نورنیوز-گروه فرهنگی: تهیهکننده مستند «اعتماد» اعتقاد دارد اثر جدیدش فراتر از یک روایت تاریخی ساده، ابزاری برای آیندهپژوهی و شناخت سناریوهای نفوذ است.
واژه «اعتماد» در ادبیات سیاسی جهان، مفهومی پرهزینه و گاهی مرگبار است. این واقعیت تلخ، محور اصلی مستند هشتقسمتی «اعتماد» بهتهیهکنندگی میلاد اسدی است که برای شبکه انگلیسیزبان پرس تیوی ساخته و بهزودی از آنتن این شبکه پخش میشود؛ اثری که تلاش میکند با نگاهی موشکافانه به سرنوشت هفت چهره برجسته سیاسی جهان، پرده از سیاستهای مداخلهجویانه ایالات متحده آمریکا بردارد.
تهیهکننده مستند «اعتماد» اعتقاد دارد اثر جدیدش فراتر از یک روایت تاریخی ساده، ابزاری برای آیندهپژوهی و شناخت سناریوهای نفوذ است.
میلاد اسدی، تهیهکننده مستند هشتقسمتی «اعتماد» درباره جرقه اولیه ساخت این مستند در گفتو گو با خبرنگار فرهنگی ایرنا میگوید: این ایده در دوران دانشجویی و با مشاهده تناقضهای رفتاری همکلاسیهایم در مقطع تحصیلی کارشناسی در دانشگاه، در قبال آمریکا، در ذهنم شکل گرفت. در همان سالهای ۱۳۹۱ و ۱۳۹۲، پژوهش گستردهای را بر سیاستهای آمریکا در قبال کشورهای مختلف آغاز کردم. حاصل این تلاشها به الگویی مشترک ختم شد: حاکمان و دولتمردانی که در مقطعی به ایالات متحده اعتماد کردند، در بازههای زمانی کوتاه یا بلند، قربانی پشتپا زدن واشنگتن شده و دولتهایشان با کودتاهای مستقیم یا غیرمستقیم سرنگون شدند.
تهیهکننده مستند «اعتماد» با بیان اینکه این اثر درنهایت، قرار است در چند فصل روایت شود، تأکید میکند: هدف نهایی این مستند پرداختن به سرنوشت ایران در مواجهه با سیاستهای آمریکاست. در جریان این پژوهش که ۵۳ کشور را زیر ذرهبین قرار داده، درنهایت هشت کشور برای فصل اول انتخاب شدند.
اسدی در ادامه توضیح میدهد: فصل اول مستند بهشکلی طراحی شده که انواع روشهای مداخله شامل کودتاهای ایدئولوژیک، فرهنگی، سیاسی و جنگ نظامی را به تصویر بکشد. این چینش به مخاطب نشان میدهد که فرقی نمیکند یک دولت سوسیالیستی باشد یا ملیگرا؛ چراکه واشنگتن درنهایت، برای حفظ منافع خود، با ابزارهای نفوذ، رژیمهای حاکم را تغییر داده و مهرههای تحتکنترل خود را جایگزین میکند. او برای مثال، به کشور برزیل اشاره میکند که در یک دوره هشتادساله، شاهد هفت کودتا بوده که نشاندهنده تداوم سیاستهای مداخلهجویانه در این کشور است.
در میان هفت چهرهای که در فصل اول این مستند بررسی شدهاند، سرنوشت ژائو گولارت، رئیسجمهور سابق برزیل، برای میلاد اسدی تکاندهندهتر از سایرین است و درباره او میگوید: گولارت که به «جانگو» مشهور بود، چهرهای ملیگرا و محبوب میان مردم به شمار میرفت که حتی توانسته بود با کاریزمای خود تودهها را با خود همراه کند. اما تراژدی از جایی آغاز شد که او بهسمت تعامل با ایالات متحده چرخید و اینکه چگونه این چرخش، منجر به انزوای او ازسوی مردمش شد؛ مردمی که با بمباران تبلیغاتی و رسانهای اندیشکدههای وابسته به آمریکا، علیه رهبر محبوب خود شوریدند و زمینه سقوط او را فراهم کردند. آنچه این سرنوشت را دردناکتر میکند، روی کار آمدن یک دولت نظامی پساز کنار رفتن گولارت بود؛ دولتی که بیست سال برزیل را در ابعاد اقتصادی، سیاسی و اجتماعی به قهقرا برد.
تهیهکننده مستند «اعتماد» در ادامه میافزاید: این مستند باتکیه بر مستندات تاریخی، تلاش میکند به مخاطب بگوید در دنیای سیاست، اعتماد به قدرتی که تنها بهدنبال تصاحب سرمایههای ملی است، هیچ دستاوردی جز فروپاشی و ویرانی برای ملتها نخواهد داشت. این اثر که بهزودی از شبکه پرس تیوی روی آنتن خواهد رفت، درواقع یک ضرورت برای شناخت مناسبات قدرت در دنیای امروز است.
