نورنیوز-گروه اجتماعی: احمد طاهری رئیس مرکز ملی هوا و تغییر اقلیم در پانزدهمین جلسه کارگروه ملی کاهش آلودگی هوا که امروز با حضور محمدجعفر قائمپناه - معاون اجرایی رییس جمهوری - و شینا انصاری - رییس سازمان حفاظت محیط زیست - برگزار شد، با تشریح جزییات طرح جایگزینی ناوگان فرسوده حملونقل اینترنتی (تاکسیهای اینترنتی) با خودروهای برقی اظهار کرد: در شرایط فعلی، به ناوگان پرتردد حملونقل اینترنتی ماهانه حدود ۶۱ میلیون تومان یارانه پرداخت میشود، در حالی که فعالیت این ناوگان علاوه بر مصرف بالای سوخت، به ناترازی سوخت، آلودگی هوا و افزایش هزینههای ناشی از مصرف منابع کشور منجر میشود.
وی افزود: چارچوب اجرایی این طرح بر چند رکن اساسی استوار است که یکی از مهمترین آنها شرکتهای تاکسی اینترنتی هستند. این شرکتها در مدیریت ناوگان و رانندگان مشمول طرح، پایش تعهدات پیمایشی و عملکرد سفرها همچنین آموزش و فرهنگسازی نقش دارند. دولت نیز وظیفه سیاستگذاری، تنظیمگری و ایجاد بستر اجرایی لازم را بر عهده خواهد داشت.
طاهری ادامه داد: در این طرح، سرمایهگذار تأمین مالی اولیه و قابل بازگشت را انجام میدهد و بهرهبردار یا راننده نیز متعهد به انجام میزان مشخصی از پیمایش و ایفای تعهدات مالی متناسب با میزان پیمایش خواهد بود. در نهایت جامعه و محیط زیست نیز از محل کاهش آلودگی هوا و انتشار آلایندهها، ارتقای سلامت عمومی و کیفیت زندگی و توسعه حملونقل پاک، کمکربن و پایدار منتفع خواهند شد.
وی با اشاره به ساختار پیشنهادی اجرای طرح اظهار کرد: برای اجرای این طرح پیشنهاد شده است از ظرفیت دستگاهها و ساختارهای موجود، از جمله معاونت اجرایی ریاست جمهوری، سازمان بهینهسازی و مدیریت راهبردی انرژی، شرکت ملی پالایش و پخش فرآوردههای نفتی، سازمان حفاظت محیط زیست، وزارت کشور، وزارت صنعت، معدن و تجارت از طریق ستاد نوسازی ناوگان همچنین شرکتهای تاکسی اینترنتی استفاده شود و ساختار موازی جدیدی ایجاد نشود.
فرآیند شناسایی و جایگزینی خودروهای فرسوده
طاهری در ادامه گفت: در فاز نخست، متقاضیان واجد شرایط شناسایی و معرفی میشوند. خودروهای دارای سن بالای ۱۰ سال و پیمایش بیش از ۴۰۰۰ کیلومتر در ماه در اولویت قرار میگیرند و پس از احراز شرایط و اولویتبندی، فهرست متقاضیان و برنامه اجرای مرحله به تصویب خواهد رسید.
وی افزود: همزمان، فرآیند تأمین مالی و انتخاب خودروی جایگزین انجام میشود و پس از تخصیص خودرو، ثبتنام، اسقاط خودروی موجود و طی فرآیندهای مربوط، خودروی جایگزین به بهرهبردار تحویل و فعال میشود. به این ترتیب، خودروی فرسوده با یک خودروی برقی یا پلاگینهیبرید متناسب جایگزین خواهد شد.
ثبت پیمایش واقعی و پرداخت تسهیلات از محل صرفهجویی سوخت
طاهری با تشریح فاز عملیاتی طرح اظهار کرد: پس از جایگزینی خودرو، فعالیت خودرو و پیمایش واقعی آن در پلتفرم ثبت میشود. با توجه به وجود سامانه «سماس» در وزارت کشور، پیمایش ثبتشده توسط پلتفرمها در این سامانه درج میشود و وزارت کشور مسئول تأیید پیمایش و صدور گواهی مربوط خواهد بود.
