نورنیوز- گروه بین الملل: قزاقستان حدود ۴۰ درصد از تولید اورانیوم جهان را در اختیار دارد، چین نه تنها مواد خام، بلکه سوخت نهایی را نیز از این کشور دریافت میکند، ژاپن پس از راهاندازی مجدد برخی از راکتورهای خود، قراردادهای جدیدی را امضا کرده و کره جنوبی در حال گسترش همکاری با صنعت هستهای قزاقستان است.
قزاقستان که برای دههها تقریباً تمام اورانیوم خود را صادر میکرد، در حال آمادهسازی برای ساخت نیروگاههای هستهای است و این تحولات به تدریج جایگاه این کشور را در بخش انرژی هستهای آسیا تغییر میدهد.
در دسامبر ۲۰۲۵، کازاتومپروم، بزرگترین تولیدکننده اورانیوم طبیعی در جهان، با شرکت برق کانسای ، یکی از اپراتورهای اصلی انرژی هستهای ژاپن، در مورد تامین منابع جدید به توافق رسید و توافقنامه تامین کنسانتره اکسید اورانیوم، در جریان رویدادهای مرتبط با سفر یک هیات قزاقستانی به ژاپن امضا شد.
اکسید اورانیوم که در صنعت به عنوان کیک زرد شناخته میشود، پس از استخراج باید تبدیل، غنیسازی و تولید سوخت شود، برای کانسای، این توافق منبع دیگری از مواد اولیه برای ناوگان هستهای آن را فراهم میکند، در حالی که برای قزاقستان همکاری با این شرکت ژاپنی که تقریباً دو دهه پیش آغاز شده بود، ادامه مییابد.
تقاضای ژاپن پس از یک دوره کاهش طولانی، دوباره در حال افزایش است، فاجعه هستهای نیروگاه فوکوشیما دایچی در مارس ۲۰۱۱ منجر به تعطیلی تدریجی تمام راکتورهای تجاری این کشور شد.
کانال خبری تایمز آسیای مرکزی نوشت: راهاندازی مجدد راکتورها در سال ۲۰۱۵ پس از معرفی الزامات ایمنی جدید آغاز شد، در فوریه ۲۰۲۵، دولت ژاپن یک سیاست انرژی را تصویب کرد که افزایش سهم انرژی هستهای در تولید برق را تا حدود ۲۰ درصد تا سال ۲۰۴۰ پیشبینی میکرد و برای دستیابی به این هدف، توکیو نه تنها باید راکتورهای موجود را مجدداً راهاندازی می کرد، بلکه باید تأمین سوخت آنها را نیز تضمین کند.
کانسای نقش بسیار مهمی در این فرآیند دارد این شرکت هفت راکتور را در سه سایت میهاما، تاکاهاما و اوهی اداره میکند، در سال ۲۰۲۵، این شرکت همچنین کار خود را برای ارزیابی امکان ساخت یک راکتور جدید در سایت میهاما از سر گرفت اما هنوز هیچ تصمیم نهایی در مورد ساخت آن گرفته نشده است.
ارتباطات کانسای با قزاقستان مدتها پیش از احیای فعلی بخش انرژی هستهای ژاپن آغاز شد در سال ۲۰۰۶، این شرکت و شرکت سومیتومو به پروژه استخراج اورانیوم APPAK در جنوب قزاقستان پیوستند.
در حال حاضر کازاتومپروم ۶۵٪، سومیتومو ۲۵٪ و کانسای ۱۰٪ از سهام این شرکت را در اختیار دارند، APPAK بخش غربی ذخایر مینکودوک در منطقه ترکستان را توسعه میدهد.
برای شرکت ژاپنی، این امر حضور مستقیم در منبع مواد خام را فراهم میکند و برای قزاقستان، این مشارکت به یکی از اولین نمونههای بزرگ شرکتهای انرژی آسیایی تبدیل شد که در صنعت استخراج اورانیوم این کشور مشارکت دارند.
قزاقستان فراتر از صرفاً تأمین کنسانتره اورانیوم با چین همکاری کرده است، شرکت Ulba-FA در اوست-کامنوگورسک به عنوان یک سرمایهگذاری مشترک بین کارخانه متالورژی اولبا و CGNPC-URC چین فعالیت میکند. طرف قزاق ۵۱٪ و طرف چینی ۴۹٪ سهام آن را در اختیار دارد و این کارخانه مجموعههای سوخت برای نیروگاههای هستهای چین تولید میکند.
