نورنیوز-گروه اجتماعی: یک قرص که روزی یک بار مصرف میشود، به بازیابی رنگ پوست در برخی از افراد مبتلا به پیسی، یک بیماری که باعث ظاهر شدن لکههای سفید روی پوست میشود، کمک کرده است.
این پیشرفت میتواند گزینه درمانی آسانتری را ارائه دهد، به ویژه برای افرادی که پیسی نواحی وسیع بدن آنها را تحت تأثیر قرار میدهد.
پیسی، بَرَص، لکوپیس یا ویتیلایگو (Vitiligo) یک ناهنجاری تولید رنگدانه است که در آن ملانوسیتها (سلولهایی که رنگدانه تولید میکنند) در قسمتهایی از پوست، غشاهای مخاطی و شبکیه تخریب شدهاند. در نتیجه لکههای سفید در نواحی مختلف بدن ظاهر میشوند. مویی که در نواحی مبتلا به پیسی رشد میکند نیز معمولاً سفید میشود.
پزشکان چندین نظریه متفاوت مطرح کردهاند. یک تئوری این است که افراد، پادتنهایی (آنتیبادی) تولید میکنند که ملانوسیتهای بدن خودشان را تخریب میکنند. تئوری دیگر این است که ملانوسیتها خودبهخود تخریب میشوند. در نهایت بعضی افراد گزارش کردهاند که یک رخداد منفرد از قبیل آفتاب سوختگی یا فشار روحی باعث بروز پیسی شدهاست، ولی مورد اخیر از نظر علمی ثابت نشده است.
برخلاف کِرِمهایی که روی لکههای منفرد استفاده میشوند، این قرص در سراسر بدن عمل میکند.
پیسی زمانی ایجاد میشود که سیستم ایمنی بدن به اشتباه به سلولهایی که به پوست رنگ میدهند، حمله میکند. این بیماری مسری نیست، اما لکههای قابل مشاهده آن میتواند بر زندگی روزمره و سلامت روان افراد تأثیر بگذارد.
افراد مبتلا به پیسی میتوانند انگ، اضطراب و طرد اجتماعی را تجربه کنند. بنابراین بازیابی رنگ پوست چیزی بیش از بازیابی ظاهر است.
درمانهای فعلی شامل کرمها و نوردرمانی است. این درمانها میتوانند به بازگشت رنگ به پوست کمک کنند، اما اغلب نیاز به درمان مکرر در طول ماههای متمادی دارند. استفاده از کرمها همچنین میتواند زمانی که پیسی نواحی وسیعی را در بر میگیرد، دشوار باشد.
اکنون یک مطالعه جدید دارویی به نام آپاداسیتینیب(upadacitinib) را روی ۶۱۴ بزرگسال و نوجوان ۱۲ سال به بالا آزمایش کرده است.
دو آزمایش در ۱۳۸ موسسه در ۱۸ کشور انجام شد و همه شرکتکنندگان به شایعترین نوع پیسی مبتلا بودند که لکههایی روی صورت و بدن آنها ایجاد میکرد.
شرکتکنندگان به طور تصادفی به دو گروه تقسیم شدند و یک بار در روز به مدت ۴۸ هفته، ۱۵ میلیگرم آپاداسیتینیب یا دارونما مصرف کردند. نه شرکتکنندگان و نه محققانی که پوست آنها را ارزیابی میکردند، نمیدانستند چه کسی داروی واقعی را دریافت میکند.
در آزمایش اول، ۲۵ درصد از بیمارانی که آپاداسیتینیب مصرف میکردند، حداقل ۷۵ درصد از رنگ از دست رفته صورت خود را دوباره به دست آوردند. تنها ۶ درصد از کسانی که دارونما مصرف میکردند به همان هدف رسیدند.
آزمایش دوم تقریباً نتایج مشابهی داشت. ۲۳ درصد از بیمارانی که دارو مصرف میکردند به هدف مورد نظر رسیدند، در حالی که ۷ درصد از گروه دارونما به این هدف رسیدند.
رنگ سایر قسمتهای بدن نیز بازگشت. در دو آزمایش، ۱۹ درصد و ۲۱ درصد از بیمارانی که آپاداسیتینیب مصرف کردند، حداقل نیمی از رنگ از دست رفته از نواحی آسیبدیده را دوباره به دست آوردند. تنها ۶ درصد از هر گروه دارونما بهبود مشابهی را تجربه کردند.
