نورنیوز_گروه سیاسی: جنگ ایران و آمریکا در حالی وارد پنجاه و پنجمین روز خود شده که تنگه هرمز همچنان به یکی از اصلیترین کانونهای رویارویی تبدیل شده است. دادههای ناوبری نشان میدهد تنها چهار نفتکش در روز پنجشنبه از این آبراه عبور کردهاند؛ موضوعی که نگرانیها درباره آینده صادرات انرژی و امنیت کشتیرانی در منطقه را افزایش داده است.
همزمان، گزارشهای رسانهای از تلاش میانجیها برای تدوین چارچوبی جهت آغاز مذاکرات جدید میان تهران و واشنگتن حکایت دارد. فایننشال تایمز به نقل از منابع دیپلماتیک گزارش داده است که دولت آمریکا به دنبال توافقی جامعتر با ایران است که علاوه بر پرونده هستهای، موضوع تنگه هرمز را نیز دربر بگیرد.
در سوی دیگر، مقامهای آمریکایی همچنان بر توقف حملات به کشتیهای تجاری به عنوان پیششرط گفتوگو تأکید دارند. جیدی ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا، گفته است تا زمانی که ایرانیها تیراندازی به کشتیهای تجاری را متوقف نکنند، واشنگتن با تهران وارد گفتوگو نخواهد شد.
تنگه هرمز؛ کاهش عبور نفتکشها و افزایش فشار بر آمریکا
دادههای ناوبری نشان میدهد تنها چهار نفتکش در روز پنجشنبه از تنگه هرمز عبور کردهاند و تعداد نفتکشهای عبوری طی ۱۰ روز گذشته نیز کاهش یافته است.
این کاهش تردد در شرایطی رخ داده که تنگه هرمز یکی از مهمترین مسیرهای انتقال انرژی جهان محسوب میشود و هرگونه اختلال پایدار در رفتوآمد کشتیها میتواند پیامدهایی برای قیمت نفت، بیمه کشتیرانی و زنجیره تأمین انرژی در بازار جهانی داشته باشد.
جیدی ونس در تازهترین اظهارات خود درباره تنگه هرمز، مسئولیت افزایش قیمت سوخت در آمریکا را متوجه ایران دانست و مدعی شد دلیل بالا بودن قیمت بنزین، حملات ایران به کشتیهای تجاری است.
معاون رئیسجمهور آمریکا همچنین اعلام کرد واشنگتن گزینههای مختلفی از جمله فشار اقتصادی، نظامی، دیپلماتیک و مخفیانه را در قبال ایران روی میز دارد.
در همین حال، ونس مدعی شده است که آمریکا قصد ندارد تا زمانی که ایران حملات به کشتیهای تجاری را متوقف نکرده، با تهران گفتوگو کند؛ موضعی که نشان میدهد مسئله تنگه هرمز اکنون به یکی از محورهای اصلی اختلاف میان دو طرف تبدیل شده است.
حمله سیریک؛ اختلاف بر سر عامل انفجار ادامه دارد
یکی از مهمترین تحولات روزهای اخیر، حمله به منطقه کوهستک در شهرستان سیریک و اصابت مهمات به محل برگزاری یک مراسم عروسی بوده است؛ حادثهای که به کشته شدن چهار نفر و زخمی شدن دهها نفر منجر شده است.
تحقیقات رویترز بر اساس تصاویر، ویدئوها و تحلیل کارشناسان تسلیحاتی، احتمال اصابت مستقیم یک مهمات آمریکایی به ساختمان محل برگزاری مراسم را تقویت کرده است. کارشناسان مورد استناد این گزارش، الگوی تخریب سقف و آثار انفجار را با اصابت مستقیم یک مهمات هدایتشونده هوابرد سازگار دانستهاند.
بر اساس این تحلیلها، بقایای بهدستآمده در محل حادثه نیز شباهتهایی با سلاح هدایتشونده JSOW ساخت آمریکا دارد.
دو مقام آمریکایی نیز تأیید کردهاند که ارتش آمریکا در اول سپتامبر به منطقه کوهستک حمله کرده و هدف اعلامشده، یک برج مخابراتی بوده است.
با این حال، واشنگتن درباره علت دقیق تلفات مراسم عروسی هنوز موضع نهایی خود را اعلام نکرده است. آکسیوس گزارش داده که فرماندهی مرکزی آمریکا در حال انجام تحقیقات داخلی درباره این حادثه است و تصاویر پهپادی و روند شناسایی هدف را بررسی میکند.
این موضوع در حالی پیگیری میشود که مقامهای ایرانی آمریکا را مسئول این حمله میدانند و آن را نمونهای از حمله به غیرنظامیان توصیف کردهاند.
