نورنیوز-گروه اقتصادی: عبدالناصر همتی شامگاه چهارشنبه در گفت و گوی ویژه خبری به تشریح اقدامات بانک مرکزی برای افزایش تاب آوری کشور در شرایط جنگ و تحریم پرداخت و عملکرد این نهاد در ارتقای تاب آوری کشور را قابل قبول دانست.
رئیس کل بانک مرکزی با اشاره به حضورش در اجلاس بریکس اظهار داشت: بریکس از این نظر برای کشور ما اهمیت دارد که اعضای این اتحادیه از جمله هند روسیه چین برزیل و آفریقای جنوبیجزو شرکای اصلی تجاری و همراهان سیاسی ما در مسائل بینالمللی هستند.
وی با بیان اینکه نظر اعضای بریکس اگر از ایده به عمل برسد، اتفاق مهمی خواهد بود، افزود: من در این اجلاس این موضوع را مطرح کردم که بریکس باید به سمت عملیاتی کردن ایدههایش حرکت کند؛ من به آینده اتحادیه بریکس در خصوص افزایش مبادلات تجاری بین کشورهای عضو، امیدوارم
من در اجلاس بریکس پیشنهاد ایجاد یک کانال مالی یا کریدور مالی را ارائه کردم همانند کریدورهای حمل و نقلی یا ژئوپلیتیکی؛ در این کوریدورهای مالی باید بتوانیم با استفاده از رمز داراییهای کشورها با یکدیگر تبادلات داشته باشیم و وابستگی خود را به ارزهای کشورهای دیگر کاهش دهیم؛ این ایده قابل اجراست و میتواند اقتصاد کشورهای عضو بریکس را به پیش ببرد.
همتی افزود: در حاشیه اجلاس بریکس با روسای بانکهای مرکزی هند روسیه و چین دیدار و مذاکرات خوبی داشتیم و به توافقات مناسبی دست یافتیم و دنبال ایجاد توافقات دو یا سه جانبه میان کشورهای عضو بریکس هستیم تا بتوانیم هم همکاریهای مالی و هم تبادلات تجاری را به پیش ببریم.
وعده دولت عراق برای پرداخت مطالبات ایران
رئیس کل بانک مرکزی به سفر اخیرش به عراق اشاره کرد و با اشاره به اینکه روابط خوب سیاسی و اقتصادی با عراق داریم، اظهار داشت: پیش از جنگ ۱۲ میلیارد دلار صادرات به این کشور داشتیم که شامل ۴ میلیارد به بخش دولت (گاز و برق و امور مرتبط)، ۸ میلیارد مربوط به بخش خصوصی بوده است.
وی افزود: یکی از مشکلات صادرات بخش خصوصی به عراق ا این بوده که تعرفهها و اختلاف نرخ ارزی در عراق باعث کاهش قدرت رقابتی صادرکنندگان ایرانی شده است و در حال بحث درباره راهکارها با وزیر دارایی و تجارت هستیم.
همتی با اشاره به مطالبات ایران از این کشور اظهار داشت: بابت مطالبات از دولت عراق آنها آعده دادهاند رسیدگی خواهند کرد؛ اما عراق نیز با مشکلاتی مواجه است، از جمله بسته بودن تنگه هرمز، پرداخت حقوق کارکنان از درآمد نفت که طی ۳–۴ ماه اخیر کند شده بود؛ درباره پول های ایران در بانک عراقی باید بگویم درباره حل و تسهیل انتقال و استفاده از آن صحبت شده است و انتظار بهبود وجود دارد.
رئیس کل بانک مرکزی ادامه داد: در دیدار با نخستوزیر عراق نتیجه گرفتیم که با تکیه بر منابع بانک تیویای عراق (TBI Bank) بتوانیم پشتوانهای برای صدور ضمانتنامه پیمانکاران ایرانی در عراق فراهم کنیم؛ نخستوزیر عراق این موضوع را پذیرفت و دستور مساعد صادر شد.
