نورنیوز-گروه سیاسی: جنگ ایران و آمریکا در حالی وارد روز پنجاهوهشتم شده که تنگه هرمز همچنان یکی از مهمترین محورهای تحولات نظامی، اقتصادی و دیپلماتیک منطقه است. در تازهترین اظهارات، سرلشکر محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، از تدوین تفاهمی برای ایجاد کریدوری جدید در تنگه هرمز خبر داده که ورود و خروج کشتیها در آن با مدیریت ایران انجام خواهد شد.این اظهارات در شرایطی مطرح شده که بر اساس گزارش رویترز و دادههای شرکت کپلر، میزان تردد کشتیها از تنگه هرمز در روزهای اخیر بهشدت کاهش یافته است.
در تازهترین تحول، اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، اعلام کرد تفاهمنامه مشترک ایران و عمان برای ایجاد یک مسیر موقت امن کشتیرانی در تنگه هرمز قرار است ظرف روزهای آینده بهصورت رسمی نزد سازمان بینالمللی دریانوردی ثبت شود.
بر اساس گزارش رویترز، در ۱۰ روز گذشته بهطور میانگین روزانه تنها ۱۰ کشتی حامل کالا از تنگه هرمز عبور کردهاند؛ رقمی که پایینترین سطح تردد از ماه مه تاکنون عنوان شده است. همچنین روز شنبه تنها دو کشتی و روز یکشنبه شش کشتی از این آبراه عبور کردند و بیشتر این شناورها از مسیری تحت کنترل ایران استفاده کردهاند.
بقایی روایت آمریکا درباره حمله به نفتکشهای ایرانی را رد کرد
سخنگوی وزارت امور خارجه در نشست خبری امروز و در پاسخ به سوال نورنیوز درباره ادعای آمریکا درباره حمله موشکی ایران به دو ناو این کشور و حمله متقابل به نفتکشهای ایرانی، روایت مطرحشده از سوی واشنگتن را رد کرد و آن را «مطلقاً نادرست» دانست.
بقایی با تأکید بر اینکه جمهوری اسلامی ایران در موضع دفاع از خود قرار دارد، گفت اقدامات ایران در چارچوب دفاع مشروع و در واکنش به محاصره دریایی و جنگ اقتصادی آمریکا انجام شده است.
سخنگوی وزارت امور خارجه همچنین تهدید مقامهای آمریکایی برای هدف قرار دادن نفتکشهای بیشتر ایران را غیرقابل توجیه دانست و تأکید کرد حمله به کشتیها نمیتواند مبنایی برای توجیه اقدامات آمریکا باشد.
وی با اشاره به مبنای حقوقی موضع ایران، به ماده ۵۱ منشور سازمان ملل متحد استناد کرد و گفت جمهوری اسلامی ایران حق دفاع از خود در برابر فشارهای نظامی و اقتصادی را دارد.
نفت در واکنش به بحران هرمز به مرز ۹۷ دلار رسید
همزمان با افزایش تنشها در تنگه هرمز، بازار جهانی نفت نیز واکنش نشان داد.
بر اساس گزارش رویترز، نفت برنت در معاملات امروز به حدود ۹۷ دلار در هر بشکه رسید و وستتگزاس اینترمدیت نیز در محدوده ۹۲ دلار معامله شد.
افزایش قیمت نفت در شرایطی رخ داده که نگرانی درباره اختلال طولانیمدت در عرضه انرژی و کاهش تردد کشتیها از تنگه هرمز افزایش یافته است.
تنگه هرمز یکی از مهمترین مسیرهای انتقال انرژی جهان محسوب میشود و هرگونه اختلال پایدار در کشتیرانی این منطقه میتواند پیامدهای گستردهای برای بازار نفت داشته باشد.
قالیباف: اگر به داراییهای ما حمله کنید، مورد حمله قرار خواهید گرفت
محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی نیز در واکنش به تهدیدهای اخیر وزیر جنگ آمریکا، موضعی هشدارآمیز اتخاذ کرد.
قالیباف با اشاره به زیرساختهای نفت و گاز منطقه و شرکتهای آمریکایی فعال در این حوزهها نوشت این تأسیسات و شرکتها آسیبپذیر هستند.
او تاکید کرد: «اگر به داراییهای ما حمله کنید، مورد حمله قرار خواهید گرفت. ما این توانایی را قبلاً ثابت کردهایم.»
این اظهارات در شرایطی مطرح شده که نگرانیها درباره گسترش دامنه درگیری و تأثیر آن بر بازار انرژی افزایش یافته است.
