نورنیوز-گروه اجتماعی: سعید محمودی معاون محیط زیست انسانی سازمان حفاظت محیط زیست امروز در مراسم گرامیداشت روز جهانی حفاظت از لایه ازن که در سازمان حفاظت محیط زیست برگزار شد، اظهار کرد: اتفاقاتی که در سالهای قبل درباره لایه ازن رخ داده بود و شناسایی بخشی از تأثیرات و پیامدهای آن موجب شد کشورها برای جلوگیری از بدتر شدن شرایط و حرکت به سمت بهبود وضعیت برنامهریزی کنند.
وی افزود: از سال ۱۹۸۵ همکاریها و مسائل حقوقی میان کشورها در این زمینه آغاز شد و در نهایت در سال ۱۹۸۷ به پروتکل مونترال منجر شد؛ پروتکلی که شاید بتوان گفت یکی از مهمترین و موفقترین کنوانسیونهای زیستمحیطی بوده است که توانسته نتایج بسیار مثبتی را در دنیا به همراه داشته باشد.
معاون محیط زیست انسانی سازمان حفاظت محیط زیست ادامه داد: دلیل این موفقیت این است که اهداف در پروتکل مونترال مشخص و سازوکارهای نظارت تعریف شد و همکاری کشورها نیز افزایش پیدا کرد. در یکی از مسائل مهم، موضوع جلوگیری از استفاده و کاهش مصرف CFCها مورد بررسی قرار گرفت؛ موادی که تأثیر مستقیمی در تخریب لایه ازن داشتند و همکاری کشورها در این محور انجام شد.
محمودی در ادامه گفت: در نتیجه این همکاریها امروز بخشی از کره زمین که تحت تأثیر تخریب لایه ازن قرار گرفته بود، وضعیت بهتری پیدا کرده است. پروتکل مونترال در سیاستگذاری محیط زیستی دنیا نیز تأثیر بسیار مهمی گذاشته است.
وی با اشاره به عملکرد ایران در اجرای تعهدات پروتکل مونترال اظهار کرد: کشور ما نیز در حوزه مسئولیتها و الزاماتی که داشته، بسیار موفق عمل کرده است و تقریباً میتوان گفت در زمره کشورهای موفق دنیا در این حوزه بودهایم. این اتفاق بسیار مثبتی برای ما بوده است و باید همین راه را ادامه دهیم و تلاش کنیم شرایط را بهتر کنیم.
معاون محیط زیست انسانی سازمان حفاظت محیط زیست افزود: حتی در بعضی از برنامهها، ما از برنامههای جهانی و الزاماتی که برای کشورها در نظر گرفته شده، جلوتر بودهایم و این مسئله افتخارآمیز و بسیار مهم است.
محمودی با اشاره به تفاوت ازن موجود در لایههای بالایی جو با ازن سطح زمین گفت: در کنار مزایا و اهمیت حفاظت از لایه ازن، باید توجه داشته باشیم که ازن در سطح زمین یک آلاینده است و میتواند در تابستان به یک آلاینده بسیار خطرناک برای انسان و پوشش گیاهی تبدیل شود. افزایش این آلاینده را در تهران شاهد هستیم و اقداماتی برای حل این مسئله انجام شده است اما پایان کار نیست.
وی ادامه داد: یک اصلاحیه مهم (اصلاحیه کیگالی) در سال ۲۰۱۶ در پروتکل مونترال در رواندا به تصویب رسید که نقطه عطفی برای این پروتکل محسوب میشود. طراحان این اصلاحیه افراد بسیار آگاهی بودند که توانستند موضوع ازن را با مسائل علمی پیوند بزنند.
محمودی اضافه کرد: موضوع کاهش و محدود کردن تولید و مصرف موادی که در تغییرات اقلیمی نقش دارند در اصلاحیه کیگالی مورد توجه قرار گرفت و در واقع حفاظت ازن با موضوع تغییرات اقلیمی پیوند خورد.
وی با اشاره به همزمانی این موضوع با توافق پاریس اظهار کرد: قبل از آن توافقنامه پاریس با هدف کاهش انتشار گازهای گلخانهای طراحی شده بود و نقدهایی هم مطرح میشد. به عنوان نمونه چرا در این توافقنامه به برخی موضوعات اشاره نشده است اما به نظر من همین اصلاحیه پروتکل مونترال حتی موفقتر از کنفرانس بزرگ پاریس و توافقنامه اقلیمی آن عمل کرد.
معاون محیط زیست انسانی سازمان حفاظت محیط زیست تصریح کرد: با توجه به اینکه توافقنامه پاریس فاقد تعهدات سیاسی و الزامات لازم برای اجراست، بیشتر کشورها هنوز الزامات آن را بهطور کامل پیادهسازی نکردهاند؛ بهجز کشورهای اروپایی که سیاستها و برنامههای اقلیمی مشخصی دارند، کاهش کربن را دنبال و حتی عوارض سنگینی نیز در این زمینه دریافت میکنند.
محمودی تصریح کرد: به نظر من توافق پاریس نتوانسته به اندازه همین اصلاحیه نسبتاً کوچک عمل کند. پروتکل مونترال با اهداف مشخصتر و محدودتری روبهرو بود؛ هدف را مشخص کردیم و برای رسیدن به آن تلاش کردیم، اما در کنفرانس اقلیم و توافق پاریس گستردگی اهداف به اندازهای زیاد بود که شاید نتوان به همه آنها پرداخت.
وی ادامه داد: الزامآور کردن چنین توافقی به معنای تغییر تمام ساختار انرژی و اقتصاد دنیاست و این کار بسیار سنگینی است. هنوز سوختهای فسیلی اساس کار و بخش مهمی از تولید انرژی در دنیا هستند. کشورهای پیشرفته نیز برنامههایی را برای کاهش استفاده از سوختهای فسیلی پیاده کردهاند و بخشی از مسیر توافق پاریس نیز از همینجا شکل گرفت.
معاون محیط زیست انسانی سازمان حفاظت محیط زیست گفت: عملکرد پروتکل مونترال برای کشورهای پیشرفته و حتی برخی کشورهای در حال توسعه، در زمینه تغییرات اقلیم و محیط زیست بسیار موفقتر بوده است؛ چراکه اهداف آن مشخصتر بود البته بخشهایی از این دو سند بینالمللی مشترک هستند اما وقتی اهداف بسیار گسترده میشوند و قرار است سامانه انرژی و اقتصاد دنیا تغییر کند، نمیتوان بهسادگی به نتیجه رسید. شاید لازم باشد در سطح محیط زیست، به سمت پروتکلهای کوچکتر، مشخصتر و هدفمندتر حرکت و از این تجربه موفق استفاده کنیم.
محمودی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به شرایط کاری محیطبانان اظهار کرد: استفاده از برخی دوربینها و تجهیزات میتواند برای چشم آسیبزا باشد. اگر بتوانیم استفاده از دوربینهایی با بزرگنمایی بیشتر را جایگزین کنیم و نیاز به استفاده مستقیم و طولانیمدت از برخی تجهیزات را کاهش دهیم، فکر میکنم برای محیطبانان مؤثرتر باشد.