تفاهم نامه اسلام آباد از نظر اقتصادی به نفع کشور بود
رئیس کل بانک مرکزی درباره آزادسازی منابع ایران اظهار داشت: درباره عددهای مشخصی که در فضای مجازی دستبهدست میشود، نمیتوان بر مبنای شایعات اظهارنظر کرد؛ موضوع تفاهم اسلامآباد و آزادسازی منابع، بحثی جداگانه است. منابعی که قرار بود بر اساس این تفاهم آزاد شود، هنوز آزاد نشدهاند.
همتی تاکید کرد: تفاهمنامه از نظر اقتصادی به نفع کشور بود و برای تهیه و پیشبرد آن کار و تلاش زیادی انجام شد. این توافق میتوانست پایه مناسبی برای ادامه همکاریها باشد، اما اکنون به هر دلیلی در محاق قرار گرفته است. امیدواریم با احیای آن، مذاکرات بر مبنای منافع ملی کشور ادامه یابد.
وی ادامه داد: دولت و شورای عالی امنیت ملی مصمم هستند همه اقدامات در این مسیر، بر پایه منافع ملی و با تأیید مقام معظم رهبری پیگیری شود. یکی از بندهای این تفاهم نیز آزادسازی منابع ایران بود.
وی با بیان اینکه در قطر تفاهمهای اولیهای صورت گرفته بود تا در مجموع ۱۲ میلیارد دلار از منابع ایران به شکلی قابل استفاده شود، افزود: این رقم شامل ۶ میلیارد دلار منابعی که از گذشته در قطر وجود داشت و ۶ میلیارد دلار دیگر که در نقاط دیگر نگهداری میشد.
رئیس کل بانک مرکزی خاطر نشان کرد: قرار بود قطر به پشتوانه این منابع، یک خط اعتباری در اختیار ایران قرار دهد تا استفاده از منابع معطل نماند. در ادامه و پس از اجرای قطعی توافق، امکان برداشت از منابع اصلی نیز فراهم میشد.
وی تصریح کرد: تفاهمهای بانکی امضا شده بود و ۲ یادداشت تفاهم و قرارداد جدی نیز به امضا رسیده بود؛ با این حال، بر اساس اطلاعاتی که از بخش اقتصادی دارم، فعلاً اتفاق خاص و عملیاتی در این زمینه رخ نداده است.
دولت کشور را در این شرایط خیلی خوب اداره کرده است
رئیس کل بانک مرکزی تاکید کرد: در اینکه محدودیت صادرات نفت داریم شکی نیست من با عراقیها و قطریها هم صحبت کردم؛ درآمد آنها هم از فروش نفت صفر شده است؛ برای ما هم این اتفاق افتاده است و یک واقعیتی است که نفت صادر نمیکنیم اما دولت و بانک مرکزی پیشبینیهای لازم را برای این موارد کردهاست
همتی ادامه داد: فرق ما با عراق و قطر این است که آنها به ذخایر بانک مرکزی خود دسترسی دارند ولی ذخایر ارزی ما را آمریکاییها مسدود کردند و اجازه برداشت نمیدهند.
وی افزود: با وجود شرایط کنونی، بعید میدانم بهتر از وضعیت فعلی امکان اداره کشور وجود داشت؛ من سالهای ۹۷، ۹۸ و ۹۹ هم رئیس کل بانک مرکزی بودم شرایط آن موقع هم تا حدودی مشابه الان بود ولی شرایط کنونی بسیار سختتر از سالهای آخر دهه ۹۰ است.
