نورنبوز- گروه اجتماعی: فوقتخصص بیماریهای خون و سرطان بزرگسالان و عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی شهرکرد، بیماری غلظت خون و علائم آن را تشریح کرد.
رسول قاسمیان با اشاره به بیماری غلظت خون، اظهار کرد: غلظت خون بهطور کلی از نظر آزمایشگاهی و پزشکی بر اساس میزان هموگلوبین افراد تعریف میشود، به این معنا که میزان هموگلوبین بالاتر از ۱۶ در بانوان و بالاتر از ۱۶.۵ در آقایان میتواند به عنوان غلظت خون در نظر گرفته شود.
متخصص داخلی و فوقتخصص بیماریهای خون و سرطان بزرگسالان افزود: غلظت خون میتواند علت اولیه داشته باشد، یعنی به دلیل یک بیماری خونی و بدون اینکه بدن به اکسیژن بیشتری نیاز داشته باشد، سلولهای قرمز خون بیش از حد تولید شوند، سلولهای قرمز وظیفه انتقال اکسیژن را بر عهده دارند و در شرایطی که بدن به اکسیژن بیشتری نیاز داشته باشد، بهصورت واکنشی میزان تولید این سلولها افزایش پیدا میکند.
قاسمیان ادامه داد: در برخی شرایط بیماریزا، بدون اینکه بدن به اکسیژن بیشتری نیاز داشته باشد، تولید گلبولهای قرمز افزایش پیدا میکند که این حالت را میتوان غلظت خون اولیه دانست.
هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی شهرکرد بیان کرد: نوع دیگر غلظت خون، بهصورت واکنشی ایجاد میشود، به این معنا که بدن به دلیل دیگری میزان تولید گلبولهای قرمز را افزایش میدهد، برای مثال، افرادی که در ارتفاعات و مناطق مرتفع از سطح دریا زندگی میکنند، به دلیل پایینتر بودن میزان اکسیژن محیط ممکن است غلظت خون بیشتری نسبت به افرادی داشته باشند که در سطح دریا زندگی میکنند.
وی تصریح کرد: همچنین افرادی که به بیماریهای قلبی مادرزادی مبتلا هستند و میزان اکسیژن خون آنها پایین است، ممکن است بدنشان به صورت واکنشی تولید گلبولهای قرمز را افزایش دهد، در افرادی که اضافه وزن دارند و شبها دچار وقفه تنفسی میشوند نیز به دلیل افت اکسیژن خون در برخی ساعات، احتمال بروز غلظت خون وجود دارد.
قاسمیان گفت: در برخی موارد نیز مصرف دارو میتواند باعث افزایش غلظت خون شود، از جمله این داروها میتوان به تستوسترون و داروهای آنابولیک و همچنین برخی داروهای مورد استفاده در درمان دیابت و نارسایی قلبی اشاره کرد.
وی افزود: برخی بیماریها نیز میتوانند باعث افزایش غلظت خون شوند، برای مثال ممکن است فرد دچار بدخیمیهای کلیوی، تنگی عروق کلیه یا تودههایی در مغز باشد که موادی را ترشح کنند و در نتیجه باعث افزایش تولید گلبولهای قرمز شوند.
این متخصص بیماریهای خون و سرطان بزرگسالان با بیان اینکه غلظت خون اولیه میتواند منشأ بدخیم داشته باشد، اظهار کرد: در غلظت خون اولیه، مغز استخوان به شکل بیمارگونه شروع به تولید بیش از حد گلبولهای قرمز میکند که این وضعیت نوعی بیماری بدخیم محسوب میشود، نوع دوم غلظت خون نیز ثانویه (واکنشی) نام دارد.
قاسمیان با اشاره به علائم غلظت خون گفت: علائمی که به طور مشخص برای غلظت خون مطرح میشوند، بیشتر مربوط به نوع اولیه آن هستند، هرچند در موارد ثانویه نیز اگر میزان غلظت خون بیش از حد افزایش پیدا کند، فرد میتواند علائم مربوط به آن را تجربه کند.
وی ادامه داد: از نظر ظاهری ممکن است صورت فرد پرخون و برافروخته و قرمز به نظر برسد، در غلظت خون، بهخصوص در نوع اولیه، ممکن است فرد پس از استحمام دچار خارش بدن شود، قرمزی دستها و پاها و احساس سوزش در آنها نیز از دیگر علائم احتمالی است.
هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی شهرکرد خاطرنشان کرد: افزایش غلظت خون حتی میتواند باعث ایجاد لخته در عروق بدن شود و فرد را در معرض سکته قلبی یا مغزی قرار دهد درد شکم و تشنج نیز ممکن است از علائم این بیماری باشند، در نوع اولیه، به دلیل بزرگ شدن احشای شکمی مانند طحال، فرد ممکن است دچار درد شکم و احساس سیری زودرس شود، سردرد، تاری دید و سرگیجه نیز از دیگر علائمی هستند که ممکن است افراد مبتلا به غلظت خون تجربه کنند.
