چرخش استراتژیک در کاراکاس؛ چرا ونزوئلا پس از سال‌ها به رژیم صهیونیستی نزدیک شد؟

نورنیوز- گروه بین الملل: روابط ونزوئلا و رژیم صهیونیستی در نزدیک به هشت دهه گذشته مسیر پر فراز و نشیبی را طی کرده است.
از حمایت کاراکاس از طرح تقسیم فلسطین و برقراری روابط دیپلماتیک تا همکاری گسترده در دوران جمهوری چهارم:

از سردی تدریجی روابط در عصر هوگو چاوز تا قطع کامل روابط در سال ۲۰۰۹:

از قرار گرفتن رژیم صهیونیستی در طرف مقابل دولت مادورو در بحران ۲۰۱۹ تا اظهارات فرزند نیکلاس مادورو درباره ضرورت رابطه با رژیم صهیونیستی تنها سیزده روز پس از تحولات ۳ ژانویه ۲۰۲۶
و سرانجام از ورود یک هیئت رژیم صهیونیستیی در پوشش امداد و مهندسی پس از زلزله ۲۴ ژوئن تا ایجاد یک کانال رسمی کنسولی و همکاری فنی در ۱۱ اوت ۲۰۲۶.
این فراز و فرودها نشان می‌دهد روابط کاراکاس و تل‌آویو را باید ورای متغیر ایدئولوژی تحلیل کرد. رابطه طرفین در هر دوره بیش از هر چیز تابع متغیرهایی نظر موقعیت ونزوئلا در ساختار ژئوپلیتیکی قاره آمریکا، نوع رابطه کاراکاس با واشنگتن، برداشت نخبگان حاکم از تهدید و فرصت بین‌المللی و جایگاه مسئله فلسطین در هویت سیاست خارجی ونزوئلا بوده است.
تحولات سال ۲۰۲۶ این فرضیه را بیش از گذشته تقویت می‌کند. در نگاه نخست ممکن است تصور شود که زلزله ۲۴ ژوئن سبب گشایش ناگهانی در مناسبات ونزوئلا و رژیم صهیونیستی شد. اما بازسازی دقیق توالی وقایع تصویر دیگری به ما ارائه می‌کند.
فرزند نیکلاس مادورو(نیکلاس مادورو گِرا) در تاریخ ۱۶ ژانویه یعنی چند ماه پیش از زلزله، آشکارا امکان برقراری روابط دیپلماتیک با رژیم را مطرح کرده بود.
خانم دلسی رودریگز نیز در مصاحبه‌ای که در ۱۶ ژوئن (هشت روز پیش از زلزله) با مجله TIME انجام داد بزرگ‌ترین خطای ژئوپلیتیکی دوره گذشته را «بسته بودن» بیش از اندازه سیاست خارجی خوانده و افزود ونزوئلا باید روابطی «بازتر و متنوع‌تر» داشته باشد.
از این رو، می توان چنین گفت که بازگشت رژیم صهیونیستی به ونزوئلا بخشی از بازنگری وسیع‌ در دکترین سیاست خارجی ونزوئلا پس از ۳ ژانویه ۲۰۲۶ (یا حتی قبل از این تاریخ) بوده است.
زلزله تنها به این تحول شتاب بخشید، هزینه سیاسی آن را کاهش داد و سازوکار عملی لازم برای تبدیل یک گرایش سیاسی به رابطه‌ای نهادی را فراهم ساخت.

سیر تاریخی روابط ونزوئلا و رژیم صهیونیستی؛ از ۱۹۴۷ تا اوت ۲۰۲۶

۲۹ نوامبر ۱۹۴۷ - ونزوئلا به قطعنامه ۱۸۱ مجمع عمومی سازمان ملل، معروف به طرح تقسیم فلسطین، رأی مثبت داد. این تصمیم نخستین نقطه مهم در تاریخ رابطه آینده کاراکاس با رژیم صهیونیستی بود.

۱۹۴۹- روابط دیپلماتیک رسمی میان ونزوئلا و رزیم صهیونیستی برقرار شد. در دهه‌های بعد همکاری در حوزه‌های کشاورزی، فناوری، علمی و فرهنگی گسترش یافت.