ایران: توپ در زمین آمریکاست
سخنگوی وزارت خارجه در نشست خبری خود درباره احتمال شکلگیری توافق جدید میان ایران و آمریکا درباره تنگه هرمز و موضوع هستهای گفت موضع تهران روشن است و آمریکا باید برای رفع ناامنی ایجادشده در منطقه اقدام کند.
بقائی تاکید کرد واشنگتن باید اقدامات تجاوزکارانه، مداخلهجویانه، تحریمهای اقتصادی و محاصره دریایی را متوقف کند.
او همچنین درباره مسیر مذاکرات گفت: «مذاکره مطلقاً نه بد است و نه خوب، بلکه ابزاری برای پیشبرد منافع کشور و تأمین منافع و امنیت ملی است.»
به گفته سخنگوی وزارت خارجه، این وزارتخانه در ادامه مسیر تابع تصمیمهایی خواهد بود که در مراجع ذیربط از جمله شورای عالی امنیت ملی اتخاذ میشود.
هشدار ایران به کره جنوبی درباره تنگه هرمز
یکی دیگر از محورهای مهم تحولات امروز، هشدار تهران به کره جنوبی درباره احتمال حضور نظامی این کشور در خلیج فارس و تنگه هرمز بود.
بقائی اعلام کرد هرگونه مشارکت عملیاتی یا حضور نظامی کشورهای دیگر در منطقه، از نگاه ایران به معنای حمایت مستقیم از طرف متجاوز خواهد بود و پیامدهای جدی به دنبال خواهد داشت.
او تاکید کرد ایران برای روابط دوستانه با کره جنوبی اهمیت قائل است، اما در شرایط فعلی، هرگونه حضور نظامی طرفهای دیگر در خلیج فارس و تنگه هرمز را اقدامی قابل قبول نمیداند.
گروسی خواستار بازگشت ایران و طرفهای مقابل به مذاکرات شد
در بخش دیگری از تحولات، رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، بار دیگر بر ضرورت بازگشت به دیپلماسی و مذاکرات درباره برنامه هستهای ایران تاکید کرد.
گروسی مدعی شد آژانس در ماههای گذشته اطلاعات و دسترسی لازم برای راستیآزمایی وضعیت برخی تأسیسات هستهای ایران را در اختیار نداشته است.
او در عین حال گفت بازگشت به مذاکرات با هدف یافتن راهحلی برای مسائل مربوط به موضوع هستهای ایران ضروری است و آژانس آماده حمایت از چنین تلاشهایی است.
سرنوشت ۱۰ صیاد هرمزگانی در هالهای از ابهام
در تحولی دیگر، وضعیت ۱۰ صیاد هرمزگانی که در امارات بازداشت شدهاند با تغییر ناگهانی مواجه شد.
مسئول نمایندگی وزارت خارجه در هرمزگان اعلام کرد با وجود انجام هماهنگیهای لازم و صدور بلیت بازگشت این افراد به بندرعباس، طرف اماراتی در آخرین لحظه اجازه خروج آنان را لغو کرده است.
محمد سلیمانی گفت این اقدام بدون ارائه دلیل موجه انجام شده است.
پیشتر اعلام شده بود این ۱۰ صیاد قرار است با پرواز دبی ـ بندرعباس به ایران بازگردند و خانوادههای آنان نیز برای استقبال آماده شده بودند.
تهران پیگیر وضعیت خلبانان ایرانی در قطر است
سخنگوی وزارت خارجه همچنین از ادامه پیگیری وضعیت سه خلبان ایرانی در قطر خبر داد.
به گفته بقائی، موضوع این افراد در تماسها و سفرهای مختلف در دستور کار قرار دارد و هیئت فنی ستاد کل نیروهای مسلح نیز طی روزهای اخیر از قطر بازدید کرده و گفتوگوهای فنی درباره این موضوع ادامه دارد.
وی همچنین از پیگیری وضعیت شهروندان ایرانی بازداشتشده در کویت خبر داد.
ادعای الجزیره درباره تپه علیالطاهر
در تحولی دیگر، الجزیره به نقل از یک تحلیلگر سیاسی مدعی شد ایران از طریق پاکستان و عمان به آمریکا اطلاع داده است که در صورت اشغال تپه علیالطاهر توسط اسرائیل، تهران مستقیماً وارد عمل خواهد شد.
این تحلیلگر همچنین مدعی شده است که اسرائیل عملاً کنترل این منطقه را در دست نگرفته و روایت مطرحشده از سوی تلآویو دقیق نیست.
محسن رضایی: کریدور جدید تنگه هرمز بهزودی امضا میشود
سرلشکر محسن رضایی در گفتوگویی تلویزیونی با اشاره به وضعیت تردد در تنگه هرمز گفت پیش از تحولات اخیر، بیش از ۱۰۰ فروند کشتی در این آبراه تردد داشتند، اما اکنون به گفته او تعداد کشتیهای عبوری به شکل قابل توجهی کاهش یافته است.