برخی از بیماران حتی نتایج قویتری را مشاهده کردند. در هر دو آزمایش، ۱۴ درصد از بیماران تحت درمان، حداقل ۹۰ درصد از رنگ از دست رفته صورت خود را دوباره به دست آوردند، در حالی که این رقم برای کسانی که دارونما مصرف میکردند، ۲ تا ۳ درصد بود.
هنگامی که آزمایشهای ۴۸ هفتهای پایان یافت، رنگ پوست همچنان در حال بازگشت بود که نشان میدهد درمان طولانیتر با آپاداسیتینیب میتواند مزایای بیشتری را به همراه داشته باشد.
آپاداسیتینیب با آرام کردن بخشی از پاسخ ایمنی که باعث پیسی میشود، عمل میکند. این دارو ممکن است حمله به سلولهای سالم پوست را کاهش دهد و به نواحی آسیبدیده فرصتی برای بازیابی رنگ بدهد.
این دارو متعلق به خانوادهای از داروها به نام مهارکنندههای JAK است. سایر داروهای این گروه نیز برای شرایطی که در آن پاسخ ایمنی بیشفعال به پوست آسیب میرساند، مورد مطالعه قرار گرفتهاند.
از آنجا که این قرص در سراسر بدن عمل میکند، ممکن است به ویژه برای افرادی که پیسی گسترده یا لکههایی در نقاطی از بدن دارند که استفاده از کرمها دشوار است، مفید باشد. همچنین میتواند راحتتر از مراجعه مکرر به کلینیک برای نوردرمانی باشد.
آپاداسیتینیب اکنون در اتحادیه اروپا برای بزرگسالان و نوجوانان واجد شرایط ۱۲ ساله یا بالاتر مبتلا به این نوع رایج پیسی تأیید شده است، اما وضعیت تأیید آن در جاهای دیگر متفاوت است.
هنوز ابهامات مهمی وجود دارد. حدود سه چهارم بیمارانی که این قرص را مصرف میکردند، به هدف اصلی بهبود صورت نرسیدند و تقریباً از هر پنج نفر، چهار نفر حداقل نیمی از رنگ از دست رفته در سراسر بدن خود را بازیابی نکردند.
شایعترین مشکلات گزارش شده شامل عفونتهای تنفسی، آکنه، سردرد و التهاب بینی و گلو بود. هفت بیمار که این دارو را مصرف میکردند نیز دچار زونا شدند. مشکلات جدی سلامتی در ۴ درصد از بیماران تحت درمان در آزمایش اول و ۲ درصد در آزمایش دوم گزارش شد.
مقایسه ۴۸ هفتهای به اندازه کافی طولانی نبود تا خطرات نادر یا طولانیمدت را رد کند. آپاداسیتینیب در حال حاضر هشدارهایی در مورد عفونتهای جدی، سرطان، مشکلات قلبی و لخته شدن خون هنگام استفاده برای سایر بیماریها دارد.
شرکتکنندگان به مدت ۱۱۲ هفته دیگر تحت نظر هستند که ممکن است نشان دهد چه میزان بهبود بیشتر امکانپذیر است.
همچنین مشخص نیست که آیا رنگ بازیابی شده پس از توقف درمان باقی خواهد ماند یا خیر.
این آزمایشها قرص را با دارونما مقایسه کردند، نه با کرمهای موجود یا نوردرمانی. ضمن اینکه اکثر شرکتکنندگان سفیدپوست بودند، در حالی که افراد با پوست تیرهتر کمتر حضور داشتند.
همچنین این مطالعه توسط شرکت AbbVie، شرکتی که آپاداسیتینیب را تولید میکند، تأمین مالی شده است. این شرکت به طراحی آزمایشها، تجزیه و تحلیل دادهها و مشارکت در تهیه مقاله کمک کرد.
این یافتهها شواهد اولیهای را ارائه میدهند که نشان میدهد مصرف روزانه یک قرص میتواند مقدار قابل توجهی از رنگ پوست از دست رفته را در برخی افراد بازیابی کند. مطالعات طولانیتر نشان خواهند داد که این بهبودها چقدر پایدار هستند و به پزشکان کمک میکنند تا تصمیم بگیرند که چه کسی به احتمال زیاد به طور ایمن از آن بهرهمند میشود.
این مطالعه در مجله The Lancet منتشر شده است.