نورنیوز- گروه اجتماعی: سید ستار هاشمی وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات در گفتوگویی با معاونت ارتباطات و اطلاعرسانی دفتر رئیسجمهور از مجموعه گفتوگوهای «گزارش به مردم» در آستانه دومین سال فعالیت دولت چهاردم، درباره عملکرد این دولت در حوزه اینترنت و فضای مجازی،عدالت ارتباطی،توسعه روستایی،صنعت فضایی،هوش مصنوعی و اقتصاد دیجیتال توضیحاتی ارائه کرد.
وی ضمن اشاره به برنامهریزیهای صورت گرفته گفت:با توجه به شرایط حاکم بر کشور برنامههایی که برای دوره چهارساله داشتیم عملا امکان محقق شدنش میسر نشد زیرا اولا جنگ ۱۲ روزه را داشتیم.پس از آن جنگ رمضان و ۴۰ روزه را داشتیم،با حوادث تلخ دی ماه سال گذشته مواجه شدیم و همه اینها حاکی از آن بود که در ۲ سال گذشته کشور به طور مستقیم و یا غیرمستقیم درگیر جنگ رودر رو بوده است.در شرایط جنگی هم معمولا ادبیات پذیرفته شده این است که باید برای حفظ وضعیت موجود تلاش کرد؛یعنی حفظ وضعیت موجود در شرایط جنگی کار بزرگی است.
وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات از آسیب به بیش از ۵۰۰ سایت ارتباطی در دوران جنگ تحمیلی سوم خبر داد و گفت:بخش قابل توجهی از سرمایهگذاری که در این بخش انجام شده بود مورد اصابت قرار گرفت.در این شرایط طبعا منابع محدودتر می شود ولی همین که تلاش شود ارتباطات مردم با هم حفظ شود و خدمات بر بستر شبکه ارتباطی کشور برپا بماند و تاب آوری افزایش یابد کار بزرگی است.
هاشمی به قطع ارتباطات بالاخص اینترنت در دو سال گذشته اشاره کرد و گفت:این امر به دلیل شرایط امنیتی و جنگی حاکم بر کشور صورت گرفت و مراجع ذیصلاح اینگونه تشخیص دادند.همکاران ما شبانهروزی تلاش کردند تا اینترنت به عنوان حق عمومی به صورت عادلانه مجدد در اختیار مردم قرار گیرد.ممکن است بگویید این حق است بله ولی هستند افرادی که به این مساله قایل نیستند و معتقدند اینترنت نیاز همه مردم نیست اما این گزاره دقیق و درست نیست و مبنای علمی و اقتصادی و سیاسی اجتماعی ندارد و ما در خصوص پیگیری حقوق مردم با کسی مماشات نکردیم و نخواهیم کرد.اگر چه تحت فشارهای بسیار سنگین قرار گرفتیم و با چالش های زیادی مواجه بودیم ولی از آن عبور کردیم و بر سر آنچه با مردم عهد کردیم ماندیم تا دسترسی آزاد و عادلانه و گردش اطلاعات در کشور را شاهد باشیم.
تشکیل ستاد ویژه ساماندهی و راهبری فضای مجازی
وی ادامه داد:کماکان این نگاه را در دولت چهاردهم داریم که با وجود همه فشارها و شرایط خاص حاکم بر کشور،سکو و پلتفرم های بین المللی دیگر بسته نشود.البته به ما می گویند چرا دنبال این هستید که سکوهای مختلف برای مردم ایجاد شود؟این ها از هم جداناپذیرند.اگر می خواهید اینترنت با کیفیت به مردم ارائه دهید باید بحث فیلترشکن ها و نظام محدود سازی را در کشور حل کنیم.اینکه می گویم برخورد منفعل با فناوری حتما پاسخش روشن است چون فناوری بسیار بی رحم است و از نگاه انفعالی عبور می کند.هنر این است که از این ظرفیت بهره بگیریم لذا خیلی از اتفاقاتی که در یکسال گذشته در خصوص دسترسی به اینترنت افتاد را قبل از آن نداشتیم اگر به موجب مصوباتی که وجود دارد دسترسیها را محدود و مسدود کنیم کیفیت اینترنت آسیب میبیند لذا یکی از اتفاقات درخشان دولت چهاردهم، شکل گیری ستاد ویژه ساماندهی و راهبری فضای مجازی است.
وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات تصریح کرد:مردم در میدان و در شرایط مختلف از جنگ تحمیلی هشت ساله تا به امروز پای کار بودند.وقتی در فضای فیزیکی پای کار هستند چرا در فضای مجازی نباشند؟این موضوع در ستاد ویژه ساماندهی و راهبری فضای مجازی مورد بحث و بررسی جدی قرار گرفت و یکی از تصمیمات ستاد، بازگشایی اینترنت بود.
