نورنیوز- گروه فرهنگی: مدیرکل میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی گلستان گفت: ۱۷۰ میلیارد ریال اعتبار در ۲ سال گذشته برای برج قابوس تخصیص یافت که بخشی از آن در حوزه مرمت و بخشی برای اجرای طرح نورپردازی هزینه شده و بخشهایی از این پروژه بهزودی به بهرهبرداری خواهد رسید.
فریدون فعالی روز سهشنبه در بازدید هیات اعزامی وزارت میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی از میراث جهانی گنبد قابوس، اظهار کرد: با استفاده از اعتبارات تخصیصیافته، زیرساخت بلیتفروشی مجموعه تکمیل و مسیر بازدید برج اصلاح شد.
وی گفت: یکی دیگر از اقدامات مهم اجرای نورپردازی تپه تاریخی بود و برای این مجموعه ویدئومپ نیز پیشبینی شده که مرحله نخست آن در ضلع جنوبی بنا راهاندازی شده است.
فعالی، ساماندهی زیرساختهای خدماتی را از دیگر نیازهای این مجموعه عنوان کرد و افزود: ساخت سرویس بهداشتی یکی از نیازهای محوطه میراث جهانی بود که بر اساس تفاهم انجامشده، شهرداری گنبدکاووس منابع اعتباری آن را پیشبینی کرده و این پروژه اکنون با حدود ۸۰ درصد پیشرفت فیزیکی در حال اجراست.
وی بیان کرد: برای ادامه ساماندهی محوطه برج نیز ۸۰ میلیارد ریال اعتبار اختصاص یافته که بخشی از آن به مطالعات فرونشست مربوط میشود و قرارداد اجرای این مطالعات با پیمانکار منعقد شد همچنین بر اساس طرح ساماندهی تکمیلشده و اعتبارات موجود، مرحله بعدی نورپردازی مجموعه اجرا و تکمیل خواهد شد.
مدیرکل میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی گلستان با بیان اینکه میراث جهانی گنبد قابوس از مهمترین و حساسترین پروژههای میراثفرهنگی استان است، تاکید کرد: در انتخاب پیمانکاران این مجموعه، برخورداری از صلاحیت فنی، تجربه و اهلیت لازم مورد تاکید جدی است تا تمام اقدامات متناسب با ارزش و اهمیت جهانی اثر اجرا شود.
فعالی همچنین پیشنهاد کرد طرح مشترکی با شهرداری گنبدکاووس برای ساماندهی محدوده پیرامونی این اثر تدوین و اجرا شود تا علاوه بر حفاظت از برج، کیفیت محیط شهری اطراف این اثر جهانی نیز ارتقا پیدا کند.
پایش فرونشست برج ادامه دارد
وی درباره آخرین وضعیت مطالعات فرونشست گنبد قابوس نیز گفت: بر اساس دادههای برداشتشده در سه فصل، نتایج مطالعات تاکنون نشاندهنده فرونشست جدی و نگرانکننده در این اثر تاریخی نیست، اما به این نتایج اکتفا نکردیم و در سالجاری قرارداد دیگری برای ادامه مطالعات منعقد شد تا دادهها در فصلهای مختلف تطبیق و وضعیت بنا با دقت بیشتری ارزیابی شود.
وی افزود: در کنار مطالعات فرونشست، موضوع سلامت سازه نیز از اهمیت ویژهای برخوردار است و با توجه به عظمت و ارتفاع برج گنبد قابوس لازم است ابزارهای دقیق پایش سازه در این مجموعه مستقر شود تا وضعیت اثر بهصورت مستمر و مبتنی بر دادههای فنی مورد کنترل و ارزیابی قرار گیرد.
طرح ساماندهی گنبد قابوس باید فراتر از بنای برج دیده شود
مدیرکل پایگاههای میراث ملی و جهانی وزارت میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی هم در این بازدید بر ضرورت تدوین برنامهای مرحلهبندیشده برای ساماندهی این مجموعه تأکید کرد و گفت: طرح ساماندهی این اثر جهانی باید بهصورت مشخص بخشبندی و فازبندی شود تا اقدامات اجرایی بر اساس اولویتها و یک برنامه منسجم پیش برود.
فرهاد عزیزیزلانی افزود: در آخرین جلسهای که در وزارت میراثفرهنگی برگزار شد، طرح ساماندهی میراث جهانی گنبد قابوس مورد بررسی قرار گرفت و مقرر شد پس از نهاییشدن مطالعات، این طرح برای اخذ مصوبه در شورای تخصصی مطرح شود تا مبنای اقدامات بعدی، بهویژه در محدوده پیرامونی برج قرار گیرد.
وی با بیان اینکه گنبد قابوس اثری در مقیاس جهانی است، تاکید کرد: نگاه به طرح ساماندهی نباید صرفاً محدود به خود بنا باشد و لازم است محدوده پیرامونی و فضای شهری اطراف این اثر نیز در برنامهریزیها مورد توجه جدی قرار گیرد.
مدیرکل پایگاههای میراث ملی و جهانی وزارت میراثفرهنگی، پایش مستمر را یکی از مهمترین الزامات حفاظت از آثار ثبت جهانی دانست و گفت: پایش پیوسته، کلیدیترین ملاحظه در حفاظت از میراث جهانی است و با هدف ارزیابی سلامت اثر انجام میشود و در مورد میراث جهانی گنبد قابوس نیز با توجه به ویژگیهای بنا، موضوع فرونشست و تأثیرات احتمالی آن باید بهصورت دقیق و مستمر مورد ارزیابی قرار گیرد.
وی همچنین بر ضرورت تجهیز این اثر به ابزارهای دقیق پایش سلامت سازه تاکید کرد و گفت: نیازهای فنی مربوط به ابزارهای لازم برای پایش سازه برج بررسی و اعلام شود تا امکان تأمین تجهیزات لازم و ایجاد یک نظام پایش مستمر فراهم شود.
گنبدقابوس، بلندترین برج و گنبد آجری جهان و مقبره «قابوس بن وشمگیر»، بنایی ساخته شده با آجر و ملات گچ و بازمانده از سده چهارم هجری است که بر فراز تپهای خاکی با ارتفاع ۱۵ متر در مرکز شهر گنبدکاووس بنا شده است.
این شاهکار معماری اسلامی از کف تپهای که روی آن واقع شده تا زیر قاعده مخروط، ۳۷ متر و ارتفاع گنبد مخروطی آن نیز از کف قاعده تا رأس آن ۱۸ متر است که روی هم رفته ارتفاع آن به ۵۵ متر میرسد البته با احتساب ارتفاع تپه، ارتفاع نهایی گنبدقابوس از سطح زمین تا نوک آن ۷۰ متر است.
بدنه خارجی مدور این بنا دارای ۱۰ ترک (مانند ستاره ۱۰ پر) است که به فواصل مساوی از یکدیگر قرار دارند و در هر ترک آن عبارتی آجری و کتیبهای شکل با خط کوفی نوشته شده و ورودی بنا دارای سردر هلالی و گلویی مقرنسی است که یکی از نخستین مقرنس کاریها در معماری اسلامی ایران محسوب میشود.