نورنیوز-گروه اجتماعی: دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی در ابتدای سخنان خود با اشاره به وضعیت اشتغال فارغالتحصیلان دانشگاهی، بر ضرورت بازنگری در رویکردهای نظام آموزش عالی برای تربیت نیروهای ماهر و متناسب با نیازهای بازار کار تأکید کرد.
حجتالاسلام والمسلمین عبدالحسین خسروپناه در این جلسه گفت: بر اساس آمار موجود، شمار قابل توجهی از فارغالتحصیلان دانشگاهی با مشکل بیکاری مواجهاند و این مسئله نشان میدهد باید میان خروجی دانشگاهها، مهارتآموزی و نیازهای واقعی جامعه و اقتصاد، ارتباط مؤثرتری برقرار شود.
وی سپس به چالش دانشگاهها در ایجاد و توسعه رشتههای جدید اشاره کرد و گفت: جلسهای با مسئولان دانشگاههای یکی از استانها داشتم. یکی از حرفهایشان این بود که ما الان باید بسیاری از رشتهها را تعطیل کنیم و رشتههای جدید راه بیندازیم. اما وقتی پیشنهاد میدهیم، فرایند بررسی ممکن است چند سال زمان ببرد.
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی با بیان اینکه طولانی شدن فرآیند بررسی و تصویب رشتههای جدید میتواند روند بهروزرسانی برنامههای آموزشی را با دشواری مواجه کند، افزود: این موضوعی است که من ۱۰ سال است درباره آن صحبت میکنم.
خسروپناه راهکار پیشنهادی خود را افزایش برخی اختیارات مربوطه به برنامه ریزی دلخوش دانشگاهها، بهویژه دانشگاه های بزرگ در چارچوب ضوابط و سیاستهای کلان آموزش عالی عنوان کرد.
وی همچنین با اشاره به فرآیند انتخاب رؤسای دانشگاهها تأکید کرد: شورا انتخاب نمیکند؛ انتخاب را وزیر انجام میدهد و شورای عالی نیز بر اساس وظایف نظارتی خود، صلاحیت فرد معرفیشده را بررسی و تأیید میکند.
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی در ادامه بر ضرورت بهرهگیری بیشتر از ظرفیت علمی و تخصصی دانشگاهها در تصمیمگیریهای مرتبط با رشتههای تحصیلی تأکید کرد و گفت: اگر دست استادان باز باشد و با عقل جمعی تصمیم بگیرند رشتهای را تعطیل کنند یا رشته جدیدی راه بیندازند، میتوان از ظرفیت علمی دانشگاهها بهتر استفاده کرد.
وی با اشاره به پیچیدگیهای تغییر و بازنگری در ساختارهای آموزشی افزود: البته این کار آسانی نیست؛ زیرا تغییر در ساختار یک دانشکده یا رشته تحصیلی نیازمند بررسیهای کارشناسی و جلب نظر گروههای مختلف است. باید دید رشتهها تا چه اندازه میتوانند بهروز، کارآمد و متناسب با نیازهای کشور باشند.
خسروپناه همچنین بر ضرورت بازنگری در فرآیندهای مرتبط با توسعه و تصویب رشتههای تحصیلی تأکید کرد و خواستار افزایش سرعت و کارآمدی در این زمینه شد.
وی در ادامه، به رشته مهندسی کوانتوم بهعنوان یکی از نمونههای مورد نظر خود اشاره کرد و گفت: با توجه به توسعه فناوریهای مرتبط با علوم کوانتومی، برای تکمیل زنجیره علمی و فناوری در این حوزه، ایجاد رشته مهندسی کوانتوم مورد بررسی و پیگیری قرار گرفته است.
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی افزود: برنامه این رشته پس از انجام مطالعات و بررسیهای تخصصی تهیه و برای طی مراحل تصویب ارائه شده، اما فرآیند بررسی آن همچنان ادامه دارد. وی بر ضرورت تسریع در بررسی چنین پیشنهادهایی با توجه به تحولات علمی و فناوری تأکید کرد.