فشار لجستیکی بر ناوگان آمریکا در منطقه
همزمان با افزایش فشار بر مسیرهای دریایی، نیویورک تایمز گزارش داده است که نیروی دریایی آمریکا در خاورمیانه با مشکلات فزاینده لجستیکی مواجه شده است.
بر اساس این گزارش، حدود ۲۰ کشتی جنگی آمریکایی با نزدیک به ۲۰ هزار ملوان و تفنگدار دریایی در منطقه حضور دارند و این نیروها به حجم قابل توجهی غذا و سوخت نیاز دارند.
این روزنامه مدعی شده است که حملات ایران، شبکه سنتی تأمین و پشتیبانی نیروهای آمریکایی در منطقه را مختل کرده و پس از آسیب دیدن پایگاه اصلی لجستیکی آمریکا در بحرین، استفاده از برخی بنادر نزدیک نیز با ریسک بیشتری همراه شده است.
بر اساس این گزارش، کشتیهای تدارکاتی آمریکا در برخی موارد برای تأمین مجدد ناوگان ناچار به طی مسافت حدود ۳۵۴۰ کیلومتری تا دیهگو گارسیا یا حتی حرکت به سمت سنگاپور هستند.
این شرایط، هزینه حفظ حضور نظامی آمریکا در منطقه را افزایش داده و میتواند یکی از عوامل مهم در محاسبات واشنگتن درباره ادامه جنگ باشد.
میانجیها برای بازگشت ایران و آمریکا به مذاکره تلاش میکنند
در کنار تشدید درگیری نظامی، تحرکات دیپلماتیک برای پایان دادن به جنگ نیز ادامه دارد.
فایننشال تایمز به نقل از منابع دیپلماتیک گزارش داده است که میانجیها در حال تلاش برای تدوین چارچوبی برای مذاکرات میان تهران و واشنگتن درباره یک توافق جدید احتمالی هستند.
بر اساس این گزارش، دولت ترامپ به دنبال توافقی گستردهتر با ایران است که موضوع پرونده هستهای و تنگه هرمز را نیز شامل شود.
در همین حال، پاکستان همچنان تلاشهای میانجیگرانه خود را ادامه میدهد. در دیدار محسن نقوی، وزیر کشور پاکستان، با چارلز سوم در لندن نیز موضوع میانجیگری اسلامآباد میان ایران و آمریکا مورد بحث قرار گرفته است.
چارلز سوم در این دیدار با اشاره به روند مذاکرات، وضعیت را «یک گام به جلو و یک گام به عقب» توصیف کرده است؛ نقوی نیز روند میانجیگری را سازنده دانسته است.
از سوی دیگر، گزارشها از افزایش رایزنیهای کشورهای منطقه و دیگر بازیگران بینالمللی برای جلوگیری از گسترش جنگ حکایت دارد.
کره جنوبی و تنگه هرمز؛ سئول هنوز تصمیم نهایی نگرفته است
در یکی دیگر از تحولات مهم، رسانههای کره جنوبی گزارش دادهاند که سئول در حال بررسی اعزام نیروهای دریایی خود به تنگه هرمز برای کمک به آمریکا است.
بر اساس این گزارشها، هواپیماهای گشت دریایی P-8A Poseidon و کشتی پشتیبانی رزمی ROKS Soyang از جمله تجهیزات مورد بررسی برای این مأموریت هستند.
با این حال، دفتر ریاستجمهوری کره جنوبی اعلام کرده است که هنوز تصمیم نهایی درباره اعزام نیرو اتخاذ نشده و گزارشها درباره استقرار قریبالوقوع نیروهای کرهای در تنگه هرمز دقیق نیست.
در صورت تصویب چنین مأموریتی، حضور نظامی کره جنوبی در تنگه هرمز میتواند ابعاد بینالمللی بحران را افزایش دهد؛ بهویژه در شرایطی که واشنگتن تلاش میکند کشورهای متحد خود را برای تأمین امنیت مسیرهای کشتیرانی همراه کند.
فشار اقتصادی آمریکا و رکورد جدید قیمت گازوئیل
همزمان با ادامه جنگ، پیامدهای اقتصادی آن در آمریکا نیز بیشتر نمایان شده است.
بر اساس دادههای شرکت GasBuddy، میانگین ملی قیمت گازوئیل در آمریکا به ۵.۸۲۰ دلار به ازای هر گالن رسیده و رکورد قبلی ۵.۸۱۹ دلار ثبتشده در ژوئن ۲۰۲۲ را پشت سر گذاشته است.
