نورنیوز-گروه اجتماعی: یک روانشناس در اصفهان و عضو ستاد فرهنگ سازی و ارتقا سواد سلامت روان سازمان نظام روانشناسی و مشاوره ایران بر این باور است مقاومت مردان برای مراجعه به مراکز روانشناسی ریشه در معماری روانی القا شده به آنها دارد که پیامدهای این چالش برای خانواده و جامعه نیازمند چاره یابی است. پژوهشگران اجتماعی می گویند مردها کمتر از زنان به روانشناس و مشاور مراجعه میکنند.
بیشتر مردان به دلیل موانع فرهنگی از بازگوکردن مشکلات روانی خود نزد مشاور و روانشناس دوری میکنند. این درحالی است که زنان، شبکه دوستی و اجتماعی قوی دارند و راجع به مشکلات خود با دوستانشان صحبت می کنند. از طرفی زنان در مورد پذیرش مشکلات روان خود اکراه ندارند و با سهولت بیشتری به دنبال کمکهای حرفهای توسط روانپزشکان و مشاوران میروند.
سارا محمدی رییس انجمن صنفی کارفرمایی مراکز مشاوره و روانشناسی استان اصفهان اظهار داشت داشت: مقاومت مردان، ریشه در یک معماری روانیِ «القا شده» دارد زیرا با پدیده «ناگویی احساسی و هیجانی» در مردان مواجهیم.
وی افزود: جامعه از کودکی به مرد میآموزد که ابراز احساسات مساوی ضعف است؛ این «توهم خودکفایی» باعث میشود مرد تصور کند مراجعه به روانشناس، به معنای فروپاشی پرستیژ و قدرت اوست.
رییس انجمن صنفی کارفرمایی مراکز مشاوره و روانشناسی استان اصفهان بیان کرد: علاوه بر این، ساختار سنتی جلسات مشاوره که عمدتاً بر «گفتوگوی هیجانی» متمرکز است، برای مردان عملگرا، فضایی غریبه و گاهی ناکارآمد به نظر میرسد.
وی با هشدار نسبت به اینکه این موضوع بهای سنگینی برای جامعه و نهاد خانواده به دنبال دارد، گفت: وقتی مرد نتواند هیجانات خود را در فضای امن تخلیه کند، ممکن است دچار علایم اضطراب و افسردگی شود؛ این موضوع وقتی مساله ساز می شود که بدانیم مردان؛ افسردگی را با گریه نشان نمیدهند، بلکه آن را به شکل خشم ناگهانی، پرخاشگری، اعتیاد، رفتارهای پرخطر و یا غرق شدن افراطی در کار بروز میدهند.
رییس انجمن صنفی کارفرمایی مراکز مشاوره و روانشناسی استان اصفهان با بیان اینکه کمتر مراجعه کردن مردان برای مشاوره لزوما به معنای تایید سلامت روان آن ها نیست، افزود: این انباشت هیجانی، عامل مستقیم بسیاری از مشکلات و بیماری های جسمی با ریشه های عصبی و روانشناختی در سنین پایین و احتمالا فروپاشی خاموش خانواده است.
عضو ستاد فرهنگ سازی و ارتقا سواد سلامت روان سازمان نظام روانشناسی و مشاوره ایران با بیان اینکه در این زمینه نیاز به «تغییر ویترین» داریم، عنوان کرد: ادبیات روانشناسی باید مردانهتر و عملگرایانهتر شود.
محمدی ادامه داد: بهتر است برای جذب مردان به جای واژه «درمان»، از مفاهیم «کوچینگ»، «ارتقای عملکرد» یا «مشاوره استراتژیک» استفاده شود.
این روانشناس اظهار داشت: مشاوران نیز باید از رویکردهای راهحل محور (Solution-Focused) استفاده کنند؛ رویکردهایی که به مرد به جای حس بیمار بودن حس کنترل بر شرایط را میدهد.
وی در پاسخ به اینکه خانوادهها چگونه میتوانند مردان را بدون ایجاد جبههگیری به مشاوره ترغیب کنند، عنوان کرد: خانوادهها نباید «اجبار» یا «سرزنش» را ابزار کنند؛ چرا که در مردان، حس کنترل شدن دقیقاً عکسالعمل مقاومت را فعال میکند.
محمدی اضافه کرد: به جای جملات دستوری مانند «تو باید بروی تراپی» از «زبان عملکرد» به جای «زبان احساس» استفاده شود یعنی باید به جای تمرکز بر بداخلاقی یا افسردگی، روی عملکرد و اهداف متمرکز شد.
رییس انجمن صنفی کارفرمایی مراکز مشاوره و روانشناسی استان اصفهان گفت: به عنوان مثال می توانیم بگوییم «نگرانم که استرس زیاد این روزها، روی تمرکز و بازدهی کاری تو تأثیر گذاشته باشد؛ شاید صحبت با یک متخصص کمک کند تا این فشار کاری را بهتر مدیریت کنی»؛ به این ترتیب مشاوره از یک «اقدام برای درمان نقص» به «ابزار افزایش توانمندی» تبدیل میشود.
وی مدل سازی و عادی سازی را به عنوان پیشنهاد دیگری برای حل این چالش مطرح و بیان کرد: در این زمینه همسران خود باید پیشقدم باشند، وقتی مرد ببیند که مشاوره، یک بخش روتین و سالم از سبک زندگی شریک زندگیاش است و نه یک «چوب توی سر او زدن»، حالت تدافعیاش فرو میریزد.
مدرس دانشگاه افزود: پیشنهاد کوتاهمدت و مساله محور این است که به مردان خانواده پیشنهاد دهید برای یک جلسه (نه درمان طولانیمدت) و صرفاً جهت حل یک مساله خاص (مانند یک تنش کاری یا مدیریت مالی) به مشاور مراجعه کنند.
رییس انجمن صنفی کارفرمایی مراکز مشاوره و روانشناسی استان اصفهان تاکید کرد: وقتی مردان برای نخستین بار طعم یک «فضای غیر قضاوتی» را بچشند احتمال اینکه خودشان برای جلسات بعدی مشاوره داوطلب شوند، بسیار بالاتر میرود.
پایش های اجتماعی حاکیست ترس از انگ و بدنامی درپی مراجعه به مراکز روان درمانی، در بین مردان شیوع بیشتری نسبت به زنان دارد.
این موضوع در خرده فرهنگ هایی که از ابتدای تولد مردان را قوی و پشتیبان معرفی میکند و اجازهی بیان رنجها و شکستنها را از مردان میگیرد بیشتر دیده شده است.
به گفته مسوولان وزارت بهداشت، بررسی ها نشان داده چنانچه شیوه ارائه خدمات روانشناسی متناسب با شرایط و نیاز مردان تغییر کند میزان استقبال آن ها از این موضوع نیز افزون تر خواهد شد، تجربه ای که فراهم شدن امکان مشاوره غیرحضوری و تلفنی بر آن صحه گذاشته است.