خسروپناه همچنین به رشته خوشنویسی اشاره کرد و گفت: با وجود ظرفیتهای علمی و فرهنگی کشور در این حوزه و تدوین برنامههای آموزشی مرتبط در برخی دانشگاهها، هنوز مسیر توسعه آموزش عالی خوشنویسی نیازمند توجه و پیگیری بیشتری است.
وی افزود: علاقهمندان به ادامه تحصیل در این حوزه باید امکان بهرهمندی از برنامههای آموزشی معتبر و متناسب را در داخل کشور داشته باشند و لازم است فرآیند بررسی و تصویب برنامههای آموزشی مرتبط با این رشته با جدیت بیشتری دنبال شود.
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی در بخش دیگری از سخنان خود، با اشاره به نقش وزارت علوم و شورای عالی انقلاب فرهنگی در انتخاب رؤسای دانشگاهها، تأکید کرد که شورا در مسیر فعالیت مدیران دانشگاهی مانعتراشی نمیکند و سازوکار موجود بر مبنای تقسیم وظایف میان نهادهای مسئول شکل گرفته است.
وی همچنین بر ضرورت ایجاد سازوکارهای روشن و کارشناسیشده برای انتخاب رؤسای دانشگاهها تأکید کرد و گفت: تصمیمگیری در این زمینه باید بهگونهای باشد که ضمن حفظ اختیارات قانونی دستگاههای مسئول، از ظرفیتهای علمی و مدیریتی دانشگاهها نیز استفاده شود.
خسروپناه در پایان با تأکید بر اهمیت همکاری و هماهنگی میان نهادهای مسئول در حوزه آموزش عالی، خواستار توجه بیشتر به دیدگاههای کارشناسی و پرهیز از ایجاد موانع غیرضروری در مسیر تصمیمگیریها شد و بر ضرورت اصلاح فرآیندها برای افزایش کارآمدی، بهروزرسانی رشتههای تحصیلی و پاسخگویی بهتر دانشگاهها به نیازهای کشور تأکید کرد.
دانشگاهها متناسب با ظرفیتهای علمی و نیازهای جامعه درباره توسعه و بازنگری رشتههای تحصیلی تصمیمگیری کنند
در ادامه جلسه دکتر محمدرضا مخبر دزفولی، عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی، با تأکید بر ضرورت حمایت از اقدامات مثبت در حمایت از اعضای هیئت علمی دانشگاهها گفت: این کارهای خوب را از هر کسی که انجام داده باشد، باید تأیید، تشویق و پشتیبانی کنیم. اینها خانواده علم کشور هستند و همانطور که اگر اشکالی ببینیم، باید آن را مطرح کنیم، باید برای حل آن نیز کمک کنیم.
رئیس فرهنگستان علوم با اشاره به برخی محدودیتهای موجود در دانشگاهها افزود: بهعنوان مثال اگر در دانشگاه تهران نتوانستیم برخی اقدامات را انجام دهیم، به دلیل محذوریتها و محدودیتهایی است که مقررات موجود پیش روی استادان و رؤسای دانشگاه قرار داده است. اگر اراده و همت داشته باشیم، میتوان بسیاری از این اقدامات را عملیاتی کرد.
عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی در ادامه با اشاره به موضوع تایید انتخاب رؤسای دانشگاهها توسط شورای عالی انقلاب فرهنگی اظهار کرد: این موضوع سابقهای طولانی دارد و در دولتهای مختلف نیز درباره آن بحث شده است. به نظر میرسد باید سازوکاری طراحی شود که ضمن حفظ نقش سیاستگذاری شورای عالی انقلاب فرهنگی، فرآیند انتخاب رؤسای دانشگاهها از مسیرهای تخصصی و کارشناسی انجام شود.
دکتر مخبر دزفولی با تأکید بر ضرورت تفویض اختیار به دانشگاهها گفت: باید اجازه دهیم دانشگاهها متناسب با ظرفیتهای علمی و نیازهای جامعه درباره توسعه و بازنگری رشتههای تحصیلی تصمیمگیری کنند. دانشگاههای بزرگ کشور از ظرفیت علمی بالایی برخوردارند و منطقی نیست همه تصمیمها درباره رشتههای جدید در سطح چند کارشناس متمرکز شود.
