انتخابات بعدی به او رأی دهند.
وی گفت: رئیسجمهور دنبال این نیست که صرفاً رئیسجمهور بماند؛ دنبال این است که مسئله حل شود. اگر فرد دیگری بهتر میتواند مسئلهای را حل کند، از نظر او باید همان فرد این کار را انجام دهد.
برای رئیسجمهور مهم نیست کار به نام چه کسی تمام شود
حاجیمیرزایی با تأکید بر این رویکرد گفت: چیزی که اصلاً به ذهن آقای پزشکیان خطور نمیکند این است که فردی رقیب اوست یا غیررقیب. برای ایشان اهمیت ندارد که یک کار به نام چه کسی تمام شود؛ مهم این است که کار درست پیش برود.
وی افزود: آقای قالیباف نیز به انتخاب رئیسجمهور در تیم مذاکرهکننده اضافه شد و همکاریها در این زمینه ادامه دارد. این رویکرد، فرصت بینظیری برای کشور است تا همه ظرفیتها وارد میدان شوند.
نقش رئیسجمهور در ایجاد وحدت نظر در شورایعالی امنیت ملی
رئیس دفتر رئیسجمهور درباره نقش پزشکیان در سیاست خارجی، تفاهمنامه و موضوعات جنگ اظهار کرد: کشور ساختارهای مشخصی برای تصمیمگیری دارد و وظایف، حدود اختیارات و صلاحیتها در قانون تعیین شده است. مصلحت عمومی کشور این است که همه تابع همین ساختارها و سازمان قانونی باشند و تاکنون نیز چنین بوده است.
وی ادامه داد: رئیسجمهور رئیس قوه مجریه، پس از مقام معظم رهبری عالیترین مقام کشور، رئیس شورایعالی امنیت ملی، رئیس شورای دفاع و رئیس دولت است و مجموعه این مسئولیتها نقشهایی برای او ایجاد میکند که باید آنها را به درستی ایفا کند. شاید سالها بعد و پس از آنکه این مسائل با عزت و اقتدار جمهوری اسلامی ایران به انجام رسید، بتوان دقیقتر درباره نقش تعیینکننده و تأثیرگذار رئیسجمهور در پیشبرد امور، آرامش جامعه و عزت و اقتدار کشور سخن گفت، اما در همین شرایط نیز آقای پزشکیان نقشآفرینی خوبی داشته است.
وی تأکید کرد: نقش رئیسجمهور برای کسانی که در اداره کشور حضور دارند، ملموستر است. ایجاد وحدت نظر در شورایعالی امنیت ملی، به اعتقاد من، بیش از هر چیز حاصل نقش آقای پزشکیان است. ایشان حداکثر همراهی، همنوایی و مساعدت را داشته و گفتوگوهایش با اعضای شورا، گفتوگوهایی اقناعی و منطقی بوده است.
تفاهمنامه؛ حاصل ماهها گفتوگو و ظرفیت ملی
رئیس دفتر رئیسجمهور با اشاره به تفاهمنامه و روند مذاکرات اظهار کرد: این تفاهمنامه حاصل حدود چهار ماه گفتوگوهای پیچیده، گسترده و تماموقت با استفاده از ظرفیتهای مختلف ملی بوده است و نباید آن را کوچک شمرد. دشمن با هدف قرار دادن ساختار اجرایی کشور و ایجاد فروپاشی اجتماعی وارد میدان شد، اما کشور ایستاد و مسیر خود را ادامه داد و در نهایت تفاهمی شکل گرفت که بیانگر فاصله گرفتن از اهداف دشمن بود.
حاجیمیرزایی تصریح کرد: در این مقطع، آنچه اهمیت دارد مقاومت ملی و ایستادگی جامعه و ساختار کشور است و ارزیابی دقیقتر نقشها و ابعاد این اتفاق را میتوان در آینده و پس از آرامتر شدن شرایط، با دقت بیشتری انجام داد.