نورنیوز- گروه اجتماعی: در برخی مواقع نیز در این بازه زمانی محدود به دلیل هجوم تقاضا، سایتهای فروش بلیت نیز برای مدتی از دسترس خارج می شوند و در شرایط پیش آمده مسافران یا موفق به خرید بلیت نمی شوند یا اینکه مجبورند از گزینههای موجود یکی را انتخاب کنند که گاها مورد نظرشان نیست و از سر اجبار است و در برخی مواقع نیز باید بهای بیشتری برای خرید بلیت بپردازند.
این موضوع در شرایطی پیچیدهترمی شود که ایام یا مناسبت خاصی پیش رو باشد و مسافران بیشتری قصد سفر با قطار را داشته باشند که در آن صورت خرید بلیت بسیار سخت خواهد شد؛ اگرچه قطارهای فوقالعاده نیز اختصاص داده می شود ولی قطارهای فوقالعاده نیز پاسخگوی تقاضاهای موجود نیست.
این سختی خرید بلیت قطار در کنار کیفیت ارائه شده نیز انتقاد برخی از مسافران را به همراه داشته است؛ به طوری که آنها میگویند خدمات قطارها متناسب با ستاره آنها نیست.
کارشناسان و مسئولان، دلیل اصلی کمبود بلیت را کمبود ناوگان و برابر نبودن عرضه و تقاضا عنوان میکنند و می گویند با توجه به ایمنی بالای قطار، آسایش و راحتی سفر و همچنین قیمت بسیار مناسب، قطار جذابترین گزینه حمل و نقل بین مردم نسبت به سایر روش ها یعنی زمینی و هوایی است و همین باعث شده تقاضای سفر با قطار زیاد شود؛ تقاضایی که چندین برابر ظرفیت ناوگان ریلی است.
بنابر نظر این کارشناسان با توجه به اقتصاد ضعیف حوزه مسافری ریلی و به دلیل اینکه بین قیمت تمام شده این خدمات با قیمت بلیت عرضه شده فاصله قابل توجهی دارد، هزینه ها و درآمدهای شرکتهای ریلی مسافری هماهنگ نیست و این شرکتها عمدتا توان مالی لازم برای تعمیرات به موقع واگنها و همچنین خرید واگنهای نو را ندارند.
ابوالقاسم سعیدی - دبیر انجمن صنفی شرکت های حمل نقل ریلی مسافری و خدمات وابسته - در پاسخ به چرایی کمبود بلیت قطار گفت: علت اصلی عدم تعادل عرضه وتقاضا است. عرضه بلیت متناسب با تقاضای روزافزون نیست. البته دلایل و مسائل دیگری هم وجود دارد، اما علت اصلی همین است؛ بهخصوص در ایام پیک سفر، مانند اربعین، تاسوعا و عاشورا و نوروز. وقتی سفرها افزایش پیدا میکند، این مسئله بیشتر خودش را نشان میدهد.
کمتر از هزار واگن در کشور موجود است
وی با اشاره به اینکه در کل کشور با کمبود ناوگان مواجه هستیم، افزود: ناوگان موجود متناسب با جمعیت کشور نیست. ما حدود ۹۲ میلیون نفر جمعیت داریم، اما الان در حال هزار واگن هم نداریم؛ یعنی به ازای هر یک میلیون نفر، آن تعداد واگنی را که باید داشته باشیم، نداریم. این یکی از مشکلات اصلی است.
دبیر انجمن صنفی شرکتهای حمل نقل ریلی مسافری تصریح کرد: هچنین برخی اوقات مشکل نیروی کشش، یعنی همان لکوموتیو هم وجود دارد اما همیشه مشکل لکوموتیو نیست. مسئله اصلی همچنان عرضه و تقاضاست.
تعرفه حمل راهآهن دولتی و کنترل شده است
سعیدی یکی دیگر از مشکلات کمبود بلیت را ناشی از تعرفه حملونقل ریلی دانست، گفت: تعرفه حملونقل ریلی، یک تعرفه کنترلشده دولتی است و به همین دلیل هیچ تمایلی برای سرمایهگذاری بخش خصوصی وجود ندارد. درحال حاضر یک واگن ساخت داخل حداقل ۱۲۰ میلیارد تومان هزینه دارد.
برآورد دقیقی از متقاضیان راهآهن نداریم
وی در پاسخ به این سوال که میزان تقاضا چند برابر عرضه است، گفت: محاسبه و بررسی دقیقی از آن نداریم چون بسیاری از متقاضیان میدانند که بلیت نیست و به سمت راهآهن نمیآیند. برای مثال اگر برای کسی کاری پیش بیاید و بخواهد به شهری برود اگر وسیله شخصی نداشته باشد به ذهنش خطور میکند که به ترمینال رفته و بلیت اتوبوس خریداری کند ولی روی راه آهن این حساب باز نمی شود. اما براساس پیش بینیها به نظر میرسد سه تا پنج برابر تقاضا بیشتر از عرضه است.