۱۹۵۸–۱۹۹۸ - در چارچوب نظم سیاسی دوره پونتو فیخو ( جمهوری چهارم ونزوئلا) و روابط نزدیک ونزوئلا با غرب، مناسبات با رژیم صهیونیستی عمدتاً باثبات باقی ماند. رژیم در این دوره بخشی از شبکه عادی روابط خارجی کاراکاس بود.

۱۹۹۸–۱۹۹۹ - انتخاب هوگو چاوز و آغاز انقلاب بولیواری، مبانی سیاست خارجی ونزوئلا را به‌تدریج تغییر داد. سیاست خارجی از همسویی سنتی با نظم بین‌آمریکایی به سوی استقلال بیشتر از واشنگتن و روابط جنوب ـ جنوب حرکت کرد.

۲۰۰۵- نخستین بازرسی بحث‌برانگیز از مجموعه فرهنگی ورزشی یهودیان موسوم به «هبرائیکا» در کاراکاس انجام شد؛ اگرچه مورد غیرقانونی مشخصی در این بازرسی کشف نشد اما این رویداد یکی از نشانه‌های امنیتی‌شدن تدریجی رابطه دولت با موضوع رژیم صهیونیستی و جامعه یهودی بود.

۳ اوت ۲۰۰۶ - در جریان جنگ لبنان، چاوز نماینده ارشد دیپلماتیک ونزوئلا در رژیم صهیونیستی را فراخواند و به ‌شدت از عملیات نظامی رژیم صهیونیستی انتقاد کرد.

۷ اوت ۲۰۰۶ - رژیم صهیونیستی نیز سفیر خود در کاراکاس، شلومو کوهن، را برای مشورت فراخواند. روابط پس از مدتی تا حدودی ترمیم شد اما اعتماد سیاسی سابق بازنگشت.

۲ دسامبر ۲۰۰۷ - حدود ۳۰ مأمور از مرکز اطلاعات وقت موسوم به DISIP مرکز هبرائیکا را در کاراکاس بازرسی کردند. دولت هدف بازرسی را جست‌وجوی سلاح و مواد منفجره مرتبط با یک پرونده امنیتی اعلام کرد. کمیسیون بین‌آمریکایی حقوق بشر بعدها توضیحات دولت درباره ضرورت عملیات را ناکافی دانست.

۶ ژانویه ۲۰۰۹ - دولت چاوز در اعتراض به عملیات رژیم صهیونیستی در غزه، شلومو کوهن و بخشی از کارکنان سفارت رژیم صهیونیستی را اخراج کرد.

۱۴ ژانویه ۲۰۰۹ - ونزوئلا قطع کامل روابط دیپلماتیک با رژیم‌ صهیونیستی را اعلام کرد. این نقطه گسست رسمی روابطی بود که حدود شش دهه سابقه داشت.

۲۷ آوریل ۲۰۰۹، ونزوئلا روابط رسمی دیپلماتیک با فلسطین برقرار کرد و حمایت از آرمان فلسطین به بخشی از هویت سیاست خارجی بولیواری تبدیل شد.

۱۶ سپتامبر ۲۰۱۰، چاوز با رهبران جامعه یهودی ونزوئلا در کاخ ریاست جمهوری میرافلورس دیدار کرد. این اقدام نشان می‌داد کاراکاس می‌کوشد میان تقابل با دولت رژیم صهیونیستی و رابطه با جامعه یهودی داخلی تمایز قائل شود.

۲۳ فوریه ۲۰۱۷، نیکلاس مادورو با رهبران جامعه یهودی ونزوئلا دیدار و بر گفتگو و همکاری تأکید کرد. دلسی رودریگز، وزیر خارجه وقت نیز در این روند حضور داشت.

مارس ۲۰۱۷، دلسی رودریگز در دیدار با رهبران جامعه یهودی از تمایل دولت به احیای روابط با رژیم صهیونیستی سخن گفت. این ابتکار به عادی‌سازی منجر نشد اما نشان داد حتی در دوره مادورو نیز قطع روابط الزاماً به معنای بسته شدن دائمی امکان گفت‌وگو نبود.

