نورنیوز-گروه بین الملل: نشریه آمریکایی نیوزویک نوشت: در بحبوحه گزارشها درباره افزایش سرخوردگی کاخ سفید، جمهوری اسلامی ایران همچنان موضعی سرسختانه دارد و خواهان امتیازاتی است که میتواند تغییرات عمیقی در منطقه ایجاد کند.
علیرضا تقوینیا تحلیلگر امنیتی مستقر در تهران به نیوزویک گفت: «ترامپ این جنگ غیرقانونی را به ایران تحمیل کرد، اما ایرانیها محکم و مقاوم ایستادند و تا اینجا آمریکا را شکست دادهاند.»
به نوشته این نشریه، این برداشت سبب شده است ایران دیگر جنگ را صرفاً نبردی برای بقا نبیند، بلکه آن را فرصتی برای برگرداندن ورق علیه یک ابرقدرت و تحمیل اهداف کلیدی خود تلقی کند. تقوینیا پنج هدف را برای «پایانی قدرتمند به جنگ به سود ایران» برشمرده است.
خروج نظامی آمریکا
نخستین هدف، جلوگیری از حمله دوباره به ایران است. تقوینیا گفت: «امروز نخستین مسئله برای هر ایرانی این است که اطمینان حاصل کنیم ایران دیگر مورد تهاجم قرار نمیگیرد و جنگ برای همیشه از خاک ایران دور میشود.»
نیوزویک نوشت در نبود تغییر در دکترین هستهای، تمرکز اصلی ایران برای تقویت امنیت خود، خروج نیروهای آمریکا از منطقه، بهویژه مواضع نزدیک به خاک ایران است.
تقوینیا گفت: «ابتدا باید توازن امنیتی منطقه به سود ایران تغییر کند و منشأ تهدید، یعنی حضور نظامی آمریکا در اطراف ایران، از بین برود. ایران میخواهد سایه جنگ برای همیشه از سرزمینش برداشته شود و معتقد است تا زمانی که آمریکا در منطقه خلیج فارس حضور داشته باشد، سایه جنگ و تهدید نیز باقی خواهد ماند.»
طبق این گزارش، پایگاههای آمریکا در خلیج فارس در حملات موشکی و پهپادی ایران خسارات گستردهای دیدهاند و آسیبپذیری این تأسیسات باعث شده دولت آمریکا انتقال عملیات خود به مناطق غربیتر را بررسی کند.
تفاهمنامهای که تهران و واشنگتن در ماه ژوئن امضا کردند نیز به این موضوع پرداخته و در بندی تصریح کرده بود آمریکا متعهد میشود ظرف ۳۰ روز پس از توافق نهایی، نیروهایش را از نزدیکی جمهوری اسلامی ایران خارج کند. با این حال، توافق نهایی حاصل نشد و درگیریها ماه گذشته از سر گرفته شد.
آمریکا غرامت بپردازد
هدف دوم، دریافت غرامت برای خسارات واردشده به زیرساختهای نظامی و غیرنظامی ایران است.
تقوینیا گفت: «ایران خواهان غرامت است و خود را پیروز جنگ میداند، زیرا توانست آمریکا را شکست دهد، اهداف ترامپ را خنثی کند و کنترل تنگه هرمز را به دست بگیرد.»
او افزود: «خساراتی که ایران در نتیجه این جنگ متحمل شده باید جبران شود. اگر آمریکا غرامت را نپردازد، شیخنشینهای عربی که ثروت زیادی دارند و حامی آمریکا بودند، باید این پول را پرداخت کنند.»
به گزارش نیوزویک، این مطالبه خشم ترامپ را برانگیخت، تا جایی که رئیسجمهور آمریکا در شبکه اجتماعی تروث سوشال متقابلاً خواستار دریافت غرامت از ایران شد!
تثبیت کنترل بر تنگه هرمز
نیوزویک سومین هدف ایران را تثبیت اهرم خود در تنگه هرمز دانست؛ آبراهی حیاتی که پیش از جنگ حدود ۲۰ درصد نفت جهان از آن عبور میکرد.
تقوینیا گفت: «دستاورد ایران در جنگ، یعنی تسلط بر تنگه هرمز و کسب درآمد از این آبراه، باید به رسمیت شناخته شود و درباره این موضوع در ایران اجماع ملی وجود دارد.»
