نورنیوز-گروه بین الملل: کارزار گسترده دولت دونالد ترامپ علیه دانشگاههای آمریکا که با هدف تغییر ساختار فرهنگی و ایدئولوژیک این نهادها آغاز شده بود، حالا به نقطهای رسیده که بیشتر شبیه یک عقبنشینی آرام است تا یک پیروزی سیاسی به نقل از Washington Monthly، آخرین نشانه این تغییر رویکرد، نامه لیندا مکماهون، وزیر آموزش آمریکا به روسای دانشگاهها بود. او در این نامه از دانشگاهها خواست با «سوگیریهای ایدئولوژیک» و اعتراضهای خشونتآمیز در محوطه دانشگاهها مقابله کنند. اما تفاوت این نامه با مواضع قبلی دولت کاملا محسوس بود؛ دیگر خبری از تهدید به قطع بودجه یا شرطگذاری مستقیم برای دریافت کمکهای فدرال نبود.
این اتفاق در حالی رخ میدهد که چند ماه قبل، دولت ترامپ با رویکردی تهاجمی وارد نبرد با دانشگاهها شده بود. کاخ سفید دسترسی دانشگاهها به میلیاردها دلار بودجه پژوهشی را به پذیرش تغییرات مورد نظر خود مرتبط کرده بود.
در آن مقطع، برخی دانشگاههای بزرگ مانند پنسیلوانیا، کلمبیا و براون برای بازگشت بودجههای پژوهشی خود با دولت به توافقهایی رسیدند. اما هاروارد تصمیم گرفت مقاومت کند و حتی نخستین دانشگاهی بود که علیه دولت ترامپ شکایت قضایی مطرح کرد.
در ابتدا بسیاری تصور میکردند هاروارد نیز سرانجام تسلیم خواهد شد. حتی گزارشهایی منتشر شد که مدعی بودند قدیمیترین و ثروتمندترین دانشگاه آمریکا در آستانه توافق با دولت قرار دارد. اما اتفاقی متفاوت رخ داد. یک قاضی در سپتامبر اعلام کرد تصمیم دولت برای مسدود کردن بودجههای پژوهشی هاروارد خلاف قانون اساسی بوده است؛ حکمی که مسیر مقاومت حقوقی دیگر دانشگاهها را هموار کرد.
پس از این تصمیم، موجی از شکایتها علیه سیاستهای دولت شکل گرفت. دانشگاههای دیگر، انجمنهای استادان، اتحادیههای کارگری و گروههای مدافع نیز وارد میدان شدند و در چندین پرونده توانستند پیروزیهای حقوقی به دست آورند.
به گفته کوین کری، مدیر سیاستگذاری آموزشی در اندیشکده نیوامریکا، تهدیدهای دولت در ابتدا بسیاری از دانشگاهها را غافلگیر کرده بود، اما مقاومت هاروارد نشان داد که سیستم قضایی آمریکا هنوز میتواند مانعی در برابر فشارهای سیاسی باشد. همین موضوع به دیگر دانشگاهها اعتمادبهنفس داد تا موضع بگیرند.
دولت ترامپ پس از ناکامی در مسیر فشار مستقیم، در ماه اکتبر تلاش کرد با ارائه یک پیشنهاد تشویقی، دانشگاهها را همراه کند. این طرح که به نوعی یک «توافقنامه» با دانشگاهها بود، وعده دسترسی بهتر به بودجههای پژوهشی را در ازای پذیرش مجموعهای از تغییرات سیاستی میداد.
اما این طرح نیز شکست خورد. مؤسسه فناوری ماساچوست (MIT)، یکی از قدرتمندترین مراکز علمی جهان، نخستین دانشگاه بزرگی بود که آن را رد کرد. پس از آن، چند دانشگاه مطرح دیگر نیز از امضای توافق خودداری کردند و در نهایت تنها چند دانشکده کوچک محافظهکار حاضر شدند به آن بپیوندند.
با این حال، نکته مهم اینجاست که مقاومت دانشگاهها فقط نتیجه تصمیم روسای آنها نبود. برخلاف تصویری که برخی رسانهها ارائه کردند، این مدیران به تنهایی قهرمانان این نبرد نبودند؛ بلکه فشار دانشجویان، استادان، فارغالتحصیلان و جوامع محلی نقش تعیینکنندهای داشت.
در هاروارد، تجمعهای گسترده دانشجویان و استادان از رئیس دانشگاه خواستند در برابر دولت کوتاه نیاید. در MIT نیز دهها گروه دانشجویی و کارکنان دانشگاه از رئیس این موسسه خواستند توافق پیشنهادی دولت را رد کند. در دانشگاه ییل نیز اعتراضهای دانشجویان و فشار فارغالتحصیلان باعث شد مذاکرات این دانشگاه با دولت با مقاومت بیشتری روبهرو شود.
البته این پیروزی به معنای پایان کامل درگیری نیست. مشکلات مالی، کاهش تعداد دانشجویان و فشارهای اقتصادی ممکن است در آینده برخی دانشگاهها را آسیبپذیرتر کند. اما در دانشگاههای بزرگ آمریکا که هدف اصلی حملات دولت ترامپ بودند، فعلا گروههایی با اولویتهای متفاوت توانستهاند مانع تغییرات تحمیلی شوند.