هاشمی درعین حال یکی از کارکردهای ستاد مذکور را مباحث مرتبط با حوزه اقتصاد دیجیتال و مانع زدایی از چالشهایی دانست که در فضای اقتصاد دیجییتال وجود دارد و افزود:در اقتصاد دیجیتال در حوزههای مختلف چالشهای متفاوتی داریم.اگر نهادی نباشد که این هماهنگی را بین دستگاههای مختلف با محوریت دستگاههایی اجرایی و در تعامل با سایر قوا انجام بدهد،عملا این چالشها روز به روز بیشتر میشود.تاکید رئیس جمهور بحث مشارکت ذینفعان است و اگر صحبت از اقتصاد دیجیتال میکنیم با محوریت بخش خصوصی است لذا در ستاد ویژه ساماندهی و راهبری فضای مجازی،عضو ثابت رسمی بخش خصوصی حضور دارد البته باور داریم که تا نقطه مطلوب فاصله داریم.
وی گفت:یکی از سوالات تلخی که پرسیده میشود،این دغدغه است که اینترنت تا کی وصل خواهد بود؟نظام تصمیم گیری ما خیلی ساختار پایداری ندارد و وقتی شرایط پایدار نباشد،سرمایهگذاری در آن بخش توجیه ندارد.اولین چیزی که سرمایهگذار به آن فکر می کند این است که چقدر بستر آماده است و ناپایداری بستر یعنی بالقوه با یک نگرانی مواجه هستیم و آن این است که در آینده نزدیک با ناترازی در بخش ارتباطات مواجه باشیم.در این حال اقتصاد دیجیتال ما آسیب جدی خواهد دید و سند چشم انداز در منطقه که باید بر اساس آن در یک جایگاه الهام بخش باشیم، دیگر شدنی نیست.
این عضو کابینه دولت چهاردهم نگاه تبیینی به فضای مجازی را مورد اشاره قرار داد و گفت:همیشه وقتی صحبت از فضای مجازی می شود،فکر میکنند که مسئول آن وزارت ارتباطات است اما این نگاه اشتباه است و نسبتی با واقعیت ندارد.مصادیقش هم متعدد است.هر زمان به این سمت رفتید که حکمرانی را در فضای مجازی با ابزار فنی ارتقا دهید،اثرش و نتیجه اش عکس شد.سال ۱۴۰۱ با توجه به شرایطی که در کشور با محوریت مهسا امینی رخ داد،دسترسی به سکوهای بین المللی به صورت عام محدود و مسدود شد.ترافیک شبکه افت قابل توجهی در یک مقطعی داشت ولی مجددا با یک اتفاق عجیب بازگشت و آن استفاده از فیلترشکن ها بود که سال ۱۴۰۱ قبح داشت.افراد خیلی با اکراه از فیلترشکنها استفاده می کردند ولی در سال ۱۴۰۴ که سیمکارت سفید رسانهای می شود کسانی که سیمکارت سفید دارند با افتخار این بحث را مطرح میکنند که نه ما از فیلترشکن استفاده میکنیم و ما کماکان اصرار داریم که در روی همان پاشنه بچرخد.
رفتن بخش قابل توجهی از ترافیک کشور به سمت استارلینگ
هاشمی از استارلینگ و منظومههای ماهوارهای به عنوان یک چالش جدی یاد کرد و گفت:یکسال قبل گزارش امروز را در جلسه شورای عالی فضای مجازی به صورت تحلیلی ارائه دادم و در آن به یک گزارش بین المللی استناد کردم.اینکه مراقب باشید منظومههای ماهوارهای به شدت در حال فراگیری است و جهت گیری ما هم باید به این سمت باشد که از منظومه های ماهوارهای استفاده حداکثری کنیم ولی چنان واکنش نشان دادند و دیدیم که چه شد.
وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات افزود:در جنگ رمضان بخش قابل توجهی از ترافیک کشور به سمت استفاده از استارلینگ رفت؛جایی که دیگر حکمرانی موضوعیت ندارد و طبعا اقتصاد دیجیتال کشور آسیب می بیند ولی اگر پایمردی دکتر پزشکیان و میدان داری دکتر عارف نبود و ستاد ویژه ساماندهی و راهبری فضای مجازی شکل نمیگرفت،قفل اینترنت به این سادگی ها در کشور باز نمی شد و خسارتهای متعددی از این مساله در کشور شاهد بودیم.
