نورنیوز-گروه بین الملل: با آنکه در مقطع کنونی توجه افکار عمومی آمریکا و جهان بیش از هر چیز معطوف به تنشهای مرتبط با ایران است، اما آیا این تحرکات میتواند روزنهای برای توقف جنگ اوکراین و دستیابی به یک تفاهم و لو موقت بگشاید یا نه؟
پوتین همزمان با عزیمت هیات آمریکایی آتشبس سه روزه را اعلام کرد. زلنسکی نیز اقدام مشابهی انجام داد. این موضع اوکراین به عنوان متحد آمریکا و غرب چیز عجیبی نیست؛ اما این رفتار تاکتیکی روسیه که تحت تحریم شدید آمریکاست یک پیام هست: این که مسکو میکوشد به ترامپ و لو در سطح اعلامی پالسی مثبت و نشانهای از آمادگی برای گفتوگو و تفاهم ارسال کند و در عین حال هم رفتار و رویکرد او را با شروع دیپلماسی جدید تحت تاثیر قرار دهد.
با این حال، درک این روند بدون توجه به ملاحظات فراجنگی و انتخاباتی آمریکا ناقص خواهد بود. ترامپ در شرایطی قرار دارد که هم در پرونده ایران با نوعی بنبست روبهروست و هم نیازمند یک دستاورد دیپلماتیک قابل عرضه است؛ دستاوردی که بتواند از آن در فضای داخلی آمریکا بهرهبرداری سیاسی و رسانهای کند. از این زاویه، گرچه جنگ اوکراین برای ترامپ به اندازه پرونده ایران از حیث اثرگذاری مستقیم بر رأیدهندگان آمریکایی موثر نیست، اما در صورت حصول توافق، میتواند به یک موفقیت نمادین و تبلیغاتی مهم تبدیل شود.
در واقع، اگر سطحی از توافقی در پرونده اوکراین حاصل شود، ترامپ قادر خواهد بود آن را بهعنوان یک دستاورد بزرگ معرفی کند و بخشی از تبعات اعلامی بنبست در مواجهه با ایران را در آستانه انتخابات مدیریت و به حاشیه ببرد.
از سوی دیگر، این پرسش نیز مطرح است که پوتین در معادلات انتخاباتی آمریکا چه محاسبهای دارد؟ آیا او مایل است با تقویت جایگاه ترامپ و جمهوریخواهان مانع تغییر توازن قدرت در واشنگتن شود؟
تجربه نشان میدهد که ترامپ در مقایسه با دموکراتها، مواضع نرمتر و گاه همدلانهتری نسبت به روسیه اتخاذ کرده و بارها بر اوکراین فشار آورده است. همین سبب میشود که مسکو، دستکم در سطح محاسبات سیاسی، پیروزی ترامپ را برای خود کمهزینهتر و شاید مطلوبتر از تقویت دموکراتها بداند. تعارض منافع ایران و روسیه در امر انتخابات آمریکا از اینجا روشن میشود.
حال باید دید آیا روسیه در آستانه انتخابات میاندورهای کنگره آمریکا، دستاوردی در اختیار ترامپ قرار میدهد تا او بتواند یک پیروزی تاکتیکی را جشن بگیرد و از آن بهرهبرداری سیاسی کند.
همچنین این پرسش مطرح است که آیا ترامپ میتواند در سایه تحرکات دیپلماتیک و گشایش احتمالی در پرونده اوکراین، به تفاهمی موقت و مقطعی در آستانه انتخابات با تهران نیز دست یابد؟ تفاهمی که ابعاد و امتیازهای آن، زیر تأثیر برجستگی تحولات اوکراین قرار گیرد و در عین حال، با بازگشایی رسمی تنگه هرمز و کاهش قیمت انرژی، جنجالهای احتمالی ناشی از اعطای امتیاز به ایران را مدیریت و کنترل کند.