وی ادامه داد: این گواهی در اختیار سازمان بهینهسازی قرار میگیرد و این سازمان با استفاده از ضرایب از پیش تعیینشده، میزان صرفهجویی حاصل از هر کیلومتر پیمایش را محاسبه و گواهی صرفهجویی را صادر میکند. در ادامه، فرآیند عرضه و انتشار گواهی از طریق شرکت ملی پالایش و پخش فرآوردههای نفتی و بورس انرژی انجام میشود و منابع حاصل از آن برای ایفای تعهدات مالی و بازپرداخت تسهیلات نوسازی اختصاص خواهد یافت.
به گفته طاهری، در پایان نیز پایش، گزارشدهی و ارزیابی عملکرد طرح توسط سازمان بهینهسازی و کمیته راهبری انجام و نتایج به کارگروه ملی ارائه خواهد شد.
پشتوانههای قانونی طرح
وی با اشاره به پشتوانههای قانونی این طرح گفت: قانون هوای پاک، قانون ساماندهی صنعت خودرو، برنامه هفتم توسعه، ماده ۴۶ قانون و ماده ۱۲ قانون رفع موانع تولید و مصوبات مرتبط، از جمله پشتوانههای قانونی اجرای این طرح هستند.
طاهری افزود: بر اساس مدل پیشنهادی، پس از تأمین منابع و جایگزینی خودرو، تسهیلات ۶۰ ماهه با نرخ سود ۲۳ درصد در اختیار بهرهبردار قرار میگیرد و با توجه به پیمایش واقعی راننده، ارزش اقتصادی سوخت صرفهجوییشده محاسبه میشود.
وی توضیح داد: در صورتی که ارزش صرفهجویی سوخت بیش از مبلغ اقساط تسهیلات باشد، بازپرداخت تسهیلات میتواند از محل همین صرفهجویی انجام شود و راننده عملاً نیاز به پرداخت مستقیم برای اقساط نخواهد داشت. بر اساس محاسبات انجامشده، برای رانندهای با پیمایش حدود ۴۵۰۰ کیلومتر در ماه، میزان صرفهجویی سوخت میتواند هزینه بازپرداخت تسهیلات را پوشش دهد.
صرفهجویی ماهانه ۱۵ میلیون لیتر بنزین
طاهری با اشاره به مفروضات اقتصادی و فنی طرح اظهار کرد: در مدلسازی انجامشده، ۲۶ روز کاری در ماه برای ناوگان حملونقل اینترنتی شهر تهران در نظر گرفته شده و مصرف سوخت خودروهای موجود حدود ۱۲ لیتر در ۱۰۰ کیلومتر لحاظ شده است.
وی افزود: در سناریوی خودروی تمامبرقی، خودرویی با قیمت حدود ۱۵ هزار دلار، برد حدود ۴۰۰ کیلومتر با هر بار شارژ، ظرفیت باتری ۶۰ کیلوواتساعت و مصرف برق حدود ۱۵ کیلوواتساعت در ۱۰۰ کیلومتر در نظر گرفته شده است. در سناریوی پلاگینهیبرید نیز خودرویی با قیمت حدود ۱۳ هزار دلار، مصرف سوخت حدود چهار لیتر در ۱۰۰ کیلومتر، ظرفیت باتری ۱۲ کیلوواتساعت و مصرف برق حدود ۲۰ کیلوواتساعت در ۱۰۰ کیلومتر مبنای محاسبات قرار گرفته است.
