نورنیوز- گروه بین الملل: روزنامه لبنانی «الاخبار» در گزارشی تحلیلی نوشت: مهلت ۶۰ روزه تعیینشده در «تفاهم اسلامآباد» برای دستیابی به توافقی جامع میان تهران و واشنگتن، بدون اعلام رسمی درباره تمدید آن به پایان رسید؛ موضوعی که بار دیگر منطقه را در وضعیت شکننده «نه جنگ و نه صلح» قرار داده است.
در این شرایط، بیاعتمادی متقابل و بنبست سیاسی، ایران و آمریکا را وارد مرحلهای فرسایشی کرده؛ مرحلهای که هر دو طرف میکوشند با استفاده از اهرمهای سیاسی، اقتصادی و نظامی، گذر زمان را به زیان طرف مقابل رقم بزنند.
«تفاهم اسلامآباد» که در ابتدا امیدهایی برای کاهش تنش ایجاد کرده بود، با موانعی جدی روبهرو شد. ادامه حملات اسرائیل به لبنان از نگاه تهران نقض بند مربوط به «پایان جنگ در همه جبههها» است و اختلاف بر سر نحوه مدیریت تنگه هرمز نیز به یکی از محورهای اصلی اختلاف تهران و واشنگتن تبدیل شده است.
پیش از جنگ ۲۸ فوریه، حدود یکپنجم نفت و گاز جهان از تنگه هرمز عبور میکرد، اما حملات آمریکا و اسرائیل علیه ایران، این گذرگاه راهبردی را به کانون رویارویی تبدیل کرد و تهران نیز در واکنش آن را بست.
هرمز؛ اهرم فشار ایران
در حالی که پاکستان و قطر برای تمدید تفاهم تلاش میکنند، تهران اساسا وجود «مهلت ۶۰ روزه» را رد کرده است. اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت خارجه ایران، گفت نقض تفاهم ۱۸ ژوئن از سوی آمریکا، تنها چند هفته پس از امضای آن، مانع آغاز مذاکرات شد.
عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران، نیز پیشتر تأکید کرده بود این تفاهم شامل آتشبس موقت نیست که نیازمند تمدید باشد، بلکه هدف آن «پایان جنگ» بوده است.
با وجود کاهش نسبی درگیریها، تنگه هرمز همچنان عملا بسته است و محاصره دریایی آمریکا ادامه دارد. اکنون بخش مهمی از تقابل به عرصه اقتصادی منتقل شده است؛ تهران روی تأثیر بسته ماندن هرمز بر بازار جهانی انرژی و افزایش قیمت سوخت در آمریکا حساب میکند و واشنگتن نیز با سیاست «فشار حداکثری» به دنبال ضربه زدن به اقتصاد ایران و کاهش صادرات نفت است.
ایران امیدوار است فشار تورم و هزینههای زندگی، بهویژه در آستانه انتخابات میاندورهای آمریکا، ترامپ را به کاهش فشارها وادار کند. در مقابل، واشنگتن امیدوار است فشار اقتصادی تهران را به پذیرش شروط خود سوق دهد.
تهدید متقابل تهران و واشنگتن
دونالد ترامپ در گفتوگو با فاکسنیوز از ایران خواست «پرچم سفید را برای اعلام تسلیم بالا ببرد» و مدعی وجود یک کانال ارتباطی پشتپرده با مقامهایی در سپاه شد. او همچنین بار دیگر ادعا کرد آمریکا «کنترل کامل» تنگه هرمز را در اختیار دارد و حتی پیشنهاد تبدیل این تنگه به «خاک آمریکا» را مطرح کرد.
سپاه پاسداران وجود هرگونه کانال ارتباطی با آمریکا را رد کرد.
همزمان، رویترز به نقل از یک مقام ارشد ایرانی گزارش داد تهران به دلیل بنبست در تلاشها برای پایان جنگ، تصمیم گرفته از رویکرد دفاعی به «رویکرد کاملاً تهاجمی» تغییر مسیر دهد.
این مقام هشدار داد اگر دیپلماسی شکست بخورد، ایران «در زمان مناسب» برای شکستن محاصره دریایی آمریکا دست به اقدام نظامی خواهد زد. وی همچنین تأکید کرد واشنگتن باید تمام مفاد توافق را طی چند هفته اجرا کند و مهلت تعیینشده از سوی تهران، پیششرط ادامه مذاکرات خواهد بود.
در چنین شرایطی، تقابل فرسایشی تهران و واشنگتن همچنان ادامه دارد و هرگونه محاسبه اشتباه میتواند بار دیگر منطقه را به سمت رویارویی مستقیم سوق دهد.