نورنیوز- گروه سیاسی: موج تازه درگیریها که پس از حملات آمریکا به اهدافی در سواحل جنوبی ایران شدت گرفته بود همچنان ادامه دارد. رویترز گزارش داده که حملات اخیر، شدیدترین تبادل آتش میان ایران و آمریکا از ماه ژوئیه تاکنون بوده و ایران در واکنش، مواضع و پایگاههای مرتبط با نیروهای آمریکایی در کویت، بحرین، اردن و عراق را هدف حملات موشکی و پهپادی قرار داده است.
در تازهترین تحول، کویت بامداد امروز پنج شنبه از فعال شدن پدافند هوایی خود برای مقابله با حملات موشکی و پهپادی خبر داده است. همزمان گزارشهایی درباره اصابت یا ایجاد دود در اطراف برخی تأسیسات آمریکایی در کویت منتشر شده است.
این تحولات نشان میدهد دامنه جنگ از خاک ایران و مناطق پیرامون تنگه هرمز به شبکه گسترده پایگاههای نظامی آمریکا در منطقه کشیده شده است.
حمله به مراسم عروسی؛ بحران تازه برای واشنگتن
یکی از مهمترین تحولات روزهای گذشته، حمله هوایی آمریکا به منطقه کوهستک در شهرستان سیریک است؛ جایی که یک مراسم عروسی در جریان بود.
بر اساس آخرین گزارشهای منتشرشده، این محل با سه موشک هدف قرار گرفته و دستکم چهار نفر شهید و دهها نفر زخمی شدهاند. رویترز به نقل از مقامهای ایرانی از ۴ شهید و ۶۷ زخمی در این حادثه خبر داده است؛ در حالی که گزارشهای داخلی شمار مجروحان بستری را ۶۸ نفر و وضعیت ۶ نفر را وخیم اعلام کردهاند.
این حمله جنایت جنگی و نمونهای از سقوط اخلاقی آمریکا است. در مقابل، سنتکام ابتدا هرگونه هدف قرار دادن غیرنظامیان را رد کرد اما سپس اعلام کرد گزارشهای مربوط به حمله به مراسم عروسی را بررسی خواهد کرد.
این تغییر موضع، فشارها بر واشنگتن را افزایش داده است؛ بهویژه آنکه کارشناسان تسلیحاتی قطعات پیدا شده در محل را با مهمات هدایتشونده ساخت آمریکا مرتبط دانستهاند.
هرمز؛ مرکز ثقل مرحله جدید جنگ
اما مهمترین تحول راهبردی در جبهه دریایی رخ داده است.
روابط عمومی سپاه در اطلاعیه شماره ۸ اعلام کرد دو نفتکش متخلف پس از ورود به معبر مینگذاریشده منفجر و متوقف شدهاند. سپاه همچنین هشدار داده است شرکتهایی که به جای استفاده از مسیرهای اعلامشده، تحت تأثیر آمریکا شناورهای خود را در اختیار طرف مقابل قرار دهند، با «تنبیهات مضاعف» روبهرو خواهند شد.
این خبر در حالی مطرح شده که آمریکا پیشتر مدعی شده بود مسیرهای دریایی تنگه هرمز را از مین پاکسازی کرده است. سخنگوی قرارگاه مرکزی خاتمالانبیا نیز روز پنجشنبه از مینگذاری جدید در مسیرهای غیرقانونی جنوب تنگه خبر داده است.
در شرایط کنونی مینگذاری و تهدید کشتیرانی اکنون به یکی از محورهای اصلی رویارویی تهران و واشنگتن تبدیل شده است.
رویترز نیز گزارش داده که تنها چهار کشتی تجاری در روز سهشنبه از تنگه هرمز عبور کردهاند، در حالی که میانگین ۱۰ روزه حدود ۱۳ کشتی بوده است. همزمان آمریکا مدعی شده روز دوشنبه ۱۷ میلیون بشکه نفت از تنگه عبور کرده که بالاترین رقم از زمان تشدید جنگ بوده ولی منابع مستقل این آمار را تایید نکرده اند.
«کشتی در برابر کشتی» وارد مرحله خطرناکتری میشود
تحولات اخیر حاکی از آن است که جنگ از رویارویی مستقیم نظامی به عرصه کشتیرانی تجاری نیز سرایت کرده است.
گزارشهای دریایی از چند حادثه برای نفتکشها در روزهای اخیر منتشر شده و برخی منابع از هدف قرار گرفتن یا آسیب دیدن نفتکشها در محدوده هرمز خبر دادهاند. همزمان گزارشهای رسانهای از ورود جنگ به مرحلهای موسوم به «نفتکش در برابر نفتکش» حکایت دارد.
این تحول برای بازار جهانی انرژی اهمیت ویژهای دارد؛ زیرا تنگه هرمز یکی از حیاتیترین مسیرهای انتقال نفت و گاز جهان است و کاهش تردد در آن مستقیماً بر قیمت انرژی، بیمه کشتیرانی و زنجیره تأمین جهانی اثر میگذارد.
نفت بالای ۹۵ دلار؛ بازار دوباره نگران شد
بازار نفت نیز به سرعت به تحولات واکنش نشان داده است. بهای برنت روز پنجشنبه در حوالی ۹۵.۲۰ دلار قرار داشت و نفت WTI حدود ۹۰.۷۷ دلار معامله شد. قیمت نفت در جلسه قبلی در محدودهای حدود چهار دلار نوسان کرده بود که نشاندهنده افزایش شدید نگرانی بازار نسبت به آینده عرضه است.
