نورنیوز- گروه اجتماعی: رسیدن به مرز صدسالگی همیشه یکی از پرسشهای جذاب علم بوده است؛ اینکه چرا برخی انسانها در شرایطی که نشانههای فرسودگی بدن بهتدریج افزایش مییابد، همچنان میتوانند از عملکرد مناسب دستگاههای حیاتی خود برخوردار باشند. اکنون یافتهای از پژوهشگران ژاپنی، توجهها را به بخشی کمتر شناختهشده از سیستم ایمنی جلب کرده است؛ سلولهایی که در افراد بسیار سالخورده، برخلاف انتظار، نهتنها کاهش نیافتهاند، بلکه سهم بیشتری از جمعیت سلولهای ایمنی را تشکیل میدهند.
این پژوهش در دانشگاه اوساکا انجام شده و تمرکز آن بر نوع خاصی از سلولهای ایمنی موسوم به سلولهای T کشنده CD4 یا CD4 CTL بوده است. این سلولها در شمار گلبولهای سفید قرار دارند و بخشی از سازوکار دفاعی بدن را تشکیل میدهند. اهمیت یافته جدید از آنجا ناشی میشود که با بالا رفتن سن، جمعیت این سلولها روندی افزایشی نشان داده و در سالمندان بسیار سالخورده، حضور آنها به شکل محسوسی گستردهتر شده است.
پژوهشگران برای بررسی این الگو، نمونههای خون ۲۸ فرد بالغ را مورد مطالعه قرار دادند و شرکتکنندگان را در سه گروه سنی دستهبندی کردند: افراد ۷۰ تا ۹۹ ساله، ۱۰۰ تا ۱۰۹ ساله و ۱۱۰ ساله و بالاتر. مقایسه نتایج نشان داد سهم سلولهای CD4 CTL در این سه گروه بهترتیب ۴ درصد، ۹٫۶ درصد و ۱۷٫۶ درصد بوده است.
این اعداد، یک روند مشخص را نشان میدهند: هرچه افراد وارد سنین بالاتر میشوند، سهم این سلولهای ویژه در میان سلولهای T افزایش پیدا میکند. در واقع، فاصله میان گروه نخست و افراد ۱۱۰ ساله و بالاتر، قابل توجه است؛ بهگونهای که سهم CD4 CTLها از ۴ درصد به ۱۷٫۶ درصد میرسد. بنابراین، در گروه بالای ۱۱۰ سال، میزان حضور این سلولها بیش از چهار برابر گروه ۷۰ تا ۹۹ ساله گزارش شده است.
در افراد جوانتر، CD4 CTLها معمولاً جمعیتی کوچک محسوب میشوند و سهم آنها از سلولهای T اغلب کمتر از ۵ درصد است. اما در افراد بسیار سالخورده، این وضعیت تغییر میکند. یافتههای پژوهش نشان میدهد جمعیت این سلولها در فرآیند سالمندی گسترش مییابد و ظاهراً خود را با شرایط جدید بدن در سنین بالا تطبیق میدهد.
اهمیت این موضوع تنها به افزایش یک نوع سلول محدود نمیشود. سیستم ایمنی نیز مانند دیگر بخشهای بدن در طول زندگی دستخوش تغییر میشود. با افزایش سن، برخی قابلیتهای دفاعی بدن ضعیفتر شده و حساسیت نسبت به بیماریها افزایش مییابد. از همین رو، مشاهده گسترش یک جمعیت خاص از سلولهای ایمنی در افراد بالای صد سال میتواند این احتمال را مطرح کند که بدن برخی سالمندان، راهکارهایی برای سازگاری با تغییرات ناشی از افزایش سن ایجاد میکند.
با این حال، نباید از این یافته نتیجه گرفت که افزایش CD4 CTL بهتنهایی عامل طول عمر است. پژوهش حاضر بیشتر یک سرنخ زیستی ارائه میکند تا پاسخی قطعی برای راز عمر طولانی. عوامل متعددی از ژنتیک و سبک زندگی گرفته تا تغذیه، محیط، وضعیت متابولیک و کیفیت عملکرد سایر اندامها میتوانند در طول عمر نقش داشته باشند.
از سوی دیگر، خود پژوهشگران بر نکتهای مهم تأکید دارند: سالمندی الزاماً بیماری نیست. افزایش سن با تجمع تدریجی آسیبهای مولکولی و سلولی همراه است و معمولاً کاهش تواناییهای جسمی و ذهنی و افزایش خطر بیماری و مرگ را به دنبال دارد، اما این روند به معنای از کار افتادن اجتنابناپذیر سیستمهای حیاتی نیست.
شاید نکته کلیدی این یافته نیز همینجا باشد؛ بدن انسان در برابر پیری صرفاً تسلیم نمیشود، بلکه ممکن است در برخی افراد، سازوکارهای دفاعی خود را بازتنظیم کند. افزایش سلولهای T کشنده CD4 در افراد ۱۱۰ ساله و بالاتر میتواند یکی از نشانههای این سازگاری باشد. اگر پژوهشهای آینده بتوانند عملکرد دقیق این سلولها و ارتباط آنها با سلامت سالمندان را روشن کنند، این کشف میتواند مسیر تازهای برای شناخت سالمندی سالم و سازوکارهای زیستی مرتبط با طول عمر باز کند.
نورنیوز