این متخصص داخلی با اشاره به عوامل مؤثر در ایجاد غلظت خون واکنشی، گفت: مصرف سیگار، قلیان و مواد مخدر نیز میتواند در ایجاد غلظت خون نقش داشته باشد، سیگار باعث کاهش اکسیژنرسانی میشود و فرد در درازمدت ممکن است به غلظت خون مبتلا شود، مصرف سیگار و موارد مشابه همچنین میتواند به بافت ریه آسیب وارد کند و این آسیب در طول سالها ممکن است به بیماریهای مزمن ریوی منجر شود و این امر زمینه ایجاد غلظت خون را فراهم میکنند.
وی بیان کرد: اضافه وزن شدید و سبک زندگی کمتحرک نیز از عوامل مؤثر در افزایش غلظت خون هستند، دریافت کالری بیش از نیاز و افزایش وزن میتواند باعث ایجاد وقفههای تنفسی هنگام خواب و خروپف شبانه شود، این افراد ممکن است در طول روز خوابآلود باشند و خواب باکیفیتی نداشته باشند و در نتیجه به دلیل افت اکسیژن خون در طول خواب، دچار غلظت خون شوند.
قاسمیان با اشاره به تأثیر کمآبی بدن بر نتایج آزمایش غلظت خون، گفت: در شرایطی که بدن دچار کمآبی میشود، ممکن است غلظت خون افزایش پیدا کند، افرادی که برای انجام آزمایش و بررسی غلظت خون به آزمایشگاه مراجعه میکنند، باید به این نکته توجه داشته باشند.
وی توضیح داد: در ماههای گرم سال ممکن است فرد چند ساعت ناشتا باشد، هوا گرم باشد و به دلیل تعریق، آب بدن کاهش پیدا کند، در چنین شرایطی ممکن است نتیجه آزمایش، غلظت خون را بیشتر از میزان واقعی نشان دهد، منظور از ناشتا بودن برای آزمایش، خودداری از مصرف مواد غذایی و نوشیدنیهای دارای کالری است و نوشیدن آب در زمان ناشتایی، برای مثال هنگام انجام آزمایش قند خون ناشتا، مشکلی ایجاد نمیکند.
قاسمیان در خصوص راههای پیشگیری از غلظت خون، گفت: افراد باید از اضافه وزن جلوگیری کنند، سبک زندگی سالم داشته باشند، مواد غذایی سالم مصرف کنند و فعالیت بدنی و تحرک کافی داشته باشند، نکته مهم دیگر در این زمینه، خودداری از مصرف سیگار و قلیان است، همچنین میتوان گفت افزایش مصرف سیگار و قلیان یکی از عوامل مؤثر در افزایش موارد ابتلا به سرطان نیز محسوب میشود.
این متخصص بیماریهای خون و سرطان بزرگسالان، اظهار کرد: متأسفانه این موضوع را بسیار مشاهده میکنیم که افراد پس از اینکه متوجه میشوند غلظت خون دارند، بلافاصله برای حجامت یا اهدای خون اقدام میکنند تا به تصور خود غلظت خون را درمان کنند، اما این اقدامات بهصورت خودسرانه روش صحیح و علمی برای درمان غلظت خون نیست و حتی در برخی موارد میتواند برای فرد آسیبرسان باشد.
قاسمیان ادامه داد: درمانهایی موجود برای غلظت خون مانند اهدا خون بیشتر در مواردی کاربرد دارند که فرد به غلظت خون اولیه مبتلا باشد و پس از بررسیهای لازم و تشخیص پزشک، امکان انجام خونگیری برای او وجود داشته باشد.
وی افزود: برای مثال، فردی که سیگار مصرف میکند و به دلیل بیماری ریوی یا قلبی، اکسیژن خون پایینی دارد، ممکن است بدن فرد به صورت واکنشی غلظت خون ایجاد کرده باشد تا بتواند اکسیژن مورد نیاز بدن را تأمین کند، اگر چنین فردی بدون نظر پزشک اقدام به اهدای خون یا حجامت و از دست دادن خون کند، ممکن است شرایط فرد بدتر شود.
قاسمیان در پایان خاطرنشان کرد: افراد به محض اینکه متوجه افزایش غلظت خون شدند، باید به پزشک مراجعه کنند و پس از بررسی علت و نوع غلظت خون، مطابق تشخیص و نظر پزشک اقدامات درمانی لازم را انجام دهند، چراکه درمان افراد باید متناسب با نوع و علت ایجاد غلظت خون تعیین شود.