نورنیوز- گروه بین الملل: همزمان با روز بینالمللی مبارزه با آزمایشهای هستهای، «ایزومی ناکامیتسو» نماینده عالی امور خلع سلاح که امروز دوشنبه به وقت محلی (شرق آمریکا) از طرف «آنتونیو گوترش» دبیرکل سازمان ملل متحد در مجمع عمومی سازمان ملل سخن میگفت، هشدار داد که هرگونه از سرگیری آزمایشهای هستهای موجب تعمیق بیاعتمادی، آغاز آزمایشهای متقابل و افزایش خطر شکلگیری یک مسابقه تسلیحاتی جدید خواهد شد.
وی از همه کشورهای دارای سلاح هستهای خواست تا بدون هیچ استثنایی، تعلیق آزمایشهای هستهای را حفظ کنند. ناکامیتسو همزمان با سیامین سالگرد پیمان منع جامع آزمایشهای هستهای برای امضا، از سیستم جهانی راستیآزمایی این معاهده تمجید اما تاکید کرد که این معاهده همچنان لازمالاجرا نشده است.
وی خاطرنشان کرد که تصویب اخیر این پیمان از سوی تونگا، شمار کشورهای تصویبکننده آن را به ۱۷۹ کشور رسانده است و از کشورهای باقیمانده مندرج در پیوست دوم خواست تا بدون هیچ شرطی این پیمان را امضا یا تصویب کنند.
ناکامیتسو همچنین بر خسارات ماندگار انسانی و زیستمحیطی ناشی از آزمایشهای هستهای تاکید کرد و خواستار اقدام سیاسی برای گرامیداشت قربانیان و جلوگیری از وقوع یک انفجار هستهای دیگر شد.
رئیس مجمع عمومی سازمان ملل خواستار تعهد دوباره جهانی شد
«آنالنا بائربوک» رئیس هشتادمین دوره مجمع عمومی سازمان ملل متحد نیز در این نشست هشدار داد که تنشهای ژئوپلیتیکی، درگیریهای مسلحانه، کاهش اعتماد و کاربردهای نوظهور هوش مصنوعی در سامانههای هستهای، خطر محاسبات اشتباه و تشدید تنشها را افزایش میدهند.
وی گفت: آزمایشهای هستهای نه پدیدهای دور از دسترس هستند و نه بیضرر بلکه آزمایشهای تاریخی خسارات عظیم انسانی و زیستمحیطی به ویژه برای جوامع بومی به بار آوردهاند. بائربوک افزود: تشعشعات هستهای همچنان از طریق زمین، آب، کشاورزی و زنجیرههای غذایی آلوده، خانوادهها را در نسلهای مختلف تحت تاثیر قرار میدهند.
وی اضافه کرد: اگرچه پیمان منع جامع آزمایشهای هستهای هنوز لازمالاجرا نشده است اما همچنان یکی از دستاوردهای مهم چندجانبهگرایی به شمار میرود. پیش از سال ۱۹۹۶، بیش از دو هزار انفجار هستهای انجام شد، در حالی که از آن زمان تاکنون کمتر از ۱۲ انفجار هستهای صورت گرفته است.
بائربوک از کشورهایی که هنوز این پیمان را تصویب نکردهاند خواست تا روند تصویب آن را نهایی کنند، منابع مالی لازم برای سامانه نظارت بینالمللی را تامین و سازمان پیمان منع جامع آزمایشهای هستهای و آژانس بینالمللی انرژی اتمی را تقویت و تعهدات خود در چارچوب پیمان آینده را تجدید کنند.
وی تاکید کرد که دیپلماسی مستمر باید تضمین کند که ناکازاکی آخرین فاجعه هستهای در زمان جنگ باقی بماند.
هشدار دبیر اجرایی معاهده منع جامع آزمایشهای هستهای
«رابرت فلوید» دبیر اجرایی سازمان پیمان منع جامع آزمایشهای هستهای، هشدار داد که از سرگیری آزمایشهای هستهای میتواند به گسترش زرادخانههای هستهای، تسریع اشاعه و افزایش خطر محاسبات اشتباه هستهای منجر شود.
وی گفت: از سال ۱۹۴۵ تاکنون بیش از دو هزار انفجار آزمایشی هستهای انجام شده اما در سه دهه گذشته کمتر از ۱۲ مورد شناسایی و اعلام شده است. فلوید شکلگیری یک هنجار قدرتمند جهانی علیه آزمایشهای هستهای را از دستاوردهای این پیمان دانست.
وی بر اهمیت سامانه نظارت بینالمللی تاکید کرد که بیش از ۹۰ درصد آن تکمیل شده و شامل ۳۰۸ مرکز تائید شده است. با این حال، قابلیت کنونی این سامانه در زمینه شناسایی، تضمین نمیکند که هر آزمایش هستهای با قدرت انفجاری پائین شناسایی شود. فلوید از کشورها خواست تا اعتماد متقابل را تقویت و برای لازمالاجرا شدن این پیمان تلاش کنند.
اگرچه پیمان جامع منع آزمایشهای هستهای (CTBT) در سال ۱۹۹۶ تصویب شد تا ممنوعیتی جهانی و الزامآور از نظر حقوقی برای تمامی انفجارهای آزمایشی هستهای ایجاد کند، اما این پیمان هنوز بهطور رسمی و کامل لازمالاجرا نشده است؛ زیرا شماری از کشورهای کلیدی آن را تصویب نکردهاند.
اجرایی شدن این پیمان همچنان منوط به تصویب آن از سوی تمامی کشورهای موسوم به ضمیمه دوم است؛ کشورهایی که در زمان مذاکره بر سر پیمان، دارای فناوری هستهای بودند.