از سوی دیگر، کاهش عبور کشتیها از هرمز به زیر میانگین معمول، نگرانی درباره استمرار اختلال در صادرات انرژی منطقه را افزایش داده است.
آمریکا؛ ادعای کنترل هرمز در برابر واقعیت میدان
دولت ترامپ در روزهای اخیر تلاش کرده تصویری از کنترل بر تنگه هرمز ارائه کند و حتی کاخ سفید در اقدامی تبلیغاتی نام «تنگه هرمز» را به «تنگه ترامپ» تغییر داده است.
اما همزمان، آمریکا مجبور شده حجم قابل توجهی از عملیات نظامی خود را برای تأمین امنیت مسیر کشتیرانی اختصاص دهد و حملات ایران به زیرساختهای نظامی آمریکا در کشورهای منطقه، دامنه ریسک را افزایش داده است.
وزیر انرژی آمریکا نیز گفته است نیروهای دریایی آمریکا تا زمانی که لازم باشد در منطقه باقی خواهند ماند؛ موضعی که نشان میدهد واشنگتن خود را برای یک درگیری طولانیتر آماده میکند.
از سوی دیگر، گزارشهای رسانههای آمریکایی درباره فشار فزاینده بر زنجیره لجستیکی نیروهای آمریکایی در منطقه، نشاندهنده هزینه بالای حفظ این حضور نظامی است.
تهران از «راهبرد جدید» سخن میگوید
در همین چارچوب، محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، اعلام کرده است راهبرد جدید ایران در میدان جنگ، دیپلماسی و مقابله با محاصره اقتصادی بهزودی بنیان طرف مقابل را درهم خواهد شکست.
همزمان سرپرست وزارت دفاع از بهدست آمدن «اطلاعات ذیقیمت» درباره فناوریها و ظرفیتهای مورد استفاده آمریکا در جنگ خبر داده و گفته است ایران در حال طراحی نظامات جدید برای نبردهای آینده است.
این اظهارات نشان میدهد تهران صرفاً در حال پاسخ به حملات اخیر نیست، بلکه تلاش دارد مرحله جدید جنگ را با ترکیب فشار نظامی، جنگ دریایی، دیپلماسی منطقهای و مقاومت اقتصادی مدیریت کند.
دیپلماسی همچنان فعال است
در کنار تشدید نظامی، مسیر دیپلماتیک نیز کاملاً متوقف نشده است.
پاکستان با ابراز نگرانی از افزایش تنشها اعلام کرده امیدوار است مذاکرات ایران و آمریکا از سر گرفته شود. همزمان وزیران خارجه مصر و قطر نیز بر ضرورت توقف فوری تنشها، بازگشت به مسیر دیپلماتیک و ازسرگیری مذاکرات بر مبنای تفاهم اسلامآباد تأکید کردهاند.
این تحرکات نشان میدهد کشورهای منطقه بیش از گذشته نگران تبدیل درگیری ایران و آمریکا به یک جنگ فراگیر هستند؛ جنگی که در صورت تداوم، علاوه بر امنیت خلیج فارس، بازار جهانی انرژی و اقتصاد کشورهای منطقه را نیز تحت تأثیر قرار خواهد داد.
اسرائیل و یمن؛ دو متغیر دیگر جنگ
در تلآویو نیز نتانیاهو همچنان بر ادعای امکان حمله مجدد به ایران تأکید کرده و گفته اسرائیل برای تحقق اهداف خود آماده است. همزمان گزارشهایی از آمادهباش ارتش اسرائیل برای حملات غافلگیرکننده ایران منتشر شده است.
در جبهه یمن نیز محمدعلی الحوثی از برگزاری رزمایشها و تمرینهای جدید در دریای سرخ برای آمادگی در برابر دور بعدی رویارویی با آمریکا و اسرائیل خبر داده است. در صورت ورود عملی این جبهه به بحران، فشار بر مسیرهای دریایی منطقه میتواند بهمراتب افزایش یابد.
جمعبندی
تحولات ۲۴ ساعت گذشته نشان میدهد جنگ ایران و آمریکا وارد مرحلهای کیفی و خطرناکتر شده است؛ مرحلهای که در آن دیگر تنها پایگاههای نظامی هدف نیستند و تنگه هرمز، نفتکشها، بنادر، پایگاههای منطقهای آمریکا و بازار انرژی به بخشی از میدان نبرد تبدیل شدهاند.
آمریکا میکوشد با حمله به زیرساختهای نظامی و دریایی ایران، مسیر کشتیرانی را باز نگه دارد؛ ایران نیز با افزایش فشار بر مسیرهای دریایی و حمله به شبکه پایگاههای آمریکا در منطقه، تلاش میکند هزینه ادامه جنگ را بالا ببرد. همزمان، قیمت نفت به محدوده ۹۵ دلار بازگشته و تردد دریایی در هرمز کاهش یافته است.
در چنین شرایطی، مهمترین سؤال این است که آیا واشنگتن میتواند کنترل نظامی مورد ادعای خود بر هرمز را به کنترل واقعی بر جریان انرژی تبدیل کند یا آنکه تداوم جنگ، آمریکا را بیش از پیش درگیر یک نبرد پرهزینه دریایی، لجستیکی و اقتصادی خواهد کرد.