طاهری اضافه کرد: بر اساس این مدل، در صورت جایگزینی خودروهای فرسوده با خودروهای تمامبرقی، میزان صرفهجویی بنزین حدود ۱۵ میلیون لیتر در ماه و در سناریوی خودروهای پلاگینهیبرید حدود ۱۲ میلیون لیتر در ماه خواهد بود که میتواند حدود چهار درصد از ناترازی ماهانه بنزین کشور را جبران کند.
وی ادامه داد: ارزش بنزین صرفهجوییشده با فرض حد پایین قیمت ۷۵ سنت برای هر لیتر، در سناریوی خودروهای تمامبرقی حدود ۱۱ میلیون دلار و در سناریوی پلاگینهیبرید حدود ۹ میلیون دلار در ماه برآورد میشود. با لحاظ هزینه فرصت برق مصرفی، این رقم برای خودروی تمامبرقی حدود ۱۰ میلیون دلار و برای خودروی پلاگینهیبرید حدود ۸ میلیون دلار خواهد بود.
بازگشت سرمایه در کمتر از چهار سال
طاهری میزان سرمایهگذاری اولیه مورد نیاز برای اجرای طرح را در سناریوی تمامبرقی حدود ۴۲۹ میلیون دلار و در سناریوی پلاگینهیبرید حدود ۳۸۸ میلیون دلار اعلام کرد و گفت: زمان بازگشت سرمایه در این مدل حدود ۴۴ تا ۴۵ ماه برآورد شده است؛ به این معنا که سرمایهگذاری انجامشده در سال چهارم از محل منابع خالص حاصل از صرفهجویی انرژی جبران خواهد شد.
وی افزود: مبلغ بازپرداخت ماهانه برای خودروی تمامبرقی حدود ۳۹۵ دلار و برای خودروی پلاگینهیبرید حدود ۳۳۹ دلار در نظر گرفته شده است. حداقل پیمایش لازم برای پوشش اقساط ماهانه خودروی برقی نیز حدود ۴۳۸۶ کیلومتر در ماه برآورد شده است.
طاهری تأکید کرد: در شرایط فعلی، میزان یارانه سوخت اختصاصیافته به راننده برای پیمایش حدود ۴۰۰۰ کیلومتر، حدود ۳۳۸ دلار برآورد میشود؛ در حالی که درآمد ناشی از رانندگی در همین سطح پیمایش حدود ۲۲۰ دلار است بنابراین یارانه سوخت پرداختی در این بخش بیش از یکونیم برابر درآمد راننده برآورد میشود و این موضوع ضرورت بازنگری در شیوه تخصیص یارانه و هدایت آن به سمت نوسازی ناوگان را نشان میدهد.
استفاده از خودروهای برقی کارکرده؛ کاهش قابل توجه هزینه طرح
وی در ادامه از بررسی استفاده از خودروهای برقی کارکرده خبر داد و گفت: با توجه به مجوز واردات خودروهای سواری کارکرده و امکان واردات خودروهای مدل ۲۰۲۲ و ۲۰۲۳ که توسط شرکتهای سازنده بهروزرسانی شده، باتری آنها تعویض و سرویس کامل شده است، میتوان از این ظرفیت برای کاهش هزینه اجرای طرح استفاده کرد.
رییس مرکز ملی هوا و تغییر اقلیم سازمان حفاظت محیط زیست افزود: در این سناریو، قیمت خودرو حدود ۷۵۰۰ دلار در نظر گرفته میشود که تقریباً هزینه سرمایهگذاری را به نصف کاهش میدهد و دوره بازپرداخت تسهیلات نیز میتواند به کمتر از ۲۰ ماه برسد.
طاهری در پایان تأکید کرد: با توجه به ظرفیت قانونی موجود، میزان صرفهجویی قابل تحقق و آثار این طرح بر کاهش مصرف بنزین، آلودگی هوا و نوسازی ناوگان، پیشنهاد شده است تصمیمگیری و هماهنگی لازم میان دستگاههای ذیربط انجام شود تا اجرای طرح بدون ایجاد ساختارهای موازی و با استفاده از ظرفیتهای موجود آغاز شود.