نورنیوز-گروه سیاسی: جنگ سوم و تجاوز نظامی اخیر آمریکا به ایران وارد روز شصتوپنجم شد و ۱۶۰ روز از آتشبس نقضشده از سوی آمریکا گذشت. در این روز، تنگه هرمز همچنان در مرکز تحولات منطقهای قرار داشت و نشست وزرای خارجه کشورهای شورای همکاری خلیج فارس درباره این تنگه به درخواست عربستان به تعویق افتاد.
اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت خارجه، اعلام کرد نشست مسقط به درخواست عربستان برگزار نشد و گفت تفاهم ایران و عمان درباره تأمین مسیرهای دریانوردی و مسائل مرتبط با حاکمیت دو کشور ساحلی نهایی شده است. او تأکید کرد تهران با مشورت مسقط درباره نحوه اعلام یا ثبت این تفاهم تصمیمگیری خواهد کرد.
همزمان، وزرای خارجه عمان و کویت درباره تقویت امنیت و ثبات منطقهای و تضمین سلامت و آزادی دریانوردی در تنگه هرمز رایزنی کردند. دادههای اولیه کشتیرانی نیز نشان داد شمار کشتیهای باری عبوری از هرمز در تعطیلات آخر هفته به رقم تکرقمی در روز کاهش یافته؛ در حالی که میانگین ۱۰ روز گذشته ۱۴ کشتی در روز اعلام شده بود.
در بازار انرژی، قیمت نفت برنت با افزایش بیش از ۴ دلار به ۱۰۸.۶۵ دلار در هر بشکه رسید. همزمان گزارشهایی درباره اختلال در خط لوله شرق به غرب عربستان و کاهش احتمالی صادرات نفت این کشور، نگرانیها درباره عرضه جهانی انرژی را افزایش داده است.
روسیه نیز نسبت به وخامت شرایط بازار جهانی نفت در پی بیثباتی خلیج فارس هشدار داد. دیمیتری پسکوف گفت اختلال در خط لوله عربستان بهتنهایی بیش از ۴ درصد از عرضه جهانی را تحت تأثیر قرار داده و مسکو برای تضمین عرضه داخلی، ممنوعیت صادرات فرآوردههای نفتی را اعمال کرده است.
در همین حال، خبرگزاری رسمی عربستان از دیدار محمد بنسلمان، ولیعهد این کشور، با برد کوپر، فرمانده سنتکام، در جده خبر داد. دو طرف درباره آخرین تحولات منطقه و روابط دوجانبه گفتوگو کردند.
در حوزه هستهای نیز رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، خواستار ازسرگیری همکاری ایران با آژانس شد و گفت این نهاد هنگام بازگشت به ایران، نگرانیهای امنیتی تهران را مدنظر قرار خواهد داد. در مقابل، بقائی از عملکرد آژانس و اظهارات گروسی انتقاد کرد و اقدام اتریش در صادر نکردن روادید برای محمد اسلامی، رئیس سازمان انرژی اتمی ایران، را ناموجه دانست.
سخنگوی وزارت خارجه همچنین ادعای دخالت ایران در حمله به خط لوله نفتی عربستان را قاطعانه رد کرد و درباره تحولات یمن گفت تهران در تصمیمهای انصارالله مداخلهای ندارد. بقائی همچنین درباره پیشنهاد چین برای میانجیگری میان تهران و واشنگتن گفت مشکل اصلی، فقدان میانجی یا کانال ارتباطی نیست، بلکه به گفته او نبود اراده سیاسی واقعی در طرف آمریکایی است.
در سوی دیگر، گزارشها از تشدید فشار انرژی در آمریکا حکایت دارد. قیمت گازوئیل در این کشور به رکورد ۶.۲۰ دلار در هر گالن رسید و در کالیفرنیا رقم ۸.۱۴ دلار ثبت شد. همچنین گزارشهایی درباره سهمیهبندی فروش روغن موتور در فروشگاههای زنجیرهای آمریکا منتشر شده که به اختلال در زنجیره تأمین روانکنندهها نسبت داده شده است.
در تحولات مرزی ایران و عراق نیز استاندار خوزستان از آغاز تردد کامیونی در شلمچه از صبح دوشنبه ۲۳ شهریور خبر داد و گفت تردد مسافری در مرزهای شلمچه و چذابه بدون مشکل خاصی در حال انجام است.
چرا نشست صلاله به تعویق افتاد؟
«بدر البوسعیدی» وزیر امور خارجه عمان در بیانیهای رسمی اعلام کرد نشست منطقهای که قرار بود در صلاله برگزار شود، برای حصول اطمینان از اجماع به تعویق افتاده است.