رضایی همچنین اعلام کرد تفاهم کریدور جدید تنگه هرمز که ورود و خروج کشتیها در آن با مدیریت ایران خواهد بود، در روزهای آینده امضا میشود.
این اظهارات را میتوان نشانهای از تغییر رویکرد اعلامشده ایران در قبال تنگه هرمز دانست؛ رویکردی که به جای تمرکز صرف بر بسته بودن مسیر، بر تعیین قواعد عبور، نظارت و مدیریت تردد کشتیها تأکید دارد.
کریدور جدید تنگه هرمز چگونه مدیریت خواهد شد؟
دبیر شورای عالی امنیت ملی همچنین از اعلام محدودهای جدید در اطراف تنگه هرمز خبر داد و گفت این محدوده از خط محاصره نیروی دریایی آمریکا آغاز میشود و مناطقی از خلیج فارس را نیز دربر خواهد گرفت.
رضایی تاکید کرد هر کشتی که وارد این محدوده شود، در فهرست تحریمی قرار خواهد گرفت. به گفته او، ایران تحرکات شناورها در منطقه را رصد میکند و درباره نحوه عبور کشتیها تصمیم خواهد گرفت.
این اظهارات در کنار خبر مربوط به امضای تفاهم کریدور جدید، نشان میدهد موضوع مدیریت تردد در تنگه هرمز به یکی از محورهای اصلی سیاست اعلامشده ایران در شرایط کنونی تبدیل شده است.
روایت دبیر شورای امنیت ملی از فرار شناورهای آمریکایی
محسن رضایی در بخش دیگری از سخنان خود گفت برخی شناورهای آمریکایی تلاش میکنند به شکل غیرمجاز و با صرف هزینه زیاد از محدوده تنگه هرمز عبور کنند.
او گفت ایران این شناورها را شناسایی و در صورت لزوم هدف قرار میدهد، اما تاکید کرد تصمیمی برای غرق کردن شناورهایی که حامل نفت هستند اتخاذ نشده است؛ زیرا به گفته او، غرق شدن این شناورها میتواند پیامدهای زیستمحیطی برای منطقه داشته باشد.
آزمایش موشک ضدناوشکن ایران در نزدیکی ناو آمریکایی
یکی از مهمترین بخشهای اظهارات دبیر شورای عالی امنیت ملی به توان موشکی ایران مربوط بود.
رضایی گفت ایران برای نخستین بار یک موشک ضدناوشکن جدید را در نزدیکی یک ناو آمریکایی آزمایش کرده است. او درباره نتیجه این اقدام گفت: «این موشک خاص، جهنمی برای آمریکاییها به وجود آورد و فرار کردند.»
این اظهارات در شرایطی مطرح شده که طی روزهای اخیر گزارشهایی درباره درگیری میان نیروهای ایران و آمریکا در آبهای منطقه منتشر شده است. با این حال دبیر شورای امنیت ملی جزئیات فنی از این موشک بیان نکرد.
ایران برخی اهداف آمریکایی را از قبل شناسایی کرده بود
دبیر شورای عالی امنیت ملی همچنین خبر داد نیروهای ایرانی پیش از حمله به برخی مواضع آمریکا، آنها را شناسایی کرده بودند اما به گفته او، عمداً از هدف قرار دادن این اماکن خودداری میکردند.
رضایی از پایگاه تیتن آمریکا در اردن و برخی پایگاههای این کشور در اربیل بهعنوان نمونه نام برد و گفت پس از هدف قرار گرفتن این اماکن، دونالد ترامپ از موضع خود درباره جنگ ۱۰ روزه عقبنشینی کرد.
او اظهار کرد: «اینطور بود که جنگ ۱۰ روزه در نطفه خفه شد.» ایران برای نخستین بار دو یا سه پایگاه آمریکایی در اردن و اربیل را هدف قرار داده است؛
ایران برای باز بودن تنگه هرمز تضمین میخواهد
دبیر شورای عالی امنیت ملی درباره مذاکرات و احتمال توافق نیز موضع ایران را تشریح کرد.
رضایی گفت ایران زمانی درباره باز بودن تنگه هرمز تعهد خواهد داد که آمریکا ایران را تهدید نکند و به این کشور حمله نکند.
او همچنین با اشاره به تجربه مذاکرات گذشته، نبود تضمین را یکی از مشکلات اصلی دانست و گفت میانجیها نتوانستهاند تضمین لازم برای اجرای تفاهمات را فراهم کنند.