آیندهپژوهی کودتا
اسدی معتقد است: هدف نهایی این مستند، پردهبرداری از این حقیقت تلخ است که اعتماد به آمریکا، فارغ از نوع سیستم حکومتی یا گرایش سیاسی کشورها، تنها منافع واشنگتن را تأمین میکند و درنهایت، سرمایههای ملی کشور هدف را به تاراج میبرد.
بهزعم وی، مخاطب با تماشای روند تاریخی سرنگونی دولتها، میتواند سبکهای احتمالی کودتا و اقدامات نفوذی آمریکا را در کشور خود پیشبینی کند. دراینمیان، فصل پایانی مستند که به ایران اختصاص یافته، از نگاه اسدی کلیدیترین بخش است؛ بخشی که در آن به بررسی روشهای احتمالی ضربه به ایران پرداخته شده است.
کارگردان مجموعهمستند «اعتماد» با اشاره به تحولات یک سال اخیر، اذعان میکند: برآورد اولیه او برای وقوع حملات آمریکاییها، ده سال بوده، اما سرعت تحولات نشان داد که این تهدیدها بسیار زودتر و پیچیدهتر از تصورات پیشین درحال وقوع است.
اما ساختار پیچیده و دقیق مستند اعتماد، محصول یک فرآیند پژوهشی طاقتفرساست. بهگفته اسدی، حجم مستندات جمعآوری شده برای این هشت قسمت به ۱۷هزار صفحه میرسد که نشاندهنده عمق مطالعات صورت گرفته است.
وی اضافه میکند: تنها برای بخش مربوط به سرنوشت ژائو گولارت در برزیل، تیم تحقیق مجبور به ترجمه ۴۰۰۰ صفحه منبع شد. اسناد سری معروف به BZ نیز که اخیراً از طبقه بندی خارج شدهاند، نقش مهمی در پژوهشهای این مستند دارند. برای اولین بار در این مستند، بخشهایی از تلگرافها و اسناد وزارت خارجه آمریکا رونمایی میشود که حتی برخی از قسمتهای آنها بهدلیل ملاحظات امنیتی همچنان مخدوش ماندهاند.
اسدی با اشاره به چالش دیگر تولید این مستند، یعنی دسترسی به آرشیوهای تصویری و اسناد دیجیتال، ادامه میدهد: به دلیل محدودیتهای ناشی از تحریم، تیم تولید نهتنها با چالش هزینه برای خرید حق اشتراک و دسترسی به ویدیوهای کمیاب روبهرو بود، بلکه باید از واسطههای مختلف برای عبور از موانع فنی بهره میگرفت. هرچه اسناد قدیمیتر بودند، پیچیدگی دستیابی به آنها دوچندان میشد که این موضوع فرایند تولید را بسیار زمانبر و هزینهبر کرد.
اسدی همچنین تأکید دارد: تماشای این مستند برای مردم دنیا، حتی شهروندان اروپایی و آمریکایی، یک ضرورت است. جفری سایکس میگوید که در هر کشوری کودتایی رخ میدهد، ردپای سفارت آمریکا مشهود است و دلیل عدم وقوع کودتا در خود آمریکا، نبود سفارت در آنجاست. این نکته مهمی است که به لزوم تداوم هوشیاری ملتها اشاره میکند.
این مستندساز معتقد است: ساخت چنین آثاری برای ثبت روایت ایرانی از تاریخ تحولات جهان یک رسالت است.
وی با ابراز امیدواری برای ساخت فصلهای بعدی، تأکید میکند: جای خالی این سبک از مستندسازی تحقیقی در فضای رسانهای دنیا بهشدت احساس میشود و شبکههایی مانند شبکه خبری بینالمللی پرس تیوی، صدای رسای ایران برای بیان این حقایق ناگفته در مقیاس جهانی هستند.
اسدی اظهار کرد: این مجموعه در هشت قسمت با عناوین: «سرزمین فراعنه»، «آقای جانگو»، «فیلمنامه خوب نوشتهشده از واشنگتن»، «سپیدهدم سرخ»، «جنگوصلح»، «تریاکراسی»، «فقط تشکر کن» و «کلنل» روی آنتن خواهد رفت.
تولید مجموعهمستند هشتقسمتی «اعتماد» از سال ۱۴۰۲ شروع شده و هماکنون با پشتسر گذاشتن مراحل تدوین و آمادهسازی، در حال بازبینی نهایی است. در ساخت این اثر علاوهبر اسدی که تهیه، کارگردانی و نویسندگی مستند را به عهده داشته، ایران پوریان نیز در کار نویسندگی مشارکت داشته؛ مدیر تولید، سارا اسدی؛ مدیر پروژه، محمد اسدی و پژوهشگران، میلاد اسدی، سارا اسدی و سارا اتابکی بودهاند. تدوین مجموعه را نیز محمد زندی و هانیه فروزانمهر به سرانجام رساندهاند.
«اعتماد» بهزودی از شبکه پرس تیوی به روی آنتن خواهد رفت.