نورنیوز-گروه بین الملل: دکتر خالد قدومی، نماینده جنبش مقاومت اسلامی فلسطین (حماس)، امروز در جمع خبرنگاران در تهران، به تشریح مهمترین تحولات پرونده فلسطین پرداخت. او در ابتدای این نشست، بر نقش برجسته رسانه در مواجهه با ظلم و جنایت تأکید کرد و گفت در سالهای اخیر، آنچه بیش از هر ابزار دیگری توانسته است وجدان عمومی جهان را با مسئله فلسطین همراه کند، «رسانه و نیروهای نرم» است. به گفته قدومی، تحرکات گسترده و فعالیتهای پررنگ در نقاط مختلف جهان برای حمایت از مردم فلسطین و کشف حقیقت درباره ماهیت اسرائیل، حاصل همین میدان رسانهای است؛ میدانی که به باور او، تصویر واقعی اشغالگری را برای بخشهای بزرگی از افکار عمومی جهان شفافتر کرده و آن را در صف حمایت از مظلومان فلسطین قرار داده است.
قدومی در ادامه با اشاره به محورهای انتخابشده این نشست، اعلام کرد قصد دارد درباره چند موضوع اصلی به خبرنگاران گزارش دهد و سپس به پرسشهای آنان پاسخ گوید. او انتخاب رئیس دفتر سیاسی جنبش حماس، آخرین وضعیت انسانی غزه، پرونده آتشبس، مسئله خلع سلاح، تحولات کرانه باختری و قدس و نیز برخی مسائل داخلی رژیم صهیونیستی را از جمله این محورها برشمرد.
نماینده حماس درباره انتخاب رئیس دفتر سیاسی این جنبش گفت این انتخاب از چند زاویه حائز اهمیت است؛ نخست اینکه در سختترین شرایط جنگی و ناامنی، سازوکارهای درونسازمانی و فرایندهای انتخابی حماس همچنان اجرا شده و این نشاندهنده «نهادینه بودن و تداوم ساختار جنبش» است. او افزود با وجود دشواریهای میدانی در غزه، بر اجرای روند انتخاباتی اصرار شده تا رهبری و نهادهای جنبش در مسیر تحقق حقوق مردم فلسطین استمرار یابند. قدومی این موضوع را پیامی روشن به دشمن دانست که با حذف افراد، مسیر مقاومت متوقف نمیشود.
«غزه در رأس»؛ پیام انتخاب رئیس دفتر سیاسی حماس و مسئولیت سنگین میانجیها
قدومی در ادامه با اشاره به اینکه انتخاب شخصیتی از غزه در رأس دفتر سیاسی حماس، بیانگر «عنوان و ویژگیهای این مرحله» است، گفت این تصمیم در عین احترام به تمامی شخصیتهای مقاومت، بر جایگاه کانونی غزه بهعنوان نماد مقاومت و هزینههای سنگین جنگ تأکید دارد. او یادآور شد تصور دشمن مبنی بر اینکه ترور رهبران میتواند مسیر مقاومت را منحرف کند، بارها بینتیجه مانده است؛ چنانکه پس از شهادت رهبران پیشین نیز، جانشینانی از دل همان مدرسه و مکتب فکری مقاومت برخاستند. به گفته او، این روند ثابت کرده که جریان مقاومت به افراد وابسته نیست و مکتب، نسلی از رهبران را در خود پرورش میدهد.
نماینده حماس سپس به مسئولیتهای مرحله پیشرو پرداخت و گفت اکنون علاوه بر پروندههای نظامی و امنیتی، مسائل انسانی غزه، آینده سیاسی، چگونگی اداره امور، روابط با جهان اسلام و محور مقاومت و نیز مواجهه با دشمن، در مرکز توجه قرار دارد. او این موضوعات را مسئولیتی «بزرگ و مستمر» توصیف کرد و افزود برنامهریزی برای این مرحله در دستور کار رئیس جدید دفتر سیاسی و همکاران او قرار دارد.
در همین چارچوب، قدومی بر «ضرورت ایفای نقش واقعی میانجیها» تأکید کرد و گفت اگر جامعه بینالمللی و میانجیها در روندهای سیاسی حضور دارند، باید توانمندسازی مردم فلسطین را در عمل دنبال کنند؛ از جمله از طریق باز کردن گذرگاهها و تأمین زندگی کریمانه مردم غزه. او تصریح کرد مسئولیت کمک به مردم غزه تنها بر دوش فلسطینیها نیست و بازیگران منطقهای و میانجیها باید به تعهدات اعلامی خود پایبند باشند.
