درس مهم ال‌نینو برای مقابله با تغییرات اقلیمی

نورنیوز-گروه اجتماعی: هم‌زمان با اینکه هشدارها درباره احتمال وقوع یک ال‌نینوی «ابرشدید» در صدر اخبار قرار می‌گیرند و در شبکه‌های اجتماعی دست ‌به ‌دست می‌شوند، فعالان حوزه ارتباطات با چالشی آشنا روبه‌رو هستند: چگونه می‌توان مردم را متقاعد کرد که به خطرات اقلیمی توجه کنند و برای مقابله با آن‌ها اقدام کنند؟

به نقل از نیچر، مطالعه‌ای که به تازگی منتشر شده است، نشان می‌دهد شیوه‌های ارتباطی که از نظر احساسی درگیرکننده هستند، در ترغیب مردم به اقدام اقلیمی مؤثرتر از ارائه صرف واقعیت‌های علمی هستند. با این حال، پیام‌هایی که بر مسئولیت فردی تمرکز داشتند، تاثیر چندانی نداشتند و گاهی حتی نتیجه معکوس ایجاد کردند.

توبیاس بروش، روان‌شناس دانشگاه ژنو در سوئیس و یکی از نویسندگان این مطالعه، می‌گوید: یافته‌های ما نشان می‌دهد که صرفا ارائه واقعیت‌های علمی، بهترین روش برای ارتباط درباره مسائل مرتبط با اقلیم نیست؛ باید با مردم ارتباط برقرار کنید. او می‌افزاید: احساساتی که هنگام تماشای یک مستند درباره طبیعت، دیدن شفق‌های قطبی یا مشاهده تولد یک حیوان جدید تجربه می‌کنید، به این رویدادها معنا می‌بخشند. این احساسات همچنین ممکن است شما را به مراقبت بهتر از محیط زیست سوق دهند؛ از طریق اختصاص دادن وقت خود به فعالیت‌های داوطلبانه، کمک مالی یا رای دادن به احزاب حامی اقلیم.

برانگیختن حس شگفتی

این مطالعه ۷۱ مقاله و پژوهش را با یکدیگر ترکیب و تحلیل کرد و دست‌کم ۲۱۶ هزار شرکت‌ کننده را دربر گرفت که در آزمایش‌های مربوط به تاثیر روش‌های مختلف ارتباط عمومی بر رفتارهای مرتبط با اقلیم مشارکت کرده بودند؛ از جمله اهدای کمک‌های مالی به خیریه‌ها یا اعلام قصد برای کاهش ردپای کربنی خود در مصاحبه‌های بعدی.

بروش می‌گوید: ما می‌خواستیم تمام مقالات علمی موجود را که قالب‌های مختلف ارتباط درباره تغییرات اقلیمی را ارزیابی کرده‌اند، یکپارچه کنیم و سپس تاثیراتی را بررسی کنیم که برای ما اهمیت داشتند؛ یعنی اقدام اقلیمی، حمایت از سیاست‌های اقلیمی یا قصد انجام اقدامات اقلیمی.

بیشتر راهبردهای ارتباطی تا حدی توانستند مردم را به اقدام اقلیمی ترغیب کنند. پیام‌های مبتنی بر واقعیت، مانند توضیح اثر گازهای گلخانه‌ای، احتمال مشارکت افراد در اقدامات اقلیمی را افزایش دادند. اما پیام‌هایی که برای برانگیختن احساسات طراحی شده بودند، مانند ایجاد حس شگفتی از زیبایی طبیعت و ترس از تهدیدهایی که طبیعت با آن‌ها روبه‌رو است، در میان موفق‌ترین روش‌ها قرار داشتند.

نیکلاس اپلی، دانشمند علوم رفتاری در دانشکده کسب‌وکار بوث دانشگاه شیکاگو در ایالت ایلینوی، می‌گوید این مطالعه نقش تعیین ‌کننده داستان‌ها در ارتباطات را نشان می‌دهد. او می‌گوید: ما با داستان‌ها و تجربه‌های ملموس استدلال می‌کنیم؛ واقعیت‌ها به اندازه داستان‌های فردی متقاعد کننده نیستند، به ‌ویژه زمانی که بی‌اعتمادی وجود داشته باشد.