۲۷ ژانویه ۲۰۱۹، بنیامین نتانیاهو خوان گوایدو را (در مقابل مادورو) به‌عنوان رهبر ونزوئلا به رسمیت شناخت و رژیم صهیونیستی در کنار آمریکا و متحدانش در بحران سیاسی ونزوئلا قرار گرفت.

۱۲ فوریه ۲۰۱۹، گوایدو اعلام کرد روند بازگرداندن روابط با رژیم صهیونیستی در حال پیشرفت است و در زمان مناسب درباره بازگشایی سفارت ونزوئلا در رژیم صهیونیستی تصمیم‌گیری خواهد شد.

۳ ژانویه ۲۰۲۶، عملیات نظامی آمریکا به بازداشت و انتقال نیکلاس مادورو و همسرش به ایالات متحده انجامید و دلسی رودریگز ریاست موقت دولت را برعهده گرفت. رژیم صهیونیستی همان روز از کنار رفتن مادورو استقبال و ابراز امیدواری کرد روابط دوستانه میان دو کشور احیا شود.

۱۶ ژانویه ۲۰۲۶،نیکلاس مادورو گِرا، فرزند مادورو و نماینده مجلس، در سالن تئاتر ترسا کارنیو کاراکاس اظهار داشت: ونزوئلا باید با آمریکا و «هر کشور جهان» رابطه داشته باشد و حتی امکان برقراری روابط دیپلماتیک با رژیم صهیونیستی را مطرح کرد.

۲۴ ژوئن ۲۰۲۶، دو زمین‌لرزه بزرگ ونزوئلا را درگیر یک بحران انسانی و زیرساختی کرد و امکان ورود گسترده بازیگران خارجی به حوزه امداد و بازسازی را فراهم ساخت.

۱ ژوئیه ۲۰۲۶، وزارت خارجه ونزوئلا رسماً ورود هیات فنی رژیم صهیونیستی متشکل از متخصصان مهندسی سازه و علوم کاربردی را اعلام و آن را در چارچوب «همکاری فنی بین‌المللی» تعریف کرد.

ژوئیه ۲۰۲۶، مأموریت هیات رژیم صهیونیستی از ارزیابی ساختمان‌ها به مشارکت در تدوین برنامه بازسازی گسترش یافت. به درخواست دلسی رودریگز حضور هیات تمدید و طرح تهیه‌ شده توسط کارشناسان رژیم صهیونیستی به دولت ارائه شد.

۲۲ ژوئیه ۲۰۲۶، رژیم صهیونیستی اعلام کرد. دلسی رودریگز پیش از خروج هیات با نمایندگان وزارت خارجه و نیروهای رژیم دیدار کرده و از مشارکت آنان قدردانی کرده است؛ تیم‌های رژیم صهیونیستی پس از خروج نیز همکاری تخصصی از راه دور را ادامه دادند.

۹ اوت ۲۰۲۶، خاخام اسحاق کوهن، از رهبران اصلی جامعه یهودی ونزوئلا رسماً نامه‌ای برای دلسی رودریگز ارائه و خواستار بررسی احیای روابط دیپلماتیک با رژیم صهیونیستی شد. وزارت خارجه ونزوئلا این نامه را منتشر کرد.

۱۱ اوت ۲۰۲۶، ونزوئلا و رژیم صهیونیستی توافق کردند همکاری فنی پس از زلزله ادامه یابد و «سازوکار هماهنگی» برای ارائه خدمات کنسولی به اتباع دو کشور ایجاد شود. بیانیه مشترک همچنین جامعه یهودی ونزوئلا را «پل تاریخی دوستی» میان دو طرف توصیف کرد.

این توالی تاریخی از یک واقعیت اساسی حکایت می‌کند: روابط ونزوئلا و رژیم صهیونیستی نه مسیری مستقیم از دوستی به دشمنی و سپس آشتی، بلکه تابعی از تغییر جایگاه ژئوپلیتیکی ونزوئلا بوده است.