نورنیوز-گروه فرهنگی: طی جنگ تحمیلی سوم نیز فعالیتهای فرهنگی و هنری به صورت موقت تعطیل شدند اما نهادهای مختلف فرهنگی و هنری از جمله دفتر موسیقی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و انجمن موسیقی آثاری را با مضامین میهندوستانه و تقویت انسجام و وحدت ملی تولید و منتشر کردند. شناسایی آثار تولید شده موسیقی و معرفی آنها به رسانه ملی و رسانههای مجازی برای نشر و بازنشر این آثار در ایام جنگ تحمیلی ۱۲ روزه و جنگ رمضان از دیگر اقداماتی بود که انجام شد. همچنین دفتر موسیقی هنرمندان خسارت دیده در جنگ ۱۲ روزه و جنگ رمضان را شناسایی و برای حمایت به صندوق اعتباری هنر معرفی کرد.
ویژه برنامه «برای ایران، سرچشمه هنر» ۱۲ فروردین ماه همزمان با روز جمهوری اسلامی به میزبانی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و مشارکت دیگر مجموعهها در محوطه مجموعه تئاترشهر آغاز به کار کرد و تا ۲۲ فروردین ماه با برگزاری برنامههای متنوع فرهنگی هنری میزبان مخاطبان است.
همچنین در راستای اجرای برنامههای میدانی، رویداد هنری «روایت رحمت» همزمان با هفته وحدت و به مناسبت گرامیداشت یکهزار و پانصدمین سال میلاد حضرت محمد(ص) با بخشهای مختلف از جمله مجالس نقالی، اجرای نمایشهای خیابانی و آیینی، گروههای موسیقی نواحی و موسیقی سنتی و برگزاری کارگاههای خلق هنرهای تجسمی شامل نقاشی، خوشنویسی، تذهیب و هنرهای مفهومی چهارم تا هفتم شهریورماه با همکاری معاونتها، موسسات، انجمنها و سایر زیرمجموعههای وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، شهرداری منطقه ۱۱، سازمان زیباسازی شهرداری تهران و حوزه هنری انقلاب اسلامی در محوطه مجموعه تئاتر شهر برگزار شد. این رویداد با اجرای سوئیت سمفونی «جانِ جهانها» به آهنگسازی میلاد آقایی همراهی ارکستر موسیقی ملی ایران به رهبری همایون رحیمیان در تالار وحدت پایان یافت.
جشنوارههای هجدهم و نوزدهم جوان
فراخوان هجدهمین جشنواره ملی موسیقی جوان به دبیری حمیدرضا اردلان توسط انجمن موسیقی ایران و با حمایت دفتر موسیقی و معاونت امور هنری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی اردیبهشت ماه ۱۴۰۴ در چهار بخش اصلی «موسیقی دستگاهی»، «موسیقی نواحی»، «موسیقی کلاسیک غربی»، «آهنگسازی» و یک بخش ویژه «شناخت و حفظ ردیف» برای سه گروه سنی «الف» ۱۵ تا ۱۸ سال، «ب» ۱۹ تا ۲۳ سال و «ج» ۲۴ تا ۲۹ سال منتشر شد.
پس از پایان مهلت فراخوان، در مرحله نخست جشنواره، یکهزار و ۶۴۰ نفر شرکت کردند که از این میان ۸۴۰ نفر در بخش موسیقی دستگاهی، ۳۵۱ نفر در بخش موسیقی کلاسیک و ۴۴۹ نفر در موسیقی نواحی حضور داشتند و از این تعداد بعد از داوری اولیه؛ ۲۱۷ نفر در بخش دستگاهی، ۲۷۲ نفر در بخش نواحی و ۱۱۶ نفر در بخش کلاسیک به مرحله پایانی رسیدند.بخش اجرای نهایی شرکتکنندگان در هجدهمین جشنواره ملی موسیقی جوان از ۱۱ تا ۲۶ شهریورماه در تالار رودکی برگزار شد و در همه شاخههای سازی و آوازی، شرکتکنندگان در حضور هیات داوران به روی صحنه رفتند. در بخش آهنگسازی، ساز ویولن ایرانی و پیانوی ایرانی، رقابتها تکمرحلهای بوده و مقامها در همان مرحله نخست مشخص شد و برگزیدگان سایر بخشها در آیین اختتامیه معرفی شدند.
