نورنیوز-گروه سیاسی: جنگ سوم ایران و آمریکا در روز شصتوششم همچنان با محوریت تنگه هرمز، تحولات دریایی و رایزنیهای دیپلماتیک دنبال میشود. همزمان با کاهش چشمگیر عبور کشتیها از هرمز، مقامهای ایرانی درباره تداوم محاصره دریایی هشدار دادهاند و عمان، قطر و ترکیه از تلاش برای کاهش تنش سخن گفتهاند؛ در همین حال گزارشهایی درباره هزینهها و کمبودهای نظامی آمریکا منتشر شده است.
در عرصه سیاسی و دیپلماتیک نیز رایزنیها درباره کاهش تنش ادامه دارد. وزیران خارجه عمان و آمریکا درباره تحولات منطقهای گفتوگو کردند، قطر از تلاش برای توافق درباره امنیت کشتیرانی در هرمز خبر داد و ترکیه خواستار پایان درگیری از مسیر دیپلماسی شد. در مقابل، مقامهای ایرانی تأکید کردهاند که تداوم محاصره دریایی میتواند با پاسخ نظامی مواجه شود.
هرمز؛ کاهش عبور کشتیها و هشدار درباره ادامه محاصره دریایی
طبق دادههای اولیه مؤسسه کپلر که رویترز آن را منتشر کرده، تعداد کشتیهای باری و تجاری عبوری از تنگه هرمز در روز دوشنبه به ۴ فروند رسیده؛ در حالی که این رقم یکشنبه ۱۰ فروند بوده است. همچنین پایشگر تنگه هرمز از توقف کامل دستکم ۴۳۶ فروند کشتی خبر داده است.
در همین حال، سازمان عملیات تجارت دریایی بریتانیا اعلام کرد گزارشی درباره هدف قرار گرفتن یک کشتی با یک پهپاد ناشناس در تنگه هرمز دریافت کرده است.
از سوی دیگر، سپاه اعلام کرده یک سوپرنفتکش متخلف با مینهای ایرانی در تنگه هرمز برخورد کرده و در آتش سوخته است. همچنین معاون سیاسی دفتر عقیدتی فرمانده کل قوا، سردار سناییراد، گفت: «از قبل نیز اعلام کردهایم که اگر آمریکاییها دست از محاصره دریایی برندارند، بالاخره روزی با اقدام نظامی، انشاءالله این ماجرا را خاتمه خواهیم داد.»
اهمیت تحولات هرمز در بازار انرژی نیز آشکار است. معاملات آتی برنت در مقاطعی از معاملات روز سهشنبه به حدود ۱۰۷ دلار رسید و بلومبرگ گزارش داد هزینه اجاره یک نفتکش در مسیر استاندارد خلیج فارس به چین برای نخستین بار از یک میلیون دلار در روز عبور کرده است.
هاکان فیدان، وزیر خارجه ترکیه نیز با تأکید بر تأثیر مستقیم امنیت و ثبات ایران بر منطقه، خواستار حلوفصل دیپلماتیک جنگ شد و گفت: «افزایش حملات متقابل در دوره اخیر تلاشها برای صلح را به طور جدی تضعیف میکند.» او همچنین تأکید کرد: «عبور امن، بیوقفه و آزاد از تنگه هرمز باید مجزا باشد و وضعیت پیش از جنگ باید در اسرع وقت بازگردانده شود.»
وزارت خارجه قطر نیز اعلام کرد این کشور با شرکای منطقهای و بینالمللی خود برای دستیابی به توافق درباره تنگه هرمز و پیشبرد گفتوگو درباره امنیت کشتیرانی همکاری میکند.
رایزنیهای دیپلماتیک؛ از مسقط و پکن تا بغداد و اربیل
در ادامه رایزنیهای منطقهای، خبرگزاری عمان از تماس تلفنی وزیر خارجه عمان با همتای آمریکایی خود خبر داد. بر اساس این گزارش، دو طرف درباره تحولات منطقهای و تلاشها برای کاهش تنش گفتوگو کردند.
همزمان، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، با بافل طالبانی، رئیس اتحادیه میهنی کردستان عراق، دیدار کرد. عراقچی با تأکید بر ظرفیتهای موجود برای توسعه روابط ایران و عراق و اقلیم کردستان، بر گسترش همکاریهای اقتصادی و تجاری، ارتقای هماهنگیهای امنیتی و مقابله با تروریسم تأکید کرد.