وی ادامه داد:در ۲ سال گذشته هجمهها و فشارهایی به مجموعه دولت و وزارت ارتباطات وارد شد مبنی بر اینکه مدیران و فرماندهان و دانشمندان ما به دلیل اینترنت و واتساپ به شهادت رسیدند.ما گفتیم در شرایطی که اینترنت قطع بود عزیزانی را که در حوزه امنیتی بهتر از آنها نداشتیم مثل شهید لاریجانی،خادمی،کاظمی،خطیب و ... از دست دادیم و فرضیههایی مطرح میشد که اینترنت باعث گرفتاری جدی در کشور است.
هاشمی با بیان اینکه باید به مردم اینترنت با کیفیت و پایدار ارائه بدهیم افزود:این امر محقق نخواهد شد مگر اینکه پرونده فیلترینگ را در کشور ببنیدیم.در مراسم تشییع پیکیر مطهر رهبر شهید با توجه به اینکه به مردم اعتماد کردیم و با وجود فشارها در آن مقطع،اینترنت مجددا بسته نشد و مردم خودشان پای کار آمدند و تولید محتوا کردند در آن زمان جهتگیری در پلتفرمهای بین المللی مثبت و به نفع کشور بود.
وی گفت:ما وقتی مجدانه برای باز شدن اینترنت پیگیری میکردیم میگفتند شما جوابگوی وضعیت دلار و طلا هستید؟انگار که ما قطب عالم امکان بودیم و خبر نداشتیم.باعث و بانی همه مشکلات کشور اینترنت و ارتباطات شده بود.البته بیراه نبود چون باعث همه مسایل و مشکلات مردم و دنیا ارتباطات است زیرا مردم از وقتی با هم ارتباط کلامی پیدا کردند اختلافات به وجود آمد به همان دلیل که مهمترین دلیل طلاق،ازدواج است بزرگترین مشکل جامعه بشری ارتباطات می شود.کارکرد حوزه ارتباطات و فضای مجازی،ایجاد شفافیت است و خیلی از مقاومت ها از این مقوله می آید.
وزیر ارتباطات هشدار داد که استفاده از فیلترشکن ها شبکه ما را به یکی از آلودهترین شبکههای دنیا تبدیل کرده است و گفت: عامل اصلی آسیب های فرهنگی استفاده از فیلترشکن هاست. اگر ادبیات امروز را که دوران هوش مصنوعی است،پذیرفتیم خوب است و اگر نپدیرفتیم فناوری خودش را به ما تحمیل می کند.ما با ویدئو و دیشهای ماهواره ای چطور مواجه شدیم؟اکنون درباره استارلینگ چطور است؟خیلی زود دیر می شود.
مسیر دولت چهاردهم، مسیر گشایش است نه مسدودسازی
هاشمی با بیان اینکه در دولت چهاردهم مسیر،مسیر گشایش بود نه مسدودسازی اظهار کرد:در گام اول قبل از جنگ ۱۲ روزه چند اتفاق افتاد؛ اول اینکه مردم امکان استفاده از گوشیهای بستر IOS برایشان فراهم و رجیستر شد.زیست بوم اقتصاد دیجیتال یک درصدش روی همین بستر سیستم عامل IOS است و ضرورت داشت این اتفاق بیفتد.در بحث بازارگاه گوگل پلی که در دولت قبل تلاش زیادی صورت گرفت که عملی شود اما این اتفاق نیفتاد و نهایتا در این دولت در اختیار مردم قرار گرفت.بحث سکوی بین المللی با کاربرد فراگیر در کل دنیا به نام واتس اپ هم در دولت بازگشایی شد و اکنون از نظر کلی قانونی نداریم که دسترسی به واتس اپ غیر مجاز است؛بلکه شرایط نه جنگ نه صلحی که در آن هستیم باعث شده تحفظی در این خصوص وجود داشته باشد.