رئیس کل بانک مرکزی تاکید کرد: معتقدم دولت کشور را خیلی خوب اداره کرده؛ در شرایطی قرار داریم که درآمدهای نفتی، مالیاتی، درآمدهای بیمه تامین اجتماعی و سایر درآمدهایمان تحت تاثیر قرار گرفته است؛ همه اینها در اقتصاد تاثیر میگذارند
همتی یادآور شد: در شرایط جنگ ۴۰ روزه پیشبینیهایی کرده بودیم که حتی تامین ارز واردات کالاهای اساسی و دارو نسبت به ۵ ماهه اول سال گذشته خیلی بهتر است در ۵ ماهه امسال ۳۰ درصد بیشتر از مدت مشابه سال گذشته تامین ارز دارو و تجهیزات پزشکی شده و تامین ارز کالاهای اساسی و کشاورزی تقریباً ۸ درصد کمتر از ۵ ماهه پارسال بوده است
کالاهای اساسی در بازار وجود دارد
رئیس کل بانک مرکزی اظهار داشت: در سال 98 خدمت رهبر شهید انقلاب عرض کردم که هر جا می روم، پول ما را نمی دهند و از چهار پنج تا کشوری که پول داشیم، هیچ کدام همراهی می کنند. ایشان فرمودند «پس نتیجه می گیریم برو قوی شو اگر راحت جهان طلبی» بعد همین کافی بود ببینید از اون سال تا امسال قوی شدیم؛ بانک مرکزی باید قوی باشد که نتوانند پولش را بلوکه کند.
همتی افزود: البته بانک مرکزی نمی تواند جلوی بلوکه شدن را بگیرد اما می تواند پول را بگیرد پس بنابراین ما قوی شدیم و الان قوی هستیم؛ نمی خوام بگم قوی قوی شدیم ولی بازم کشورها مقاومت می کنند. چگونه ما توانستیم تا الان کشور را اداره کنیم؟ در جامعه نگاه بکنید و در بازار بروید، می بینید که کالای اساسی داریم می دانم که گران است اما هست.
قدرت خرید مردم را با تدبیر و آرامش اوضاع جبران خواهیم کرد
رئیس کل بانک مرکزی با اشاره به حضورش در میان مردم و شنیدن مشکلات آنها اظهار داشت: بعد از جنگ تعداد بیکاری جوانان زیاد شده است ما باید کاری برای آنها بکنیم، در مورد بازسازی جنگ باید برنامه ریزی منابع داشته باشیم که همه اینها محدودیت های کشور است.
همتی تاکید کرد: در این شرایط تقریبا صادرات نفت قطع شده است ما آنقدر برنامه ریزی مان درست بوده است که منابع ارزی داریم.
وی افزود: من به مقام معظم رهبری هم نامه نوشتم که شما از نظر تامین کالای اساسی و دارو اصلا نگرانی نداشته باشید، بانک مرکزی و دولت تامین می کند و الان هم می گوییم که تامین میکنیم؛ اکنون در بازار هیچ کمبودی وجود ندارد و جزو برنامه ریزی ما بوده است.
وی با تاکید بر اثر تحریم و محاصره بر اقتصاد ایران اظهار داشت: ما چهار تا پنج موضوع از جمله تحریم حداکثری، محاصره، قطع صادرات نفت و ناترازی بودجه داریم که هر کدام از آنها بر اقتصاد فشار وارد می کند؛
یکی از کشورهای همسایه به من گفت اگر در کشور ما یک پنجم این اتفاقاتی که در کشور شما اتفاق افتاده، می افتاد ما نمی توانستیم کشور را اداره کنیم.
همتی خاطر نشان کرد: قدرت خرید مردم کاهش پیدا کرده با تدبیر و آرامش اوضاع جبران خواهیم کرد.
بانک مرکزی توانست رشد تورم را مهار کند/عملکرد ما قابل قبول است
رئیس کل بانک مرکزی با تاکید بر اینکه بانک مرکزی به تنهایی نمیتواند همه مشکلات را حل کند، اظهار داشت: اجرای سیاستهای پولی، ارزی و اعتباری، تأمین منابع ارزی و کنترل بانکها و تأمین مالی تولید همگی زیر نظر تصمیمات بانک مرکزی است، اما آینده به شرایط و مدیریت کلان اقتصاد بستگی دارد.
همتی افزود: باور دارم با امکانات و تدابیر موجود بانک مرکزی، عملکرد قابل قبولی دارد؛ هدف من تورم تکرقمی و کنترل نقدینگی است، هرچند با کمبود بودجه و ارز در سال گذشته بانک مرکزی ناچار به تأمین نقدینگی شد.
وی ادامه داد: قصد داریم شرایط را با وضعیت عملکردی مقایسه کنیم و به منافع عامه توجه کنیم. من نگفتهام کاری نمیشود کرد؛ بلکه میگویم تلاش میکنیم حداکثر کارایی را با شرایط موجود داشته باشیم.