همچنین فراخوان نوزدهمین جشنواره ملی موسیقی جوان مردادماه امسال به دبیری حمیدرضا اردلان در چهار بخش اصلی «موسیقی دستگاهی»، «موسیقی نواحی»، «موسیقی کلاسیک غربی»، «آهنگسازی» و یک بخش ویژه «شناخت و حفظ ردیف» منتشر شد.
جشنوارههای چهلم و چهل و یکم فجر
چهلمین جشنواره بینالمللی موسیقی فجر به دبیری رضا مهدوی با بخشهای رقابتی (جایزه باربد) و غیررقابتی با موضوع و محوریت «وفاق ملی» و با حضور ۱۰۶ گروه و یکهزار و ۷۷۱ نوازنده و خواننده، ۲۳ تا ۲۹ بهمن ماه در ۱۰ سالن شهر تهران و ۲۰ استان کشور برگزار شد و در تهران میزبان ۶ گروه و هنرمند از کشورهای ترکیه، هند، هلند، تونس، اسپانیا و ارمنستان بود که برخی از آنها اجراهای مشترکی را با هنرمندان ایرانی داشتند.
آیین افتتاحیه این جشنواره برای نخستین بار در تاریخ چند سال اخیر جشنواره موسیقی فجر با حضور فاطمه مهاجرانی سخنگوی دولت و جمعی از مسئولان با تجلیل از حسن ریاحی آهنگساز و چهره ماندگار موسیقی و مدیر اسبق مرکز موسیقی سازمان صدا و سیما و آهنگساز سرود ملی ایران و حمید شاهنگیان آهنگساز و تنظیمکننده و آهنگساز اثر ماندگار «خمینی ای امام» در هنرستان موسیقی پسران برگزار شد.
چهلمین جشنواره بینالمللی موسیقی فجر با افزایش ۴۰ درصدی بانوان در تمام گونههای مختلف موسیقی مواجه بود و ۱۲ گروه بانوان در سانسهای ۱۶ و ۱۹ در فرهنگسرای نیاوران روی صحنه رفتند. بخش سرود در دوره چهلم به دلیل عدم موازی کاری با سایر رویدادهایی که در این حوزه برگزار شد، حذف شد. قرار بود در این دوره بخشی نیز به موسیقی رپ اختصاص داده شود که هنرمندان و فعالان این حوزه دعوت جشنواره را نپذیرفتند و این بخش از جشنواره حذف شد.
برنامهریزیهای لازم برای برگزاری چهلویکمین جشنواره بینالمللی موسیقی فجر از مردادماه ۱۴۰۴ با حضور معاون امور هنری وقت وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی و معرفی اعضای این شورا برگزار شد. براساس برنامهریزیها مقرر شد این جشنواره به دبیری آرش امینی یکم تا ۲۸ بهمن ماه ۱۴۰۴ برگزار شود که با توجه به شرایط کشور و جانباختن جمعی از هموطنانمان در ناآرامیهای دی ماه، این تاریخ تغییر کرد و به ۲۰ تا ۲۶ بهمن ماه موکول شد.چهلویکمین جشنواره موسیقی فجر با غبارروبی قبور هنرمندان فقید و ادای احترام به آنان، آغاز به کار کرد و با حمایت دفتر امور موسیقی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در ۶ بخش «موسیقی ایرانی»، «همسرایان یا گروههای کُر»، «اجرای گروههای کودکان و نوجوانان»، «موسیقی تلفیقی و گونههای موسیقی پاپ»، «موسیقی کلاسیک» و «موسیقی اقوام و نواحی ایران» ادامه پیدا کرد. قرار بود که اختتامیه جشنواره ۲۶ بهمن ماه برگزار شود که این آیین ۲۵ بهمن ماه برگزار شد.
هر چند که انتقادهای بسیاری برای برگزاری جشنواره موسیقی فجر در شرایط نامناسب جامعه از سوی برخی از هنرمندان مطرح شد و بسیاری از هنرمندان شناخته شده با این رویداد همراهی نکردند اما وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی معتقد بود که نباید عافیتطلبی را انتخاب و جشنواره را تعطیل میکردیم؛ اگر جشنواره امسال تعطیل میشد سال بعد نیز به بهانهای دیگر همین اتفاق میافتاد و درختی که سالها برایش زحمت کشیده شده به دست خودمان قطع میشد.