این عضو کابینه دولت چهاردهم بحث عدالت ارتباطی را یادآور شد و گفت:شخص رئیس جمهور به بحث عدالت نگاه ویژای دارند و آن را در جلسات دولت دنبال می کنند.ما هم به این کلید واژه عدالت و آموزش اعتقاد داریم.در اولین جلسه ای که اعضای هیات دولت خدمت رهبر شهید انقلاب شرفیاب شدند ایشان وی بحث عدالت تاکید بسیار فرمودند.ما در وزارت ارتباطات تا حدودی موضوع پوشش را با نگاه عدالت محور بازتعریف کردیم.مثلا در زمینه پوشش روستایی اقداماتی صورت گرفت تا نارضایتی های مردم برطرف شود.در سفرهای استانی هم با این دغدغه مواجه شدیم و لذا درصدد بازتعریف برآمدیم و کاری که کردیم این بود که جلساتی که با نمایندگان مجلس داشتیم را با حضور نمایندگانی که در ستاد حضور می یافتند برگزار می کردیم یا با حضور وبیناری و حضور ویدئوکنفرانسی مدیران استانی تشکیل می دادیم و روال گذشته را به کلی تغییر دادیم.از آن طرف هم برای مدیران خط قرمز گذاشتم و گفتم اگر آمار عملکردی میدهند باید واقعی و برای مردم ملموس باشد.
وی متذکر شد:با این نگاه کل پوشش روستایی در کشور را ممیزی کردیم و امروز در دولت چهاردهم شاهد هستیم که بیش از ۳۵۰۰ روستا با حجم سرمایهگذاری بیش از ۱۶ هزار میلیارد تومان با کیفیت مناسب به اینترنت پرسرعت دسترسی پیدا کرده اند.این مساله مهم است زیرا مردم روستا تحت عنوان عدالت آموزشی از آموزش بهره مند میشوند.ما هرچه تلاش کنیم معلمانی که در شهرهای بزرگ داریم را نمیتوانیم به روستاها ببریم ولی اگر یک بستر ارتباطی پایدار و با کیفیت را به روستا ببریم، می توانیم این محتوا را در اختیارشان قرار بدهیم؛ یعنی فاصله دیجیتال و این شکاف را با نگاه عدالت آموزشی می توانیم کمتر کنیم.
هوشمندسازی مدارس و اتصال ۵۳۰۰ مدرسه به اینترنت
به گفته وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات در این راستا،با تاکید رئیس جمهور بحث هوشمندسازی مدارس در دستور کار قرار گرفته است و تا این لحظه حدود ۵۳۰۰ مدرسه در کشور با سرعت مناسب و بستر پایدار ارتباطی متصل شدند و از طریق این اتصال محتوا به مدارس راه یافته است.
هاشمی ادامه داد:یکی از اقدامات در دستور کارمان این است که همه مدارس کشور را با کیفیت مناسب متصل کنیم و با استفاده از ظرفیت سکوهای بخش خصوصی،آموزش را به صورت عادلانه در اختیار دانش آموزان در سراسر کشور قرار بدهیم و درحال حاضر تکلیف برنامه ما این است که صد درصد روستاهای بالای ۲۰ خانوار را با کیفیت مناسب به اینترنت متصل کنیم.
وی به مبحث دیپلماسی فناوری اشاره کرد و گفت:ما در تعامل با کشورهای منطقه میتوانیم ظرفیتهای اقتصاد دیجیتال را به آنها معرفی کنیم.در سفرهای استانی هم بخشی از سفر را زمینی می رویم که بتوانیم یک ارزیابی واقعی،میدانی و عملیاتی از شرایط داشته باشیم.
آموزش ۵۰۰ هزار نیروی مهارتی با محوریت اقتصاد دیجیتال
وزیر ارتباطات با تاکید بر ضرورت حرکت به سمت توسعه هوش مصنوعی اظهار کرد:در بحث هوش مصنوعی باید چند محور را همزمان طراحی و دنبال کرد.یک موضوع مهم بحث نیروی انسانی است و نیروی انسانی در هوش مصنوعی نقش محوری ایفا می کند.در این راستا یک تکلیف برنامهای داریم مبنی بر اینکه ۵۰۰ هزار نفر نیروی مهارتی را آموزش بدهیم با نگاه توسعه اقتصاد دیجیتال که یکی از ارکانش هوش مصنوعی است.«ایران دیجیتال» نیز یکی از برنامههایی است که در این مسیر دنبال می شود و در تعاملی که بین ما و وزارت آموزش و پرورش و معاونت علمی و فناوری شکل گرفته است بچهها را از دوره اول متوسطه درگیر میکنیم و روی سکوهای مختلف آموزش می دهیم تا جذب بازار کار شوند.محور دوم در بحث هوش مصنوعی، بخش خصوصی است که وارد شود،پروانه بگیرد و با یک نرخ بازگشت منطقی سرمایهگذاری کند چون در دولت محدودیت منابع وجود دارد.