وی با اشاره به دیدار خود با جمعی از دانشآموزان المپیادی افزود: این دانشآموزان از ما میپرسیدند چرا با وجود توصیه به ماندن استعدادهای برتر در کشور، برای برخی حوزههای جدید علمی رشتههای دانشگاهی متناسب وجود ندارد. اگر میخواهیم از ظرفیت استعدادهای برتر استفاده کنیم، باید مسیرهای علمی متنوع و متناسب با تحولات روز را برای آنها فراهم کنیم.
رئیس فرهنگستان علوم تأکید کرد: معاونتهای آموزشی وزارت علوم و وزارت بهداشت و دانشگاه آزاد اسلامی باید در زمینه ایجاد رشتههای جدید متناسب با نیازهای کشور فعالتر عمل کنند. نباید نظام آموزش عالی در چارچوبهای موجود متوقف بماند.
دکتر مخبر دزفولی در پایان بر ضرورت تفکیک سیاستگذاری از اجرا تأکید کرد و گفت: شورای عالی انقلاب فرهنگی باید در جایگاه سیاستگذاری و تعیین جهتگیریهای کلان نظام علمی و فناوری کشور قرار داشته باشد و اجرای امور تا حد امکان به دانشگاهها و دستگاههای تخصصی واگذار شود. باید به دانشگاهها اعتماد کنیم و از ظرفیت استادان، پژوهشگران و استعدادهای برتر کشور استفاده کنیم.
ضرورت مواجهه هوشمندانه با فناوریهای نوین
دکتر سعیدرضا عاملی، عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی، در ادامه این جلسه با اشاره به شتاب تحولات فناوری و تأثیر آن بر عرصههای مختلف زندگی، اقتصاد و آموزش عالی، بر ضرورت مواجهه هوشمندانه با فناوریهای نوین تأکید کرد.
وی با اشاره به توسعه فناوریهای مبتنی بر هوش مصنوعی اظهار کرد: تحولات فناوری صرفاً محدود به یک حوزه نیست و در حال تغییر بسیاری از عرصههای زندگی، اقتصاد و آموزش است. بنابراین نمیتوان نسبت به این تحولات بیتفاوت بود و لازم است از ظرفیتهای جدید به شکل هدفمند استفاده کنیم.
دکتر عاملی با اشاره به گسترش هوش مصنوعی، فناوریهای کوانتومی، واقعیت مجازی و متاورس افزود: این فناوریها در حال ایجاد تغییرات جدی در ساختارهای علمی، اقتصادی و اجتماعی هستند و دانشگاهها باید برای مواجهه با این تغییرات آمادگی لازم را داشته باشند.
عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی با تأکید بر ضرورت سیاستگذاری درباره نحوه استفاده از فناوریهای نوین در آموزش عالی گفت: اگر در این حوزه وارد نشویم و چارچوبهای لازم را تعریف نکنیم، ممکن است دانشگاهها و دانشجویان از تحولات علمی و فناوری عقب بمانند و پیامدهای آن در آینده نمایان شود.
رئیس شورای تحول و ارتقای علوم انسانی ادامه داد: در کنار استفاده از ظرفیتهای فناوری، باید به پیامدهای آن نیز توجه داشته باشیم. فناوری نباید جایگزین تفکر، خلاقیت و تواناییهای انسانی شود، بلکه باید در خدمت تقویت این ظرفیتها قرار گیرد.
دکتر عاملی همچنین با اشاره به سرمایهگذاری گسترده کشورهای مختلف در حوزه فناوریهای نوین اظهار کرد: سرمایهگذاریهای بزرگی در جهان برای توسعه هوش مصنوعی، متاورس، رباتیک و فناوریهای مرتبط با واقعیت مجازی انجام میشود. این روند نشان میدهد که با یک تحول جدی مواجه هستیم و نظام آموزش عالی نیز باید خود را با این شرایط هماهنگ کند.
رئیس شورای تحول و ارتقای علوم انسانی با تأکید بر ضرورت توجه به آینده مهارت و اشتغال افزود: همزمان با توسعه فناوری، نیازهای بازار کار نیز در حال تغییر است. بنابراین دانشگاهها باید علاوه بر دانش نظری، مهارتهای مورد نیاز نسل جدید مشاغل را نیز مورد توجه قرار دهند.
عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی در پایان خاطرنشان کرد: دانشگاه باید در مواجهه با تحولات فناوری پیشگام باشد و ضمن بهرهگیری از ظرفیتهای جدید، نسبت به پیامدهای علمی، اجتماعی و فرهنگی آنها نیز توجه داشته باشد. آینده آموزش عالی به میزان توانایی ما در شناخت، سیاستگذاری و استفاده صحیح از این فناوریها وابسته است.
به گزارش مرکز رسانه و روابط عمومی شورای عالی انقلاب فرهنگی محمد عسکریان، دبیر ستاد علم و فناوری شورای عالی انقلاب فرهنگی، در ارائه گزارشی از جزئیات جلسه گفت: در جلسه دویستوپنجاهوپنجم ستاد علم و فناوری شورای عالی انقلاب فرهنگی دو دستور مورد بررسی قرار گرفت.
عسکریان افزود: دستور نخست جلسه به ارائه گزارش دانشگاه آزاد اسلامی درباره اجرای سامانه هوشمند آموزشی اختصاص داشت. رئیس دانشگاه آزاد اسلامی و معاون آموزشی این دانشگاه گزارشی از نحوه پیادهسازی این سامانه در واحد اصفهان ارائه کردند.
دبیر ستاد علم و فناوری شورای عالی انقلاب فرهنگی با اشاره به محورهای مطرحشده در این گزارش گفت: در این گزارش موضوعاتی از جمله حکمرانی هوش مصنوعی، تحول دیجیتال و تغییر رویکرد از آموزش سنتی به آموزش نوین مورد توجه قرار گرفت. همچنین بر رویکردهای مهارتمحور، یادگیری مادامالعمر، آموزش پروژهمحور، یادگیری معکوس، تعامل هوشمند و توسعه کلاسهای هوشمند تأکید شد.
وی ادامه داد: بر اساس برنامه ارائهشده، قرار است این رویکردها در سال تحصیلی جدید بهصورت پایلوت در واحد اصفهان دانشگاه آزاد اسلامی اجرا شود و نتایج آن مورد ارزیابی قرار گیرد.
عسگریان با اشاره به دیدگاههای اعضای ستاد درباره این طرح اظهار کرد: اعضای ستاد نظرات و پیشنهادهای مختلفی درباره نحوه اجرای این طرح مطرح کردند. یکی از موضوعات مهمی که در جلسه مورد تأکید قرار گرفت، ضرورت ضابطهمند شدن استفاده از هوش مصنوعی در حوزه آموزش و پژوهش بود.
وی افزود: با توجه به گسترش استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی در فرآیندهای آموزشی و پژوهشی، لازم است چارچوبها و ضوابط مشخصی برای استفاده صحیح و مسئولانه از این فناوری تدوین شود تا ضمن بهرهگیری از ظرفیتهای آن، ملاحظات علمی و آموزشی نیز مورد توجه قرار گیرد.»
دبیر ستاد علم و فناوری شورای عالی انقلاب فرهنگی در ادامه به دومین دستور جلسه اشاره کرد و گفت: دستور دوم جلسه به بررسی درخواست پذیرش دانشجو در دانشکده غیردولتی غیرانتفاعی رفاه و دانشگاه امام رضا(ع) بهصورت خاص و از طریق مصاحبه اختصاص داشت.
وی افزود: این موضوع نیز در جلسه مورد بحث و بررسی قرار گرفت و اعضای ستاد دیدگاههای خود را درباره نحوه پذیرش دانشجو در این دو مجموعه مطرح کردند.
عسگریان خاطرنشان کرد: در نهایت جمعبندی جلسه این بود که برای هر دو مجموعه، یعنی دانشگاه امام رضا(ع) و دانشکده غیردولتی غیرانتفاعی رفاه، مجوز لازم برای پذیرش دانشجو بر اساس نتایج مصاحبه صادر شود.
وی تأکید کرد: این تصمیم با هدف فراهم کردن امکان پذیرش دانشجو در چارچوب شرایط و ضوابط تعیینشده اتخاذ شد و دو مجموعه میتوانند فرآیند پذیرش را بر اساس سازوکار مصوب دنبال کنند.