دولت آمریکا از سوی دیگر فشارهای اقتصادی علیه ایران را تشدید کرده است. اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، مدعی شده اتحادیه اروپا به عملیات اقتصادی علیه ایران پیوسته و واشنگتن به دنبال قطع شریانهای مالی باقیمانده ایران است.
این مواضع نشان میدهد جنگ در کنار میدان نظامی و دریایی، به عرصه اقتصاد و انرژی نیز کشیده شده است.
ادعاهای تکراری ترامپ درباره ایران؛ از نابودی سایتهای هستهای تا کنترل تنگه هرمز
دونالد ترامپ، رئیس جمهوری آمریکا، در تازهترین اظهارات خود درباره جنگ ایران، ضمن ادعای پیروزی، مدعی شد حملات آمریکا برنامه هستهای ایران را متوقف کرده و سه سایت هستهای این کشور را «کاملاً نابود» کرده است. ترامپ همچنین درباره اقتصاد ایران، تنگه هرمز و توان اطلاعاتی آمریکا ادعاهای تازهای مطرح کرد.ترامپ همچنین در توجیه تجاوزهای بی دلیل علیه ایران، مدعی شد: «با جلوگیری از هستهای شدن ایران، اروپا و انگلیس را هم نجات دادم ... اگر ایران سلاح هستهای داشت، احتمال اینکه از آن در اروپا استفاده کند بیشتر از آمریکا است، زیرا توان موشکی برای رسیدن به اروپا را دارند، نه آمریکا.»
سردرگمی به یکی از مهمترین ضعفهای سیاست خارجی دولت ترامپ در قبال ایران تبدیل شده و نبود یک «هدف راهبردی ثابت» به عنوان یکی از محورهای همین سردرگمی از سوی سیاستمداران و رسانههای آمریکایی مطرح میشود.
اسرائیل؛ ارزیابیها درباره ورود دوباره به جنگ
در سرزمینهای اشغالی نیز تحولات مربوط به ایران با حساسیت دنبال میشود.
یدیعوت آحرونوت به نقل از یک منبع مطلع گزارش داده است که ارتش اسرائیل آمادگی ویژهای برای حمله احتمالی ایران ایجاد نکرده و ارزیابی ارتش این رژیم آن است که تهران در حال حاضر قصد عملی برای اقدام علیه اسرائیل ندارد.
بر اساس این گزارش، اسرائیل و آمریکا نگران آن هستند که ورود مستقیم اسرائیل به جنگ، دامنه درگیری را به یک رویارویی منطقهای گستردهتر تبدیل کند.
این ارزیابیها در شرایطی مطرح میشود که جنگ ایران و آمریکا همچنان ادامه دارد و هرگونه حمله جدید میتواند معادلات امنیتی منطقه را تغییر دهد.
نفت در آستانه 100 دلاری شدن
قیمت نفت با تشدید نگرانیها درباره جریان صادرات از خلیج فارس افزایش یافت؛ برنت به 95.67 دلار و وست تگزاس اینترمدیت به 91.56 دلار رسید.از ابتدای معاملات هفته جاری تاکنون، نفت برنت ۷.۱ درصد و وست تگزاس اینترمدیت ۹.۸ درصد رشد قیمت یافتند و در آستانه بزرگترین افزایش هفتگی از هفته منتهی به ۲۰ ژوئیه قرار گرفتند.
جمعبندی؛ هرمز، دیپلماسی و جنگ فرسایشی
تحولات روز پنجاه و پنجم جنگ نشان میدهد بحران میان ایران و آمریکا وارد مرحلهای پیچیدهتر شده است؛ مرحلهای که در آن تنگه هرمز، امنیت نفتکشها، فشار لجستیکی بر نیروهای آمریکایی، حمله سیریک، تحریمهای اقتصادی و تلاشهای دیپلماتیک همزمان در حال شکل دادن به آینده جنگ هستند.
از یک سو، واشنگتن بر ادامه فشار نظامی و اقتصادی و باز ماندن مسیر کشتیرانی تأکید دارد و از سوی دیگر، کاهش عبور نفتکشها از تنگه هرمز نشان میدهد وضعیت دریایی منطقه همچنان شکننده است.
در همین حال، تلاش میانجیها برای تدوین چارچوب مذاکرات جدید نشان میدهد مسیر دیپلماسی به طور کامل بسته نشده است.
اکنون پرسش اصلی این است که آیا فشارهای نظامی و اقتصادی میتواند دو طرف را به پذیرش یک توافق جدید سوق دهد یا ادامه درگیری در تنگه هرمز و افزایش هزینههای جنگ، بحران را وارد مرحلهای طولانیتر و پرهزینهتر خواهد کرد.