عراقچی همچنین درباره تحرکات تروریستی در مرزهای مشترک و تلاش دشمنان برای سوءاستفاده از این شرایط گفت: «دوستان کُرد ما و همه کشورهای منطقه باید در برابر ترفندهای پرچم دروغین که با هدف ایجاد اختلاف میان همسایگان طراحی میشوند، هوشیار باشند.»
طالبانی نیز بر اجرای توافقنامه امنیتی ایران و عراق و خلع سلاح گروههای تروریستی تأکید کرد و گفت: «عراق و اقلیم کردستان عراق هرگز اجازه نخواهند داد اراضی این کشور به مأمنی برای آسیب و تهدید امنیت کشورهای منطقه، بهویژه جمهوری اسلامی ایران تبدیل شود.»
وزارت خارجه چین نیز اعلام کرد عراقچی ۲۵ شهریور به چین سفر میکند و با وانگ یی، وزیر خارجه این کشور دیدار خواهد داشت. همچنین وزیران خارجه چین و فرانسه در گفتوگویی تلفنی درباره مسائل مورد علاقه مشترک از جمله اوضاع ایران و بحران اوکراین رایزنی کردند.
در پاکستان نیز اسحاقدار، معاون نخستوزیر و وزیر خارجه این کشور، با رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، گفتوگو کرد. دو طرف تأکید کردند اجرای «یادداشت تفاهم اسلامآباد» همچنان بهترین راهکار برای کاهش تنشهاست و گروسی آمادگی آژانس برای ارائه حمایتهای فنی را اعلام کرد.
وزیر خارجه روسیه نیز گزارشها درباره پیشنهاد آمریکا برای معامله میان پرونده ایران و اوکراین را شایعه دانست و گفت ایالات متحده چنین پیشنهادی ارائه نکرده است.
عربستان و بازار انرژی؛ فشار جنگ بر مسیرهای جایگزین هرمز
تحولات تنگه هرمز در حالی ادامه دارد که خط لوله شرق-غرب عربستان سعودی نیز پس از حملات اخیر با اختلال مواجه شده است. الجزیره گزارش داده این خط لوله ۱۲۰۰ کیلومتری، روزانه حدود ۴ تا ۵ میلیون بشکه نفت را از میادین شرق عربستان به بندر ینبع در دریای سرخ منتقل میکند و امکان دور زدن تنگه هرمز را برای ریاض فراهم میکند.
گزارشهای منتشرشده درباره آسیب به زیرساختهای انرژی عربستان، نگرانی بازار نسبت به عرضه نفت را افزایش داده است. برنت در یکی از معاملات روز سهشنبه به ۱۰۷.۰۵ دلار و وست تگزاس اینترمدیت به ۱۰۲.۹۲ دلار رسید.
تحلیلگران بازار نفت هشدار دادهاند هر حمله تازه یا آسیب به زیرساختهای انرژی بهعنوان ریسک جدیدی برای عرضه جهانی تلقی میشود. بر اساس گزارشهای منتشرشده، در صورت تداوم اختلال در خط لوله شرق-غرب، عربستان ممکن است برای صادرات نفت با محدودیت جدی مواجه شود.
در بازار گاز نیز یک مدیر ارشد اکسانموبیل اختلال در عرضه LNG خاورمیانه را کوتاهمدت ارزیابی کرده است. شرکت شل نیز برآورد کرده از ابتدای سال تاکنون حدود ۳۶ میلیون تن از عرضه LNG خاورمیانه از دست رفته است.
از سوی دیگر، خبرگزاری یونهاپ گزارش داده آمریکا و کره جنوبی این هفته مذاکرات نظامی در سطح عالی برگزار میکنند تا درباره اعزام احتمالی نیروهای کره جنوبی به تنگه هرمز گفتوگو کنند. کره جنوبی هفته گذشته نیز تیمی را برای ارزیابی وضعیت امنیتی اطراف هرمز به امارات اعزام کرده بود.