بیش از ۱۰ هزار کنسرت در ۲ سال و بازگشت پیشکسوتان
براساس آمار دفتر امور موسیقی معاونت هنری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی از اول تیرماه ۱۴۰۳ تا ۲۶ مرداد ۱۴۰۴، برای ۲ هزار و ۹۴۰ اجرای صحنهای و کنسرت موسیقی مجوز صادر شد و در این مدت ۶ هزار و ۶۷۹ کنسرت موسیقی (تعداد دفعات اجرا) برگزار شد.
در این مدت برای ۳۰۵ آلبوم موسیقی، ۲۶ آلبوم تصویری موسیقی، ۱۲ هزار و ۸۰۹ تکآهنگ، ۱۹۷ نماهنگ، ۴۶ کتاب گویا، ۶۱ گروه اعزامی به خارج از کشور، ۲ اجرای گروههای خارجی در ایران و برگزاری ۲۳ جشنواره مجوز صادر شده است، ۳ هزار و ۸۷۷ شعر نیز تاییدیه دریافت کردند. همچنین برای ۲۱۷ استودیو صدابرداری، مراکز تولید و تکثیر آثار صوتی مجوز تاسیس و تمدید پروانه صادر شد.
براساس آمار منتشر شده دفتر موسیقی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، در بازه زمانی اردیبهشت تا پایان مهرماه ۱۴۰۴، مجوز یکهزار و ۷۲ کنسرت موسیقی صادر شد. این نهاد آبان ماه ۱۴۰۴، گزارش افزایش ۲ برابری مخاطبان موسیقی و رشد ۷۷ درصدی صدور مجوز اجراهای صحنهای را نسبت به ۲ سال گذشته منتشر کرد.
همچنین براساس آماری که امسال منتشر شده است؛ از اردیبهشت ۱۴۰۴ تا فروردین ۱۴۰۵، مجوز ۲ هزار و ۲۴۱ اجرای صحنهای و کنسرت موسیقی مجوز صادر شد و در این مدت ۵ هزار و ۲۹۶ کنسرت موسیقی (تعداد دفعات اجرا) برگزار شد.
در اردیبهشت ۹۳۱، خرداد ۵۶، مرداد ۲۶۰، شهریور ۸۰۹، مهر ۸۴۹، آبان ۴۵۵، آذر ۱۰۱۰، دی ۳۹۱، بهمن ۱۳ و اسفند ۱۴۰۴ هفت و فروردین ۱۴۰۵ سه کنسرت موسیقی برگزار شدند. تیرماه ۱۴۰۴ به دلیل ماه صفر هیچ کنسرتی برگزار نشد. همچنین در این مدت، مجوز ۲۴۸ آلبوم موسیقی، ۳هزار و ۸۸۳ تکآهنگ، ۱۲۵ نماهنگ و ۱۴ آلبوم تصویری صادر شد.«منظومه سیمرغ (قاف)» به آهنگسازی و رهبری فرهاد فخرالدینی پس از یک دهه دوری این هنرمند از صحنه، براساس «منطقالطیر» عطار نیشابوری را با همراهی ارکستر سمفونیک تهران و رهبری آرش امینی، لئو روخاس نوازنده جهانی معروف به «پسر خورشید» پس از پنج سال در تالار وزارت کشور و کنسرت رایگان «سمفونی نوروز» با اجرای نوروزخوانیهای اقوام ایرانی و همراهی ارکستر سمفونیک به رهبری آرش امینی به عنوان عیدی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی به مناسبت عید سعید فطر و سال نو، «آتش زنده» اجرای ارکسترال «کامکارها» پس از ۶ سال و علیرضا قربانی در مجموعه ورزشی آزادی تهران، «دیار سیمرغ» ارکستر سمفونیک تهران به رهبری میهمان پانیذ فریوسفی با اجرای آثاری از زنان آهنگساز از کنسرتهای مهمی بودند که طی دو سال اخیر برگزار شدند.
