نورنیوز- گروه اجتماعی: افرادی که دوست دارند درباره روزهای خوب گذشته خاطرهبازی کنند، اغلب به زندگی در گذشته متهم میشوند و به آنها گفته میشود که باید به آینده نگاه کنند. این حرف تا حدی منطقی به نظر میرسد؛ برای مثال، کسی که بیش از حد درگیر خاطرات دوران دبیرستان است، ممکن است از زندگی و اتفاقات خوب زمان حال غافل شود. همچنین نگاه کردن به گذشته با عینک خوشبینی و تصور اینکه همهچیز در گذشته بهتر بوده، میتواند باعث شود فرد فکر کند دنیا روزبهروز بدتر شده است.
با این حال، تحقیقات علمی نشان دادهاند که برای افراد مسن، یادآوری خاطرات گذشته، بهویژه در کنار اعضای خانواده و عزیزان، میتواند برای حافظه و سلامت روان بسیار مفید باشد.
دکتر دیوید مریل، مدیر مرکز سلامت مغز مؤسسه علوم اعصاب پاسیفیک در سانتا مونیکا، میگوید خاطرهبازی باعث میشود فرد دوباره احساس کند نقش اصلی را در داستان زندگی خودش دارد. به گفته او، این کار در واقع راهی برای جشن گرفتن زندگی و تجربههای فرد در کنار دیگران است.
خاطرهدرمانی چیست؟
«خاطرهدرمانی» یا Reminiscence Therapy نوعی روش حمایتی است که در آن فرد درباره خاطرات، تجربهها و اتفاقات مهم زندگی خود صحبت میکند یا با محرکهایی که خاطرات گذشته را زنده میکنند، ارتباط برقرار میکند.
این روش میتواند مزایایی مانند افزایش عزتنفس، کاهش استرس، کاهش علائم افسردگی، افزایش احساس رضایت و تقویت ارتباط با عزیزان داشته باشد.
مریل پیشنهاد میکند افراد مسن، خاطرهگویی و مرور خاطرات را به بخشی از برنامه روزانه خود تبدیل کنند. حتی میتوان این کار را همراه با تمرین قدردانی انجام داد؛ برای مثال، هر روز زمانی را به یادآوری یک اتفاق خوشایند یا یک لحظه مهم زندگی اختصاص داد.
چطور خاطرهبازی را به یک عادت روزانه تبدیل کنیم؟
یکی از روشهای مؤثر برای زندهکردن خاطرات، استفاده از پنج حس است:
شنوایی: گوش دادن به موسیقی موردعلاقه قدیمی
چشایی: درست کردن غذاها و خوراکیهای محبوب گذشته
بویایی: استفاده از بوهای آشنا، مانند عطر یکی از عزیزان
لامسه: انجام فعالیتهای قدیمی مثل بافتنی، خیاطی یا نقاشی
بینایی: نگاه کردن به عکسهای قدیمی
چرا عکسها و موسیقی قدیمی میتوانند خاطرات را زنده کنند؟
دیدن عکسهای قدیمی، مجلات، اشیای آشنا یا گوش دادن به موسیقیهای قدیمی میتواند خاطرات افراد و اتفاقاتی را که تصور میکردیم مدتهاست فراموش کردهایم، دوباره فعال کند.
پژوهشها نشان میدهند بسیاری از خاطراتی که تصور میکنیم از بین رفتهاند، ممکن است همچنان در مغز ذخیره شده باشند، اما دسترسی مستقیم به آنها دشوار باشد. گاهی یک محرک مرتبط با آن خاطره، مانند عکس خانه قدیمی، میتواند مسیر دسترسی به آن را فعال کند.
برای مثال، ممکن است فردی جزئیات خانهای را که سالها پیش در آن زندگی میکرد به یاد نیاورد؛ اما وقتی عکسی از آن خانه ببیند، ناگهان خاطرات زیادی درباره آن دوران برایش زنده شود.
در نتیجه، خاطرهبازی لزوماً به معنای «زندگی در گذشته» نیست. برای بسیاری از افراد مسن، صحبت کردن درباره گذشته میتواند فرصتی برای مرور تجربههای ارزشمند، تقویت ارتباط با دیگران و حفظ احساس هویت و ارزشمندی باشد.
بنابراین اگر یکی از عزیزان سالمندتان دوست دارد بارها درباره خاطرات قدیمی صحبت کند، شاید بهتر باشد به جای اینکه به او بگویید «از گذشته بیا بیرون»، به داستانهایش گوش دهید. ممکن است همین خاطرات، برای سلامت روان و احساس خوشبختی او ارزشمند باشند.