گزارش آمریکا از هزینه ۳۳.۴ میلیارد دلاری جنگ
در یکی از مهمترین گزارشهای منتشرشده درباره هزینههای جنگ، گزارش دفتر بازرس کل وزارت دفاع آمریکا که دوره آغاز جنگ تا ۳۰ ژوئن را پوشش میدهد، هزینه جنگ علیه ایران برای آمریکا را حدود ۳۳ میلیارد و ۴۰۰ میلیون دلار برآورد کرده است.
بر اساس این گزارش، ۲۲ میلیارد و ۳۰۰ میلیون دلار مربوط به ارزش مهمات مصرفشده، ۳ میلیارد و ۷۰۰ میلیون دلار مربوط به خسارات تجهیزات و ۷ میلیارد و ۴۰۰ میلیون دلار مربوط به سایر هزینهها بوده است؛ هزینه تعمیر تأسیسات آسیبدیده در این ارقام لحاظ نشده است.
در گزارش دیگری که به ارزیابی نهادهای نظارتی دولت آمریکا نسبت داده شده، از کمبودهای استراتژیک در ذخایر و گلوگاههای زنجیره تأمین تسلیحات پیشرفته سخن گفته شده و برآورد شده است که بازگرداندن ذخایر موشکها و رهگیرهای پیشرفته به سطح پیش از جنگ ممکن است تا ۳ سال زمان ببرد.
همین گزارش مدعی است حملات ایران صدها سازه را در پایگاههای آمریکایی در هشت کشور کویت، بحرین، قطر، امارات متحده عربی، عربستان سعودی، عراق، عمان و اردن هدف قرار داده یا ویران کرده و دهها هواپیما و پهپاد آمریکایی نیز آسیب دیده یا منهدم شدهاند.
در همین حال، سخنگوی ارتش جمهوری اسلامی ایران با اشاره به توان تسلیحاتی آمریکا و رژیم صهیونیستی گفت: «ما مقابل دشمنانی ایستادهایم که از حجم بسیار بالای فناوری و تسلیحات برخوردار است و هیچ کشوری در جهان، جرات شلیک یک تیر به سمت آنان را ندارد اما ما در برابر آنان ایستاده ایم، به آنان ضربه زدهایم و اجازه دستیابی آنان به اهدافشان را ندادهایم.»
فشار سیاسی در آمریکا و ادامه مواضع تهران
در داخل آمریکا نیز پیامدهای اقتصادی جنگ به موضوعی سیاسی تبدیل شده است. چاک شومر، سناتور دموکرات، دونالد ترامپ را متهم کرد که مسئولیت افزایش قیمت گازوئیل را متوجه اوکراین کرده است. شومر در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «تازهترین دروغ ترامپ: به نوعی اوکراین مسئول رسیدن قیمت گازوئیل به بالاترین رکورد تاریخی است! مردم آمریکا میدانند که این ترامپ و جنگ او با ایران است که باعث بالا رفتن هزینهها شده است. هیچ میزانی از مقصرتراشیها و دروغهای ترامپ نمیتواند فاجعه اقتصادی او را پاک کند.»
همزمان، نظرسنجی رویترز/ایپسوس نشان داد دموکراتها با ۴۴ درصد در برابر ۳۷ درصد جمهوریخواهان در رأیگیری عمومی کنگره پیشتاز هستند. همچنین ۶۳ درصد آمریکاییها با پیشنهاد ترامپ برای پرداخت ۵ هزار دلار سود در صورت حفظ کنترل کنگره توسط جمهوریخواهان مخالفت کردهاند.
در سوی دیگر، عربستان نیز درباره برنامه هستهای خود اعلام کرده خواهان دسترسی به تمامی چرخه سوخت هستهای است و وزیر انرژی این کشور مدعی شده رویکرد ریاض در حوزه هستهای قابل مقایسه با ایران نیست.
در مجموع، روز شصتوششم جنگ با کاهش کمسابقه تردد دریایی در هرمز، افزایش فشار بر بازار انرژی، ادامه رایزنیهای منطقهای و بینالمللی و طرح ادعاهایی درباره هزینههای سنگین جنگ برای آمریکا همراه شده است؛ در حالی که تهران همچنان بر شروط خود برای پایان وضعیت موجود و واکنش به تداوم محاصره دریایی تأکید دارد.
نورنیوز