نورنیوز-گروه اجتماعی: یوزپلنگ آسیایی از ارزشمندترین و در عین حال در معرض خطرترین گونههای جانوری ایران و جهان و حفاظت از آن به معنای صیانت از سلامت و پایداری زیستبومهای طبیعی است.
یوزپلنگ آسیایی که اکنون بخشهایی از ایران در شرق استان سمنان را مامن امن خود برای جدال با انقراض برگزیده است به عنوان یکی از شاخصهای سلامت اکوسیستم، نقشی مهم در تعادل جمعیت طعمهها و زنجیره غذایی دارد و بقای آن به حفظ زیستگاههای گسترده و امن وابسته است و بر همین اساس، هر افزایشی در جمعیت یا موفقیت در شناسایی و حفاظت از یوزها، اهمیتی فراتر از یک آمار ساده دارد و میتواند نشانهای از بهبود شرایط حفاظتی در یکی از مهمترین زیستگاههای طبیعی ایران در ذخیرهگاه زیستکره توران در شاهرود باشد.
شناسایی ۲۷ یوز در توران
مدیرکل حفاظت محیط زیست استان سمنان با اشاره به آخرین پایشهای انجامشده در زیستگاه یوز آسیایی روز جمعه گفت: طی یک سال گذشته ۲۷ یوز در مجموعه حفاظتی توران و زیستگاههای پیرامونی آن شناسایی شد؛ این در حالی است که تعداد یوزهای شناساییشده در زمستان ۱۴۰۳ حدود ۱۷ فرد بود.
وی ادامه داد: سازمان حفاظت محیط زیست طی حدود دو دهه گذشته تمرکز ویژهای بر حفاظت از یوز آسیایی داشت، اما شرایط این گونه بهدلیل پیچیدگیهای زیستی، اقتصادی، اجتماعی، حفاظتی و امنیتی همچنان دشوار است.
۱۳ یوز قربانی تصادف با خودرو طی یک دهه
وی اظهار کرد: قاچاق یوز یک احتمال است، اما ۱۳ یوز طی یک دهه قربانی تصادف جادهای شدند و از مهمترین تهدیدهای یوزهای توران را جاده عباسآباد ـ میامی عنوان کرد و گفت: طی ۱۰ سال گذشته ۱۳ یوز در همین مسیر بر اثر تصادفات جادهای طی یک دهه اخیر تلف شدند.
وی گفت: سال گذشته در مجموع ۱۰ کیلومتر از مسیر، یعنی پنج کیلومتر در هر طرف حصارکشی شد با این حال این طرح هنوز ایرادهایی دارد و باید اصلاح و تکمیل شود.
وی ادامه داد: اعتباراتی نیز برای ایمنسازی مسیر از سوی وزارت راه و شهرسازی در نظر گرفته شده بود و پیگیریها برای اجرای آن ادامه دارد.
شاهرود مرکز ثقل مناطق طبیعی پیرامونش و ظرفیت تبدیل شدن به «اکوهاب»
مدیرکل حفاظت محیط زیست سمنان گفت: شاهرود علاوه بر ارزشهای حفاظتی، ابعاد تاریخی و گردشگری دارد و میتواند مقصد گردشگران باشد، اما در حال حاضر نگهداری و مرمت مناسبی در آن انجام نمیشود و بهتدریج در حال تخریب است.
وی پیشنهاد کرد: شاهرود بهعنوان مرکز ثقل مناطق طبیعی پیرامون خود، به یک «اکوهاب» تبدیل شود تا بتوان از ظرفیتهای گردشگری، خدماتی و اقتصادی مناطق حفاظتشده برای ایجاد درآمد پایدار استفاده کرد.
حفاظت از جاده نیروهای محیط زیست را از سایر مناطق بازمیدارد
مدیرکل حفاظت محیط زیست استان سمنان با بیان اینکه ایمنی جاده برای حفاظت از یوز اهمیت حیاتی دارد، گفت: در تعطیلات چندروزه و زمان افزایش تردد، بخشی از نیروهای حفاظتی باید برای کنترل این مسیر اختصاص پیدا کنند و گاهی برای جبران کمبود نیرو از همیاران یا ظرفیت استانهای دیگر استفاده میشود.
وی تاکید کرد: حتی با حضور نیرو در جاده نیز امنیت کامل وجود ندارد زیرا ممکن است یوز در هر لحظه از مسیر عبور کند و حادثه رخ دهد.
تغییرات اقلیمی منابع آب و طعمه یوز را تهدید میکند
وی تغییرات اقلیمی را از دیگر چالشهای جدی زیستگاه یوز دانست و گفت: کاهش پوشش گیاهی، تاثیر بر جمعیت نشخوارکنندگان وحشی که طعمه یوز هستند و دشواری تامین منابع آب، از پیامدهای تغییرات اقلیمی در این مناطق است.
به گفته وی، یک تانکر آبرسان هر روز برای آبرسانی به آبشخورهای زیستگاه یوز فعالیت میکند و تمامی این اقدامها هزینهها را افزایش میدهد.
گستره تنوع گربهسانان در شاهرود
به گفته وی، شاهرود تنها نقطهای در ایران است که هر هشت گونه گربهسان وحشی طبیعت در آن یافت میشود و مجموعه خوشییلاق نیز از نظر تنوع جانوری جایگاهی کمنظیر دارد.
وی ادامه داد: گونههایی همچون یوزپلنگ آسیایی، گور ایرانی، جبیر، آهو، کل و بز، قوچ و میش و سایر نشخوارکنندگان وحشی در این شهرستان زیست میکنند و به همین دلیل ارزش حفاظتی این منطقه در حد ملی و حتی جهانی است.
مدیرکل حفاظت محیط زیست استان سمنان بیان کرد: شاهرود در حال حاضر تنها زیستگاه زادآوری یوز آسیایی در ایران را در خود جای داده و مجموعه توران نیز از معدود مناطق کشور است که جمعیت گور ایرانی و جبیر در آن باقی مانده است.
جمعیت یوزپلنگها قابل سرشماری نیست، چرا که گونهای گوشتخوار و شبگرد است، اما با استفاده از دوربین تلهای جمعیت آنها تخمین زده میشود و طبق تخمین کارشناسان جمعیت یوزپلنگ آسیایی، تعداد یوزپلنگ شناساییشده در توران شهرستان شاهرود واقع در شرق استان سمنان به عنوان تنها زیستگاه یوزپلنگ آسیایی در جهان است.
منطقه توران یا خارتوران در شرق استان سمنان در شهرستان شاهرود یکی از سه منطقه حفاظت شده ایران با مساحت یک میلیون و ۴۷۰ هزار هکتار، خاستگاه زیست یوزپلنگ ایرانی به شمار میرود.