نورنیوز-گروه بینالملل: نارندرا مودی، نخستوزیر هند و ولادیمیر پوتین، رئیسجمهوری روسیه، روز جمعه در دهلینو مذاکرات خود را آغاز کردند. این دومین دیدار دو رهبر طی دو هفته است و یک روز پیش از برگزاری نشست سالانه سران بریکس انجام میشود؛ نشستی که با حضور شی جینپینگ، رئیسجمهوری چین و مسعود پزشکیان، رئیسجمهوری ایران، برگزار میشود.
محور مذاکرات مودی و پوتین طیف گستردهای از همکاریهای اقتصادی و راهبردی را دربرمیگیرد. به گفته یک منبع هندی، انرژی هستهای غیرنظامی، کودهای شیمیایی، صنایع دفاعی، مواد معدنی حیاتی، تولید، راهآهن و فولاد از جمله موضوعات مورد بحث دو طرف خواهد بود.
با این حال، دیدار رهبران هند و روسیه در شرایطی انجام میشود که مسکو همچنان تحت تحریمهای گسترده آمریکا و اروپا به دلیل جنگ اوکراین قرار دارد و روسیه تلاش میکند روابط اقتصادی خود را با کشورهای جنوب جهانی، بهویژه اعضای بریکس، گسترش دهد. بر اساس ارزیابیهای انجام شده، سهم کشورهای اصلی بریکس از تجارت خارجی روسیه پس از آغاز جنگ اوکراین افزایش قابل توجهی داشته است.
جنگ اوکراین یکی از موضوعات مهم در روابط هند و روسیه است. مودی در دیدار قبلی خود با پوتین در حاشیه نشست سازمان همکاری شانگهای در بیشکک در ۳۱ اوت (۹ شهریور) گفته بود، جنگ اوکراین باید به خاطر بشریت پایان یابد و دهلینو از تلاشهای صلح برای متوقف کردن درگیریها حمایت میکند. هند همواره بر گفتوگو و دیپلماسی به عنوان راهحل بحران اوکراین تاکید کرده است.
در عین حال، هند از جمله بزرگترین خریداران نفت روسیه باقی مانده است. سهم روسیه از واردات نفت خام هند در ژوئیه ۲۰۲۶ (تیر ماه) به رکورد ۵۱ درصد رسید؛ افزایشی که بخشی از آن به اختلال در عرضه نفت خاورمیانه پس از جنگ ایران و آمریکا مربوط میشود. این روند باعث شده پالایشگاههای هندی بیش از گذشته به نفت روسیه متکی شوند، هرچند گزارشهای رسانهای از کاهش این سهم در ماه اوت به دلیل افزایش خرید چین حکایت دارد.
هند برابر فشارهای غرب برای کاهش خرید انرژی از روسیه تاکید کرده است که اقتصاد و جمعیت بزرگ هند به منابع انرژی مطمئن و مقرونبهصرفه نیاز دارند. هند همچنین استدلال میکند که جنگ اوکراین از طریق مذاکره و دیپلماسی حل میشود و قطع تجارت انرژی، فلزات و کودهای شیمیایی با روسیه راهحل بحران نیست.
همزمان، جنگ ایران و آمریکا اهمیت دیدار مودی و پوتین را افزایش داده است. بریکس اکنون با دو جنگ عمده در اوکراین و خاورمیانه روبهرو است و اعضای آن درباره نحوه برخورد با این بحرانها مواضع یکسانی ندارند. روسیه و چین روابط نزدیکی با ایران دارند، در حالی که هند همزمان روابط خود را با روسیه، ایران، آمریکا و اروپا حفظ کرده است. همین اختلاف مواضع، توان بریکس برای اتخاذ سیاست مشترک در قبال بحرانهای بینالمللی را با چالش روبهرو کرده است.
جنگ ایران و آمریکا همچنین از مسیر انرژی بر هند اثر گذاشته است. اختلال در عرضه نفت خاورمیانه و بستهشدن تنگه هرمز، وابستگی پالایشگاههای هند به منابع روسیه را افزایش داده و اهمیت همکاری انرژی میان دهلینو و مسکو را بیشتر کرده است.
از سوی دیگر، بریکس در شرایطی میزبان سران روسیه و ایران است که اعضای این گروه درباره تحریمها، جنگ اوکراین، جنگ ایران و آمریکا و نقش دلار اختلافنظر دارند. هند تلاش میکند ضمن حفظ روابط نزدیک خود با روسیه و مشارکت در بریکس، روابط راهبردیاش با آمریکا و دیگر کشورهای غربی را نیز حفظ کند.
پوتین پیش از این نیز در دسامبر ۲۰۲۵ (دی ۱۴۰۳) برای شرکت در نشست سالانه هند و روسیه به دهلینو سفر کرده بود و دو کشور در آن زمان بر گسترش روابط تجاری و دفاعی توافق کردند. دیدار جدید مودی و پوتین در چنین فضایی نشان میدهد که روابط دهلینو و مسکو، در کنار موضوعات اقتصادی و دفاعی، بیش از گذشته تحت تاثیر جنگ اوکراین، تحریمهای روسیه و تحولات ناشی از جنگ ایران و آمریکا قرار گرفته است.