تولید صنعتی در سال ۲۰۲۱ آغاز شد در دسامبر ۲۰۲۲، اولین محموله به چین ارسال شد که حاوی کمی بیش از ۳۰ تن اورانیوم با غنای پایین در مجتمعهای سوخت نهایی بود. تا پایان سال ۲۰۲۴، این نیروگاه به ظرفیت طراحیشده ۲۰۰ تن در سال خود رسید و طبق گفته کازاتومپروم، این مقدار برای تقریباً ۶ بار بارگیری مجدد رآکتور کافی است.
قزاقستان اورانیوم طبیعی را استخراج میکند و قرصهای سوخت تولید میکند و سوخت نهایی را در اوست-کامنوگورسک مونتاژ میکند و غنیسازی در خارج از کشور انجام میشود، در واقع زنجیره تولید بین المللی است.
قزاقستان از سال ۲۰۰۹ بزرگترین تولیدکننده اورانیوم جهان بوده است و در حال حاضر حدود دو پنجم تولید جهانی را به خود اختصاص داده است که به طور قابل توجهی بیشتر از کانادا، نامیبیا یا استرالیا است.
در سال ۲۰۲۵، شرکتهای قزاقستانی حدود ۲۵ هزار و ۸۰۰ تن اورانیوم تولید کردند تولید مربوط به سهم کازاتومپروم در عملیات و سرمایهگذاریهای مشترک آن به ۱۳ هزار و ۵۰۰ تن رسید، فروش گروه به حدود ۱۸ هزار و ۵۰۰ تن رسید که نسبت به سال قبل آن ۱۱ درصد افزایش یافته است
کره جنوبی یکی از تولیدکنندگان اصلی برق هستهای در جهان است و فناوری رآکتور خود را دارد که آن را در سطح بینالمللی به بازار عرضه میکند. سئول، قزاقستان را هم به عنوان منبع اورانیوم و هم به عنوان کشوری که برنامه جدید ساخت نیروگاه هستهای را آغاز کرده است، میبیند.
همکاری در زمینه اورانیوم چیز جدیدی نیست در اوایل سال ۲۰۱۰، کازاتومپروم و شرکت برق هستهای کره (Korea Hydro & Nuclear Power) و اپراتور نیروگاههای هستهای کره جنوبی، توافق کردند که امکان توسعه مشترک ذخایر اورانیوم و ترتیب تأمین بلندمدت اورانیوم قزاقستان را بررسی کنند.
مرحله جدیدی در مارس ۲۰۲۵ آغاز شد، برق هسته ای کره تفاهمنامههایی را با دانشگاه ملی الفارابی قزاقستان و موسسه فناوریهای پیشرفته، بازوی تحقیقاتی کازاتومپروم، امضا کرد.
ژاپن و کره جنوبی تنها بازارهای آسیایی علاقهمند به اورانیوم قزاقستان نیستند در آوریل ۲۰۲۶، سهامداران کازاتومپروم انعقاد قرارداد بلندمدت فروش کنسانتره اورانیوم طبیعی به اداره خرید و انبار وزارت انرژی اتمی هند را تصویب کردند.
این یک رابطه جدید برای دو کشور در زمینه تامین اورانیوم نیست قزاقستان طبق توافقنامههایی که به سالهای ۲۰۰۹ و ۲۰۱۵ برمیگردد، اورانیوم را به هند عرضه میکرد. قرارداد اخیر، تامین پنج هزار تن اورانیوم طبیعی بین سالهای ۲۰۱۵ تا ۲۰۱۹ را پیشبینی کرده است.
در آوریل ۲۰۲۶، قزاقستان راهبرد توسعه صنعت هستهای خود را تا سال ۲۰۵۰ تصویب کرد که ساخت حداقل سه نیروگاه هستهای را پیشبینی میکند. مقامات همچنین در حال بررسی پروژه چهارم هستند، در حالی که راکتورهای مدولار کوچک از جمله فناوریهایی هستند که برای ظرفیت تولید آینده مورد مطالعه قرار میگیرند.
البته این بدان معنا نیست که نیروگاههای هستهای آینده قزاقستان به زودی به اورانیوم کافی برای مجبور کردن این کشور به کاهش صادرات نیاز خواهند داشت زیرا با تولید حدود ۲۵ هزار تن در سال، چندین راکتور به خودی خود کمبود مواد اولیه ایجاد نمیکنند.