این تحلیل همچنین نشان داد چه چیزهایی مؤثر نیستند. یادآوری مسئولیت شخصی افراد برای اقدام در زمینه تغییرات اقلیمی، تاثیر چندانی در ترغیب مردم به مشارکت نداشت و حتی باعث واکنش منفی شد. این موضوع با یافته‌های سایر طرح‌ها نیز همخوانی دارد. برای مثال، در جریان ساعت زمین  (Earth Hour)، یک رویداد جهانی که توسط سازمان خیریه WWF برگزار می‌شود و از همه می‌خواهد چراغ‌های خود را برای یک ساعت خاموش کنند، برخی سازمان‌ها در اقدامی اعتراضی تمام چراغ‌های خود را روشن می‌کنند.

بروش می‌گوید: این مسئله احتمالا نوعی واکنش روانی، بی‌اعتمادی یا نوعی اشباع‌شدگی ایجاد می‌کند؛ چیزی شبیه به اینکه خب، حالا این هم مسئولیت من شد؟ در حالی که روش‌هایی که موفق بودند، از مسیر عاطفی پیش رفتند و می‌گفتند ببین، این چیزی است که ارزش مبارزه کردن دارد.

تایس بومان، روان‌شناس محیط‌زیست در دانشگاه خرونینگن هلند، می‌گوید اگرچه اندازه اثر مشاهده ‌شده در این مطالعه نسبتا کوچک است، اما همچنان می‌تواند معنادار باشد، به‌ویژه در فعالیت‌های ارتباطی گسترده. او می‌گوید: گاهی دولت‌ها و تصمیم‌گیرندگان به دنبال مداخله‌ای هستند که فورا تغییر چشمگیری ایجاد کند، اما این مطالعه نشان می‌دهد که چنین انتظاری آشکارا غیرواقع‌بینانه است.

رویدادهای شدید

پژوهشگران همچنین دریافتند که تصاویر و ویدئوها در مقایسه با کمپین‌هایی که صرفا از متن استفاده می‌کنند، معمولا در ترغیب مردم به درگیر شدن عمیق‌تر با مسائل اقلیمی موثرتر هستند؛ موضوعی که اهمیت شبکه‌های اجتماعی را برجسته می‌کند.

این مطالعه به ‌طور مستقیم پوشش رسانه‌ای ال‌نینو را بررسی نکرده است؛ ال‌نینو یک پدیده طبیعی اقلیمی است که معمولا موجب افزایش دمای جهانی می‌شود و می‌تواند رویدادهای شدید آب‌وهوایی را تشدید کند. با این حال، بروش به نیچر گفت که این مطالعه می‌تواند ایده‌هایی در اختیار فعالان حوزه ارتباطات قرار دهد تا خطرات مرتبط با اقلیم را برای مخاطبان گسترده توضیح دهند. بروش می‌گوید برخی از محتواهای وایرال مرتبط با رویداد امسال را در یوتیوب و دیگر شبکه‌های اجتماعی دیده است که به طور ‌ویژه تاثیرگذار بوده‌اند.

تام دی لیبرتو، مدیر رسانه‌ای Climate Central در پرینستون، نیوجرسی، می‌گوید چارچوب‌بندی تغییرات اقلیمی در قالب رویدادهای شدید و تاثیرات اقتصادی و اجتماعی آن‌ها بر مردم، ممکن است به یکی از موثرترین روش‌ها برای ارتباط درباره تغییرات اقلیمی تبدیل شود.

او می‌گوید: این فرصتی است تا مردم تاثیرات ال‌نینو و تغییرات اقلیمی را درک کنند. او اضافه می‌کند که شواهد فزاینده نشان می‌دهند ال‌نینوها در اثر تغییرات اقلیمی در حال قوی‌تر شدن هستند؛ موضوعی که می‌تواند درک گسترده‌تری از دلیل اهمیت رویدادهای شدید در اختیار ما قرار دهد.