هاشمی خاطرنشان کرد: در بحث زیرساخت آنچه دنبال می کنیم شکل گیری کاربران اپراتورهای هوش مصنوعی در کشور است و این اتفاق ویژه است که در دولت رقم می خورد.فرایندش هم طی شده است و یکسال وقت کارشناسی گذاشتیم و نظرات افراد مختلف و بخش خصوصی را گرفتیم.ما مانع از این نمی شویم که فرضا یک شرکت استارت آپی یا دانش بنیان یک زیرساخت برای خودش ایجاد کند ولی در عرصه ملی و کلان کشور باید مجموعه بزرگی کار را دست بگیرد.خوشبختانه این مساله در کمیسیون تنظیم مقررات و هیات دولت مصوب شد و اکنون فراخوانش انجام گرفته و اتفاقی در حوزه زیرساخت است که بتوانیم به نیازی که در کشور وجود دارد پاسخ بدهیم.
قرار گرفتن همزمان چند ماهواره در مدار
وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات درعین حال بحث توسعه ماهوارهها را یادآور شد و گفت:یکی دیگر از اتفاقات در دولت چهاردهم توسعه صنعت فضایی و ماهوارهها بود که با قوت دنبال شد.برای نخستین بار توانستیم ۳ ماهواره را به صورت همزمان در تعامل با کشور روسیه در مدار قرار بدهیم.این ماهواره ها که در مدار قرار گرفت به صورت همزامان هم دولت در آن مشارکت داشت.ماهواره ظفر با محوریت دانشگاهها و ماهواره کوثر با محوریت بخش خصوصی توسعه یافت.قرار گرفتن این ماهوارهها همزمان در مدار جهش ویژهای در صنعت فضایی بود.در بسترهای پرتاپ هم شاهد هستیم که فاز اول پایگاه چابهار رشد قابل توجهی دارد و از حدود ۴۰ درصد به ۹۸ درصد میرسد که یک موقعیت ویژه برای قرارگیری ماهوارههای مخابراتی و سنجشی در مدار است.
وی افزود:ماهواره ناهید ۲ را داریم که برای اولین بار در باند KU با محوریت خانم ها در جریان است و مدیر پروژه از بانوان ما هستند.امسال هم برای اولین بار منظومه شهید سلیمانی را در دستور کار داریم که ۳ تا از ماهوارهها همزمان در مدار قرار خواهند گرفت.این منظومه ماهواره ای ۲۴ ماهواره است که از اینها ۶ ماهواره رزرو است ولی ۱۸ ماهواره اصلی است.۳ تا هم همزمان تا پایان سال در مدار قرار میگیرند و باقی برای سالهای آینده برنامهریزی شده اند.
خدمات بی وقفه شرکت پست در دوران جنگ
این عضو کابینه دولت چهاردهم،از زحمات بی وقفه پست در دوران جنگ تقدیر کرد و گفت:در شرایط جنگی پستچیهای پرتلاش و کم ادعا اجازه ندادند یک مرسوله و بسته پستی روی زمین بماند.نظرسنجی های مردمی انصافا نشان داد که خدمات و اقدامات شرکت پست در جنگ ۴۰ روزه قابل ملاحظه بوده است.
هاشمی از آماده شدن بستر پروژه جینف در دولت چهاردهم خبر داد و گفت:در بحث جی نف هر آنچه تا کنون انجام شده اعم از کدپستی و هویت بخشی به مکان باعث شده تا بستر این پروژه آماده شود.خوشبختانه تعاملات قوه قضاییه با دولت و وزارت ارتباطات در این دوره ویژه است.درحال حاضر این بستر آماده است؛بستری که قبل از دولت چهاردهم به ۲۰ درصد هم نمی رسید.مثلا در حوزه نقشه روستاها هر آنچه اتفاق افتاده در دولت چهاردهم صورت گرفته است لذا امیدواریم با اجباری شدن ارائه کدپستی معتبر نه خود اظهاری،کمک ویژهای به شفافیت موضوعات و تسهیل امور در زندگی مردم شود.
وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات در بخش پایانی اظهارات خود ویژگیهای شخصیتی رئیس جمهور را مورد اشاره قرار داد و گفت:شخص رئیس جمهور الگوی ویژه از وفاق است.از خودش می گذرد تا وفاق ملی حفظ شود و این کار سختی است و مجموعه وزارت ارتباطات و خانواده ارتباطات الهام گرفته از نگاه مبتنی بر وفاق ایشان است.یکی از ویژگی های شخصیتی دکتر پزشکیان،صداقت اوست و این ویژگی شخصیتی در دنیای امروز و در لایههای مدیریتی جایش خالی است.ایشان تاکید دارند اگر مردم را داشته باشیم نگران هیچ چیز دیگری نباید باشیم.دکتر پزشکیان مردی که در سکوت ایستاد و جدی پای کار است.