مسئله سلاح تصمیم یک جنبش نیست؛ تصمیم همه فلسطینیهاست
قدومی در بخش مهمی از سخنانش به موضوع خلع سلاح حماس پرداخت و آن را مسئلهای دارای «خط و موضع اصولی» توصیف کرد. او گفت مقاومت ملتهای تحت اشغال در سراسر تاریخ، رابطهای مستقیم با وجود اشغال دارد و «سلاح» یکی از ابزارهای مشروع مقاومت برای مقابله با اشغالگری است. به گفته او، این قاعده منحصر به فلسطین نیست و هر جامعهای که زیر اشغال قرار دارد، تا زمانی که نیروی اشغالگر حضور دارد، مقاومت خواهد کرد و از همه ابزارهای ممکن، در رأس آنها سلاح، بهره خواهد گرفت.
نماینده حماس در ادامه این پرسش اساسی را مطرح کرد که چرا جهان، نیروی اشغالگری را که در برابر اراده جامعه بینالمللی سرکشی میکند تحمل میکند؛ نیرویی که پس از پایان عصر استعمار، همچنان بهعنوان تنها اشغالگری باقی مانده است. او گفت این پرسش، امروز نه تنها سخن حماس یا فلسطینیها، بلکه مطالبه جوانان در اروپا و سراسر جهان است که میپرسند چرا باید نیروهای اشغالگر تحمل شوند. قدومی تأکید کرد خط اصولی مقاومت، یعنی حق مقاومت با تمام امکانات در برابر اشغالگر، نباید مورد دستکاری قرار گیرد.
او در عین حال به سطح «واقعگرایی» در مواضع حماس اشاره کرد و گفت این جنبش به طرحهایی که نقطه مشترک آنها توقف جنگ و پایان دادن به کشتار مردم غزه است، برخورد مثبت دارد؛ چراکه هدف، تأمین حیات کریمانه و عزتمندانه برای مردم است. با این حال، قدومی تصریح کرد موضوع سلاح، تصمیم یک جنبش بهتنهایی نیست و باید در سطح ملی فلسطینیها بررسی شود. به گفته او، مسائل راهبردی مانند تعیین سرنوشت سیاسی، شکل اداره غزه، امنیت و حتی مباحث مرتبط با سلاح، در چارچوب تصمیم جمعی همه فلسطینیان معنا پیدا میکند؛ نه بهعنوان شرطی که از بیرون تحمیل شود. او افزود ابتدا باید فلسطینیها در ایجاد نهادها و ابزارهای سیاسی خود توانمند شوند تا بتوانند درباره هر موضوع سیاسی، از جمله سرنوشت دولت، انتخابات، امنیت و سلاح، گفتگو و تصمیمگیری کنند.
نماینده حماس با اشاره به اینکه بحث خلع سلاح در مرحله نخست توافق اساساً مطرح نبوده و شرطهای توافق حول محور کمکهای انسانی، عقبنشینی نیروهای اشغالگر و ورود هیئتهای امدادی شکل گرفته، نتیجه گرفت که چون این تعهدات تحقق نیافته، طرح پرسش درباره سلاح در مرحله دوم معنا ندارد. او تجربه تاریخی را نیز یادآور شد: هیچ جنبش مقاومتی، فارغ از دین یا قومیت، سلاح خود را بهعنوان پیششرط کنار نگذاشته و در بسیاری موارد، پس از استقلال و بیرون راندن اشغالگر، توان مقاومت به بخشی از ترتیبات دولت جدید تبدیل شده است. قدومی پرسید چرا این قاعده تاریخی که برای دیگر ملتها پذیرفته شده، برای فلسطینیها که نزدیک به یک قرن زیر اشغال زندگی میکنند، پذیرفته نمیشود.