به گفته رضایی، ایران همچنان دیپلماسی را دنبال میکند، اما برای ادامه مذاکرات باید اعتماد تهران جلب شود.
عراقچی با عربستان و ترکیه رایزنی کرد
در عرصه دیپلماتیک نیز سید عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران، شامگاه شنبه در تماسهای تلفنی جداگانه با فیصل بن فرحان، وزیر امور خارجه عربستان سعودی، و هاکان فیدان، وزیر امور خارجه ترکیه، درباره تحولات منطقه گفتوگو کرد.
بر اساس اعلام وزارت امور خارجه، موضوعات دوجانبه، تحولات منطقهای، تلاشهای دیپلماتیک برای برقراری ثبات و همچنین رفع ناامنی ایجادشده در تنگه هرمز از محورهای این گفتوگوها بوده است.
این رایزنیها در شرایطی انجام شده که وضعیت تنگه هرمز علاوه بر ایران و آمریکا، کشورهای عربی منطقه و بازار جهانی انرژی را نیز تحت تأثیر قرار داده است.
رویترز: تردد کشتیها در تنگه هرمز به شدت کاهش یافته است
در همین حال، رویترز با استناد به دادههای شرکت کپلر گزارش داده است که حملات اخیر به نفتکشها باعث کاهش چشمگیر تردد کشتیها از تنگه هرمز شده است.
بر اساس این گزارش، میانگین روزانه تردد کشتیهای حامل کالا طی ۱۰ روز اخیر به حدود ۱۰ فروند رسیده است. همچنین تنها دو کشتی در روز شنبه و شش کشتی در روز یکشنبه از تنگه عبور کردهاند.
رویترز گزارش داده است که بیشتر کشتیهای عبوری از مسیر تحت کنترل ایران استفاده کردهاند؛ موضوعی که اهمیت تحولات اخیر درباره تعیین مسیر و قواعد عبور در این آبراه راهبردی را افزایش میدهد.
واکنش وزارت خارجه ایران به مواضع آمریکا
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، نیز در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس، آمریکا را عامل آغاز جنگ و ایجاد اختلال در روند کشتیرانی معرفی کرد.
او با اشاره به وضعیت تنگه هرمز گفت: «آمریکا جنگ را آغاز کرده، اما انتظار دارد تمام جهان هزینه آن را بپردازد و همزمان ایران را مسبب آشوبی جلوه میدهد که خود عامل آن است.»
بقایی همچنین تأکید کرد که پیش از آغاز حملات، تنگه هرمز باز بوده و به گفته او، اقدامات نظامی آمریکا و اسرائیل موجب اختلال در جریان عادی کشتیرانی و افزایش بهای انرژی شده است.
مصر و اردن بر راهکار دیپلماتیک تأکید کردند
همزمان با افزایش تنشها، وزیران خارجه مصر و اردن نیز درباره تحولات منطقه گفتوگو کردند.
بدر عبدالعاطی و ایمن الصفدی در این دیدار بر ضرورت کاهش تنشها، اولویت دادن به راهکارهای دیپلماتیک و احترام به حاکمیت، استقلال و تمامیت ارضی کشورها تأکید کردند.
دو طرف همچنین درباره تحولات غزه، اجرای طرحهای مربوط به برقراری ثبات در این منطقه و ضرورت ورود کمکهای انسانی گفتوگو کردند.
تنگه هرمز در آستانه یک معادله جدید
مجموع این تحولات نشان میدهد تنگه هرمز در حال تبدیل شدن به یکی از اصلیترین محورهای معادله جنگ ایران و آمریکا است. کاهش شدید تردد کشتیها، افزایش ریسک کشتیرانی، رایزنیهای دیپلماتیک و اظهارات مقامهای ایرانی درباره ایجاد کریدور جدید، ابعاد تازهای به این بحران داده است.
در این میان، خبر مربوط به کریدور جدید تنگه هرمز با مدیریت ایران مهمترین بخش اظهارات محسن رضایی محسوب میشود؛ طرحی که در صورت امضای تفاهم و اجرای آن، میتواند قواعد عبور کشتیها از این آبراه راهبردی را وارد مرحلهای متفاوت کند.
از سوی دیگر، اظهارات مطرحشده درباره آزمایش موشک ضدناوشکن جدید و هدف قرار گرفتن شناورهای آمریکایی، بیانگر تلاش تهران برای نمایش توان بازدارندگی دریایی خود است؛ موضوعی که در کنار مسیر دیپلماتیک و رایزنیهای منطقهای، آینده تردد در تنگه هرمز را به یکی از مهمترین مسائل روز جنگ تبدیل کرده است.