وی تاکید کرد: «ما بار دیگر بر تعهد خود برای تقویت گفتگو به گونهای که از ثبات و همکاری پایدار در منطقه حمایت کند، تاکید میکنیم.»
در ادامه، «محمدعلی بک» مدیرکل خلیج فارس وزارت امور خارجه ایران نیز درباره علت تعویق نشست گفت که بنا به درخواست برخی کشورهای منطقه و با تصمیم مشترک عمان و ایران، نشست وزرای امور خارجه کشورهای ساحلی خلیج فارس که برای روز دوشنبه برنامهریزی شده بود، به تاریخ دیگری موکول شده است.
او افزود جمهوری اسلامی ایران در رایزنی نزدیک با عمان، درباره زمان مناسب برای برگزاری این نشست هماهنگیهای لازم را انجام خواهد داد.
نشست صلاله قرار بود با حضور ایران، عراق و شماری از کشورهای حاشیه خلیج فارس برگزار شود و محور اصلی آن، دستیابی به توافق درباره تردد و وضعیت کشتیرانی در تنگه هرمز بود.
رایزنی فشرده کشورهای منطقه؛ عربستان پیشنهاد جدیدی ارائه کرده است؟
پس از اعلام تعویق نشست صلاله، «محمد بن عبدالرحمن بن جاسم آل ثانی» نخستوزیر و وزیر امور خارجه قطر با وزرای خارجه عربستان، اردن، کویت و عمان تلفنی گفتوگو کرد.
بر اساس گزارش وزارت خارجه قطر، در این تماسها آخرین تحولات منطقهای، تلاشهای دیپلماتیک برای کاهش تنش، تقویت امنیت و ثبات و راههای تضمین آزادی حملونقل دریایی مورد بررسی قرار گرفت.
وزیر خارجه قطر در گفتوگو با «فیصل بن فرحان» وزیر خارجه عربستان بر حمایت دوحه از تلاشهای دیپلماتیک و ابتکارهایی که با هدف تضمین آزادی حملونقل دریایی و دستیابی به توافقی جامع و صلح پایدار در منطقه انجام میشود، تاکید کرد.
او همچنین با «ایمن الصفدی» معاون نخستوزیر و وزیر امور خارجه و مهاجران اردن، وزیر امور خارجه کویت و وزیر امور خارجه عمان درباره کاهش تنشها و تقویت امنیت در منطقه رایزنی کرد.
همزمان، خبرگزاری رسمی عربستان اعلام کرد «عبدالله بن زاید آل نهیان» وزیر خارجه امارات با «فیصل بن فرحان» درباره تحولات منطقه، مهار تشدید تنشها و ضرورت هماهنگی مواضع دو کشور گفتوگو کرده است. دو طرف همچنین درباره تقویت چارچوب همکاری کشورهای شورای همکاری خلیج فارس رایزنی کردند.
در همین حال، باراک راوید خبرنگار اکسیوس به نقل از یک مقام خلیج فارس مدعی شد عربستان اصلاحاتی را در پیشنهاد عمان و ایران درباره تنگه هرمز ارائه کرده است؛ زیرا ریاض نگران است متن پیشنهادی عملاً به ایجاد وضعیت جدیدی در تنگه هرمز منجر شود که برای عربستان یا دیگر کشورهای شورای همکاری خلیج فارس قابل قبول نباشد.
از سوی دیگر، روزنامه «یسرائیل هیوم» به نقل از منابع دیپلماتیک مدعی شد عربستان به دلیل همزمانی تهدیدها در تنگه هرمز، بابالمندب و مسیر زمینی منتهی به دریای سرخ، با شرایط دشواری روبهرو شده است. این رسانه همچنین ادعا کرد ریاض پس از بیپاسخ ماندن درخواستش از واشنگتن برای مداخله نظامی مستقیم در یمن، به دنبال گزینههای جایگزین است. این ادعاها تاکنون با واکنش رسمی عربستان همراه نشده است.
در همین فضای دیپلماتیک، وزیر انرژی عمان اعلام کرد تنگه هرمز باز خواهد شد و احتمال داد وضعیت فعلی کوتاهمدت باشد؛ او همچنین بر ضرورت تعیین مسیرهای جایگزین برای صادرات، از طریق عمان یا یمن، تاکید کرد.
همزمان، «برد کوپر» فرمانده سنتکام آمریکا مدعی شد نیروهای این کشور برای مقابله با حملات موشکی و پهپادی ایران با کمبود مهمات مواجه نیستند و «بهخوبی مسلح» و برای شرایط اضطراری آمادهاند.