آنچه در کرانه باختری میگذرد بیسابقه است
قدومی سپس به روند آتشبس و مفاد توافق پرداخت و گفت حماس به دلیل مسئولیت در برابر مردم غزه، با هر طرحی که نقطه مشترکش توقف جنگ و پایان دادن به کشتار غیرنظامیان باشد، برخورد مثبت کرده است. او توافق را دارای دو بخش عمده دانست: بخشی دوجانبه میان حماس و رژیم صهیونیستی و بخشی مربوط به راهبرد راهحل سیاسی که به همه فلسطینیها و گروههای فلسطینی مربوط میشود. به گفته او، آنچه عملاً شکل گرفته، مرحله نخست بوده و آن هم با تعهداتی روشن شامل آتشبس، ورود کمکهای غذایی و پزشکی، ورود سوخت، عقبنشینی نیروهای اشغالگر و تسهیل ورود هیئتهای امدادی همراه بوده است.
نماینده حماس اما تأکید کرد بخش مهمی از این تعهدات در عمل اجرا نشده است. او با اشاره به ادامه اقدامات نظامی گفت موارد نقض بهصورت روزانه ثبت میشود و شامل پیشروی و نفوذ خودروهای نظامی، بمباران خانهها در سراسر نوار غزه از شمال تا جنوب، بازداشت شهروندان، گلولهباران توپخانه و اقدامات خرابکارانه است. قدومی در همین حال شمار شهدا و مجروحان را در دوره پس از توافق برشمرد و گفت بخش قابل توجهی از قربانیان، کودکان، سالمندان و زنان هستند.
او درباره کمکها و کالاها نیز گفت بر اساس توافق، قرار بود روزانه شمار مشخصی کامیون مواد غذایی و پزشکی و نیز کامیونهای سوخت وارد غزه شود و این رقم به تدریج افزایش یابد، اما به گفته او میزان ورود کمکها به رقم توافقشده نرسیده و در عمل کاهش داشته است. قدومی افزود حتی ورود کالاهای تجاری و سوخت نیز بسیار محدود بوده و مردم غزه همچنان زیر فشار کمبودهای شدید قرار دارند.
نماینده حماس در توضیح وضعیت گذرگاه رفح گفت این گذرگاه متأسفانه توسط نیروهای اشغالگر تخریب و سپس از سمت مرزهای مصر اشغال شد و گذرگاه موقت دیگری ایجاد گردید که از این طریق، وضعیتی تحمیلی بر زندگی مردم حاکم شده است. او با اشاره به تعطیلیهای دورهای و بسته شدن مقطعی گذرگاه، گفت حتی در روزهایی که گذرگاه باز بوده، ورود افراد و کمکها بهصورت کامل و مطابق توافق انجام نشده و فهرستهای محدودیتدار اعمال شده است.
قدومی همچنین از «گمراهسازی میانجیها و جهان» سخن گفت و افزود از طریق ارسال اطلاعات نادرست و ارائه ارزیابیهای غلط، میانجیها و افکار عمومی جهان نیز گمراه میشوند. او در بخش دیگری به موضوع «عدم عقبنشینی اشغالگران» اشاره کرد و گفت قرار بود نیروهای رژیم بر اساس مراحل تعیینشده عقبنشینی کنند، اما در عمل این عقبنشینیها تحقق نیافته و بخش بیشتری از جغرافیای غزه در اشغال باقی مانده است؛ بهگونهای که شمار زیادی از ساکنان غزه اکنون در محدوده کوچکی از جغرافیای این منطقه ساکناند.
در ادامه، قدومی به موضوع «کمیته ملی فلسطین» و ایده تشکیل هیئتی ملی از تکنوکراتها و شخصیتهای فلسطینی خارج از چارچوبهای حزبی اشاره کرد و گفت این هیئت قرار بود دو وظیفه اصلی بر عهده گیرد: تعمیر غزه و تأمین مسائل انسانی، و آمادهسازی مقدمات انتخابات. او گفت این پیشنهاد از مدتها قبل مطرح شده و دیدارهای متعددی با مقامات مصری، ترکیهای و قطری انجام شده است، اما مانع اصلی، مخالفت اسرائیل با ورود این هیئت به غزه است. قدومی نتیجه گرفت که همین مانعتراشیها نشان میدهد جریان حاکم در تلآویو ارادهای برای مسیر سیاسی و صلح واقعی ندارد و آنچه در ادبیات مطرح میشود، فاقد نتیجه عملی است.