یک افسر سابق نیروی دریایی آمریکا نیز توانایی ایران برای محدود کردن عبور و مرور از این گذرگاه را «از برخی جهات سلاحی قدرتمندتر از بمب هستهای» توصیف کرده است.
این فشار، با تکیه بر موشکها، پهپادها و موقعیت جغرافیایی ایران، هزینه سنگینی بر اقتصاد جهانی تحمیل کرده است. قیمت نفت برنت در ماه مه از ۱۱۰ دلار در هر بشکه عبور کرد و بار دیگر در مسیر نزدیک شدن به همان سطح قرار گرفته است.
دولت ترامپ برای مهار قیمتها برداشت گسترده از ذخایر راهبردی نفت آمریکا را مجاز کرده و طبق گزارش، سطح این ذخایر اکنون به پایینترین میزان از سال ۱۹۸۳ رسیده است.
به گزارش نیوزویک، نظرسنجیها نشان میدهد که این بحران به جای افزایش حمایت از ترامپ، باعث کاهش بیشتر حمایت افکار عمومی آمریکا از جنگ شده است.
ایران و عمان نیز بنا بر گزارشها درباره دریافت نوعی هزینه «داوطلبانه» از کشورهایی که کشتیهایشان از تنگه هرمز عبور میکند گفتوگو کردهاند.
حق غنیسازی و لغو تحریمها
دو هدف نهایی ایران، به نوشته نیوزویک، به یکدیگر پیوند خوردهاند و سابقه آنها به پیش از جنگ بازمیگردد.
تقوینیا گفت: «حقوق هستهای ایران باید از سوی جهان به رسمیت شناخته شود و ایران باید در جهان بهعنوان بازیگری عادی و قدرتمند پذیرفته شود. تحریمهای آمریکا نیز باید لغو شوند و اگر آمریکا و متحدانش قصد عبور از تنگه هرمز را دارند، باید در برابر ایران تسلیم شوند و تحریمها را لغو کنند.»
با بازگشت برنامه هستهای ایران به مرکز مذاکرات برای پایان جنگ، مقامهای ایرانی تأکید کردهاند که حق غنیسازی اورانیوم در سطوح پایینتر را حفظ خواهند کرد.
ایران تاکنون چه به دست آورده است؟
نیوزویک نوشت افزون بر افزایش هزینه جنگ از طریق حملات منطقهای و استفاده از اهرم تنگه هرمز، شاید بزرگترین دستاورد ایران شکستن تصورات دیرینه درباره توازن قدرت در غرب آسیا باشد.
طبق این گزارش، کشورهایی از جمله عربستان سعودی و امارات در حال بازنگری در ارزیابی خود از تعهدات امنیتی آمریکا هستند و برای بازدارندگی در برابر حملات ایران، هم به تهدید نظامی و هم دیپلماسی و ائتلافسازی روی آوردهاند؛ در حالی که واشنگتن همچنان بخشی از تجهیزات خود را به مناطق دورتر در فلسطین اشغالی و اردن منتقل میکند.
امیرحسین وزیریان تحلیلگر مستقر در تهران گفت: «این یک پیروزی برای ایران است.»
به گفته وزیریان، آنچه اخیراً تغییر کرده این است که ایران از موضع عمدتاً واکنشی فاصله گرفته است؛ نمونه آن حملات پیشدستانه ماه گذشته علیه مواضع آمریکا در اردن پیش از تهدید ترامپ به بمبارانی گسترده بود که در نهایت به نفع دیپلماسی به تعویق افتاد.
او همچنین به نامه ماه ژوئن ۸۵ مقام اشاره کرد که بنا بر این گزارش، خواستار عبور از راهبرد «چشم در برابر چشم» به «سر در برابر چشم» شده بودند.
وزیریان گفت: «اصل ماجرا تغییر کرده است. برخلاف چشم در برابر چشم، راهبرد جدید ایران بر "سر در برابر چشم" استوار است. صرفنظر از اینکه این راهبرد تا چه حد معتبر یا عملی باشد، نشاندهنده تصوری است که ایران از موقعیت قدرتمند خود در این جنگ دارد.»