رئیس کل بانک مرکزی با یادآوری اینکه تورم ماه گذشته تقریباً با کاهش سرعت رو به رو شد، اظهار داشت: این روند به سرعت قابل توقف نیست و ممکن است در مرداد-شهریور اثرگذاریهای جزئی مانند اجارهها وجود داشته باشد، اما انتظار دارم تورم امسال نسبت به ماه قبل تفاوت زیادی نداشته باشد. برخی تصور میکردند ابرتورم رخ میدهد اما فعلاً چنین نشده است.
همتی خاطر نشان کرد: قیمت کالاهای اساسی به دلیل حذف نرخ ارز ترجیحی و تبدیل آن به قیمت آزاد، افزایش یافت؛ این رفتار طبیعی بود و تورم ناشی از این تغییر قابل پیشبینی بود. تورم فروردین تا خرداد ناشی از فشارهای هزینهای و انتظارات تورمی ناشی از تصمیمات پتروشیمیها و فولاد بود که باعث برگشت موج تورم شد.
وی افزود: بانک مرکزی مهمترین وظیفهاش مهار تورم است و با اقدامات اخیر توانسته است تورم را کنترل کند و به تدریج کاهش دهد. اقدامات شامل تقویت ترمز ترازنامه بانکها، برخورد با تخلفات مدیران (عدم پرداخت پاداش و احتمال رد صلاحیت)، محدودیتهای بیشتر برای بانکها، اصلاح سپرده قانونی و سایر ابزارهای نظمدهی هستند.
رئیس کل بانک مرکزی تاکید کرد: هدف نهایی این است که تورم به سطح قابل قبول برسد و این مسیر را با هماهنگی با سایر سیاستها ادامه خواهیم داد. درباره نرخ ارز نیز این اقدامات با هم ارتباط دارند و عملکرد بانک مرکزی در این حوزه نیز قابل قبول است.
بانک مرکزی نوسانات ارز را با افزایش ذخایر اسکناس کنترل میکند
همتی درباره مدیریت بازار ارز اظهار داشت: نوسانات کوتاهمدت و اخبار لحظهای رسانهها درباره قیمت ارز، ملاک ارزیابی سیاستگذار نیست، آنچه برای بانک مرکزی اهمیت دارد، روند میانمدت و بلندمدت نرخ ارز است.
رئیس کل بانک مرکزی تاکید کرد: از آغاز جنگ تاکنون، در حدود ۶ ماه گذشته، نرخ ارز در بازار غیررسمی حدود ۱۶ درصد افزایش یافته است. با وجود جنگ، محاصره، تحریمهای نفتی و فشارهای مختلف، نرخ ارز در بازار آزاد بیش از این میزان رشد نکرده که نشاندهنده مدیریت بانک مرکزی در افق میانمدت و بلندمدت است؛ سیاست ما فشار بر عرضه با هدف پایین آوردن نرخ ارز نیست؛ بلکه تلاش میکنیم با اتخاذ سیاستهای درست، نوسانات بازار را کنترل کنیم.
وی افزود: مردم میتوانند با ارائه کارت ملی، تا سقف یکهزار یورو از صرافیها خرید کنند. در مقاطعی که مطرح میشد بانک مرکزی در حال «پاشی» ارز است، آمارها نشان میدهد فروش ارز با نرخ توافقی انجام شده است.
وی با ارایه آماری از سیاست گذاری های ارزی اظهار داشت: از دیماه سال گذشته تاکنون، حدود ۱.۷ میلیارد دلار خرید و ۰.۳ میلیارد دلار فروش ارز انجام شده است؛ بنابراین، در مجموع ۱.۴ میلیارد دلار به ذخایر اسکناس بانک مرکزی افزوده شده است.
رئیس کل بانک مرکزی ادامه داد: اجرای سیاست درست میتواند نوسانات بازار ارز را کنترل کند؛ با این حال، در شرایطی که اقتصاد کشور با فشارهای متعدد روبهروست، درباره آینده نمیتوان با قطعیت سخن گفت.