کرانه باختری و قدس؛ دکترین «واقعیتهای غیرقابل بازگشت» و تغییر هویت
قدومی در بخش پایانی، به تحولات کرانه باختری و قدس پرداخت و گفت برای درک درست واقعیت این مناطق، باید به چند عنوان اساسی توجه کرد. او نخستین نکته را «بیسابقه» بودن تحولات جاری توصیف کرد و گفت آنچه امروز در کرانه باختری و قدس میگذرد، نه یک حادثه مقطعی و نه صرفاً مربوط به حضور یک شخصیت افراطی در دولت تلآویو، بلکه برآمده از دکترین سیاسی و امنیتی است که از سالها قبل بر ایجاد «واقعیتهای جدید در میدان» و سپس ساختن مبنای حقوقی برای آنها استوار بوده است. او گفت این دکترین بهگونهای عمل میکند که امکان عقبنشینی از آن وجود نداشته باشد.
نماینده حماس از گسترش شهرکسازی و افزایش شمار شهرکنشینان سخن گفت و آن را در خدمت دستور کاری توصیف کرد که هدفش ایجاد برتری عددی و تقویت حضور در وسیعترین مساحت جغرافیایی ممکن است. او همچنین از «تشدید تروریسم یهودی» در قالب حملات سازمانیافته و گسترده جوانان و شهرکنشینان سخن گفت؛ حملاتی که به گفته او شامل آتش زدن اموال، تخریب محصولات کشاورزی و تلاش برای تحکیم سلطه بر اراضی است و با حمایت یا چشمپوشی ارتش اسرائیل همراه میشود. قدومی افزود این اقدامات همزمان با یورشهای مستمر نظامی به شهرها و روستاهای کرانه باختری و نیز فعال شدن سازمانهای فشار و محدودیتهای اقتصادی علیه فلسطینیها صورت میگیرد.
در بخش قدس، قدومی نسبت به ادامه یورشهای متعدد و تلاش برای تحمیل ترتیبات جدید هشدار داد و گفت سیاست رژیم در قدس، در جهت تغییر هویت دینی و تاریخی این شهر و اعمال تقسیمبندیهای زمانی و مکانی به زور است. او تأکید کرد این روند باید مورد توجه جدی قرار گیرد و سکوت نهادهای بینالمللی در برابر این اقدامات، قابل قبول نیست.
قدومی در پاسخ به پرسشی درباره شایعات انتقال دفاتر حماس از قطر یا ترکیه گفت روابط حماس با قطر و ترکیه «حسنه و برادرانه» است، دفتر دوحه فعال و موجود است و رفتوآمدهای منطقهای رهبران به معنای انتقال کامل دفاتر نیست.
نماینده حماس درباره انتظارات این جنبش از توافق و میزان کمک آن به ملت فلسطین نیز گفت: پیش از این توافق، انتظار ما از کشورهای اسلامی، بهویژه کشورهایی که از ثقل سیاسی و نفوذ دیپلماتیک برخوردارند، زیاد بود؛ اما اکنون توقع چندانی نداریم و امیدی نداریم که این توافق بتواند کمکی به ملت فلسطین کند.
وی با اشاره به مواضع اسرائیل در قبال توافق اظهار کرد: ما از ابتدا میدانستیم ضمانتی برای جلوگیری از نقض آتشبس از سوی اسرائیل وجود ندارد، اما بر اساس موضع خود که آن را موضع حقانیت میدانیم، وارد مذاکره شدیم.
قدومی ادامه داد: اسرائیل به باری برای منظومه جهانی تبدیل شده و دفاع از آن برای حامیانش هزینهبرتر شده است. حتی در آمریکا نیز این بحث مطرح است که دیگر نمیتوان از پول مالیاتدهندگان آمریکایی برای حمایت از اسرائیل استفاده کرد. امروز افکار عمومی بیش از گذشته علیه اسرائیل است و هرگونه نقض آتشبس میتواند این مخالفت را افزایش دهد.
نماینده حماس در پایان تأکید کرد: انتظار نداریم رفتار بنیامین نتانیاهو از طریق آمریکا تغییر کند، اما مذاکرات را با هدف احقاق حقوق حقه ملت فلسطین دنبال کردهایم و در صورت نقض توافق، مقاومت را در همه عرصهها ادامه خواهیم داد.