همچنین کنسرتهای ارکستر فیلارمونیک ارمنستان در شیراز، سمفونی «پرواز اردیبهشت» با مضمون شهدای خدمت در سانحه هوایی اردیبهشت ماه، ارکستر سمفونیک «ایرانمرد» در گرامیداشت یاد و خاطره سردار شهید سپهبد حاج قاسم سلیمانی، «خسوف» روایت موسیقایی عاشورا پس از ۲۳ سال، سوئیت سمفونی، کنسرت مشترک ارکسترهای مجلسی نوین سازمان فیلارمونیک سنتپیترزبورگ روسیه و ارکستر سمفونیک تهران به رهبری یاروسلاو زابویارکین با اجرای قطعاتی از موسیقی کلاسیک، سمفونی «فلکالافلاک» پس از ۳۲ سال در خرمآباد و تهران، «آن آبی ایرانی» به رهبری همایون رحیمیان و خوانندگی حسین علیشاپور به مناسبت روز ملی خلیج فارس از دیگر کنسرتهای مهمی بودند که طی دو سال اخیر برگزار شدند.
ارکسترهای سمفونیک تهران و ملی ایران زیرمجموعه بنیاد فرهنگی هنری رودکی به عنوان اصلیترین ارکسترهای کشور طی دو سال اخیر با تغییرات ساختاری همراه بودند. در این راستا، بازسازی رپرتوار؛ تمرکز بر اجرای آثار کمتر شنیده شده از آهنگسازان بزرگ ایرانی و جهان و توجه ویژه به آثار آهنگسازان معاصر ایران، جذب استعدادهای جوان؛ فرآیند جذب نوازندگان جدید و جوان برای تزریق انرژی به بدنه ارکسترها و کاهش میانگین سنی نوازندگان، برنامهریزی اجرایی؛ افزایش تعداد اجراهای فصلی و منطقهای برای دسترسی طیف گستردهتری از مخاطبان به موسیقی ارکسترال در دستور کار بنیاد رودکی قرار گرفت و کنسرتهای متعددی براساس این رویکردها برگزار شدند و مورد استقبال هنرمندان و علاقهمندان قرار گرفتند.
در این راستا، ارکستر سازهای موسیقی ایرانی شکل گرفت و نخستین کنسرت با عنوان «راهی بزن...» آذرماه سال گذشته در گرامیداشت زندهیاد فرامرز پایور همزمان با سالروز درگذشت این موسیقیدان، آهنگساز و نوازنده برجسته سنتور به سرپرستی مهمان علی بهرامیفرد و خوانندگی مهمان مجتبی عسگری در تالار وحدت به روی صحنه رفت.اقدامات برای بهبود شرایط برگزاری کنسرتها
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی ۳۱ فروردین ماه ۱۴۰۴ طی حکمی بابک رضایی را به عنوان مدیرکل دفتر موسیقی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی منصوب کرد، رضایی ۱۰ اردیبهشت «پیماننامه»ای را منتشر کرد و درباره برنامهها و اولویتهای حوزه مدیریتیاش توضیحاتی ارایه کرد.
مدیرکل دفتر موسیقی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی خردادماه گزارش فعالیتها و اقدامات یک ماهه حضور خود در این مجموعه را منتشر کرد. در سالهای اخیر قیمت بلیت کنسرتهای موسیقی نیز براساس تورم افزایش پیدا کرده است.
همچنین دفتر موسیقی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی ۱۸ خردادماه با انتشار اطلاعیهای، از تدوین شیوهنامه قیمتگذاری بلیت کنسرتها در راستای حمایت از حقوق مخاطبان و فعالان حوزه موسیقی خبرداد و ۲۰ مردادماه اطلاعیهای را درباره ایمنسازی سالنهای کنسرت و غیرقابل بودن افزایش قیمت بلیت کنسرتها منتشر کرد.
در این راستا جلسات هماندیشی با مدیران شرکتهای فعال در حوزه برگزاری کنسرتهای موسیقی و تبادل نظر در خصوص حل مشکلات پیش روی آنها و جلساتی با مدیر سالنهای برای برگزاری اجراهای صحنهای به منظور بررسی مشکلات و اطلاع از میزان دریافت اجاره بها با نگاهی بر هزینههای این مراکز برگزار شد.
تشکیل کارگروه بازنگری، ارتقاء و بهروزرسانی سامانه جامع دفتر موسیقی، بازنگری و اصلاح آییننامه نظارت بر انتشار و اجرای آثار موسیقایی، بازنگری و اصلاح آییننامههای جشنوارههای موسیقی از دیگر اقداماتی است که دفتر موسیقی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در ۲ سال اخیر انجام داده است.