همتی گفت: هدف این است که به دنیا نشان دهیم کشور برنامه دارد و اقتصاد ایران، در کنار نیروهای مسلح و مردم، بهگونهای مدیریت و برنامهریزی میشود که آسیبی به کشور وارد نشود. امیدواریم همکاران در این مسیر موفق باشند.
تامین ارز دارو و نقدینگی بخش تولید
رئیس کل بانک مرکزی همچنین گفت: با تعدیل نرخ ارز، نیاز واحدهای تولیدی به نقدینگی بهشدت افزایش یافته است؛ بنابراین برنامهریزیهایی برای به حداقل رساندن آسیب به بخش تولید انجام شده است. در پنج ماه نخست امسال، تسهیلات اعطایی بانکها به حدود چهار هزار همت رسیده که نزدیک به ۷۲ تا ۷۳ درصد آن به کسبوکارها و تأمین سرمایه در گردش اختصاص یافته است.
همتی گفت: برای شرکتهای داروسازی نیز ۱۵۰ همت نقدینگی تأمین شده است و پیشبینی میشود این رقم تا پایان سال به ۳۰۰ همت برسد تا فرآیند تولید و تحویل دارو بهموقع انجام شود.
وی با تاکید بر اینکه در حوزه تولید، از روشهای زنجیرهای تأمین مالی حمایت میکنیم، اظهار داشت: گام، برات الکترونیکی و فاکتورینگ، سه روش اصلی هستند که از سال ۱۳۹۹ پایهگذاری شدهاند. در پنج ماه نخست امسال، حدود ۱۸۰ همت تأمین مالی از این طریق انجام شده است؛ در حالی که این رقم در پنج ماهه نخست سال گذشته حدود ۱۱ همت بود.
همتی خاطر نشان کرد: هدفگذاری شده است تا پایان سال نزدیک به ۷۰۰ همت از طریق این روشها در اختیار تولیدکنندگان قرار گیرد.
رئیس کل بانک مرکزی با بیان اینکه واحدهای تولیدی همچنان با کمبود ارز مواجهاند، اظهار داشت: ارز در دسترس، در مقایسه با پنج ماهه نخست سال گذشته، حدود ۳۰ درصد کاهش یافته و این مسئله ممکن است باعث شود مواد اولیه کافی در اختیار واحدهای تولیدی قرار نگیرد.
وی افزود: برنامهریزی شده است از منابع خارج از کشور و سایر ظرفیتهای موجود برای تأمین ارز مورد نیاز صنایع استفاده شود تا این مشکل تا پایان تابستان تا حدودی برطرف شود.
همتی خاطر نشان کرد: قول داده بودم امسال مقداری به این منابع اضافه کنم، اما ترجیح داده شد تأمین منابع دارو و کالاهای اساسی در اولویت قرار گیرد تا بتوانیم نیازهای این بخشها را تأمین کنیم. با وجود این، تأمین سایر نیازها را نیز پیگیری خواهیم کرد.
این عضو کابینه چهاردهم ادامه داد: تصمیمگیریها تابع برنامهریزیهای کلان است و بهصورت مقطعی انجام نمیشود. ما با ثبات یا تغییرات مداوم در بازارها مواجه هستیم و تصمیمها و اقدامات روزانه میتواند بر بازار تأثیر بگذارد.
همتی با بیان اینکه توانمندی های ایران در این جنگ نمایان شد، گفت: نمایندگان کشورهای همسایه و دیگر کشورها مطرح میکنند که جمهوری اسلامی ایران بهطور مستقل و با قدرت در برابر فشارهای استکباری ایستادگی میکند. این ایستادگی برای حفظ عزت کشور، عزت مردم و مسیری که مردم انتخاب کردهاند، اهمیت دارد.
وی با تاکید بر اینکه شرایط اقتصادی سخت است، افزود: فشار بر مردم و کاهش قدرت خرید وجود دارد. تمام تلاش ما این است که هم عزت کشور و هم معیشت مردم حفظ شود و مشکلات، تا حد امکان، کاهش یابد.