این فعال بخش خصوصی با اشاره به قیمت پایین بلیتهای قطار گفت: دولت تعرفه کنترلشده دارد. شاید هم بهحق بگوید؛ میگوید اکثر استفادهکنندگان از این وسیله، افراد متوسط و زیرمتوسط جامعه هستند.
مصرف سوخت حملو نقل ریلی یک هشتم جادهای است
دبیر انجمن صنفی شرکت های حمل نقل ریلی مسافری در ادامه گفت: حملونقل ریلی مزیتهای زیادی دارد که متأسفانه به آن پرداخته نمیشود. در سال تعداد فوتیهای بخش حملونقل ریلی از تعداد انگشتهای دست تجاوز نمیکند ولی ۲۰ هزار کشته جادهای داریم که هر کشته جادهای چند میلیارد تومان هزینه اجتماعی برای دولت دارد. نیم میلیون نفر مجروح ناشی از همین حوادث را داریم. چقدر پاسگاه پلیس راهنمایی و رانندگی در جادهها برای کنترل جادهها داریم؟ این هزینهها چقدر است؟ اینها هیچکدام حساب نمیشود. از طرفی مصرف سوخت در بخش ریلی یک ششم و در بخش بار حدود یکهشتم جاده است.
وی بیان کرد: قیمت بلیت هواپیما حدود ۱۰ میلیون تومان است در حالی که نرخ بلیت قطار پنجستاره ما با امکانات بیشتر دو میلیون تومان است
مقامات و مسئولان با حمل ونقل ریلی سفر نمیکنند
سعیدی با اشاره به اینکه مقامات و مسئولان با حمل ونقل ریلی سفر نمی کنند، گفت: چند وزیر با مسائل و مشکلات بخش حمل ونقل ریلی آشناست؟ اگر یک بار بیایند مشکلات قطار را میبینند شاید امتیازی به سرمایهگذار بدهند و تعرفه را آزادسازی کنند ولی اینها هیچکدام انجام نمیشود.
سن واگنها بیش از ۳۰ سال است
وی در پاسخ به این سوال که چه تعداد ناوگان در کشور موجود است و به چه تعداد ناوگان نیاز داریم، گفت: سال ۱۳۹۸، ۲۲۰۰ واگن داشتیم که از آن بهرهبرداری میشد؛ یعنی با آن مسافر جابهجا میشد اما در حال حاضر بین ۹۰۰ تا ۹۵۰واگن در کشور موجود است. مساله اصلی است که ما میزان مسافر واقعی را نمیدانیم ولی حداقل بایستی ۴تا ۵ هزار واگن مسافری داشته باشیم. یعنی در حال حاضر ۲۵ تا ۳۰ درصد نیازمان را برطرف می کنیم. آن هم واگنهایی که بالای ۲۶ سال و بعضا ۳۰ سال عمر دارند.
اورهال ناوگان فرسوده ریلی ۵۰ میلیارد تومان هزینه دارد
این فعال بخش خصوصی در پاسخ به سوال دیگری مبنی بر اینکه آیا واگنهای فرسوده امکان نوسازی و اورهال شدن دارند، گفت: بخشی از نیازهایمان را از طریق نوسازی ناوگان تامین می کنیم البته قیمت آن ۵۰ میلیارد تومان است یعنی حدود ۵۰ درصد قیمت یک واگن.ضمن اینکه کارخانهجات به تعداد نیست و قطعات وجود ندارد از طرفی محدودیت فضاهای تعمیراتی هم داریم و به طور کل هزینه تعمیرات مقرون به صرفه نیست.
مشتری برای خرید واگن نیست
وی با اشاره به اینکه در داخل کشور کارخانه جات واگنسازی با امکانات خوبی داریم ولی مشتری برای آن نیست، گفت: به دلیل بالا بودن هزینهها، تقاضای خرید واگن وجود ندارد و باید حداقل ۱۰ واگن خریداری شود تا یک رام قطار داشته باشیم.
دبیر انجمن صنفی شرکت های حمل نقل ریلی مسافری در پاسخ به چرایی کیفیت پایین خدمات داخل قطار نیز گفت: هزینهها افزایش یافته و از طرفی دولت راهآهن را کنترل میکند در حالی باید اجازه دهد عرضه و تقاضا قیمتها را به تعادل برساند.
سعیدی در ادامه به تشریح راهکار پرداخت و گفت: دولت باید دست از سر بخش خصوصی بردارد. یعنی اجازه دهد بخش خصوصی خودش نظارتهای لازم را انجام دهد. البته دولت میتواند در بخش سرمایهگذاری یا تخصیص تسهیلات نیز اقداماتی انجام دهد و دیگر اینکه دولت باید در راستای آزادسازی تعرفهها نیز اقدام کند تا شرکتها خودشان با هم رقابت کنند. آزادسازی تعرفه باعث می شود که سرمایه گذار برای سرمایهگذاری میل و رغبت پیدا کند.