نورنیوز-گروه اجتماعی: در رقابت جهانی برای توسعه اقتصادهای دانشبنیان، میزان گرایش دانشجویان به رشتههای علوم، فناوری و مهندسی یکی از مهمترین شاخصهای سنجش ظرفیت علمی کشورها محسوب میشود. تازهترین دادههای یونسکو نشان میدهد کشورهای آسیایی همچنان پیشتاز تربیت نیروی متخصص در این حوزه هستند و ایران نیز با کسب جایگاهی بالاتر از بسیاری از اقتصادهای بزرگ دنیا، در میان کشورهای دارای سهم قابل توجه فارغالتحصیلان علوم و مهندسی قرار گرفته است.
بر اساس این دادهها، چین با اختصاص ۴۱ درصد از کل فارغالتحصیلان دانشگاهی به رشتههای علوم و مهندسی، در صدر کشورهای مورد بررسی قرار دارد. پس از آن روسیه با ۳۷ درصد و آلمان با ۳۶ درصد قرار گرفتهاند. ایران با ۳۳ درصد در رتبه بعدی ایستاده و از هند با ۳۰ درصد، فرانسه و مکزیک با ۲۶ درصد، آمریکا و اندونزی با ۲۰ درصد، ژاپن با ۱۹ درصد و برزیل با ۱۷ درصد پیشی گرفته است.
این ارقام نشان میدهد نزدیک به یکسوم فارغالتحصیلان دانشگاهی ایران در رشتههای علوم و مهندسی تحصیل کردهاند؛ سهمی که حتی از برخی کشورهای صنعتی و پیشرفته نیز بیشتر است. چنین وضعیتی بیانگر ظرفیت بالای نظام آموزش عالی کشور در تربیت نیروی انسانی متخصص برای حوزههای فناورانه، صنعتی و پژوهشی است؛ ظرفیتی که در صورت ایجاد فرصتهای شغلی و زیرساختهای مناسب میتواند به موتور محرک رشد اقتصادی تبدیل شود.
بخش دیگری از آمار یونسکو به سهم زنان از فارغالتحصیلان علوم و مهندسی اختصاص دارد؛ بخشی که تصویری متفاوت از تصور رایج درباره حضور زنان در رشتههای فنی و مهندسی ارائه میدهد. در این شاخص، عمان با ۵۵ درصد در جایگاه نخست قرار دارد و پس از آن قطر با ۵۱.۳ درصد، هند با ۴۵.۷ درصد، عربستان سعودی با ۴۱.۵ درصد، ایتالیا با ۳۹ درصد، آمریکا با ۳۸ درصد و بریتانیا با ۳۴.۱ درصد قرار گرفتهاند.
ایران نیز با ثبت ۳۳.۳ درصد، جایگاهی بالاتر از شماری از کشورهای اروپایی و توسعهیافته دارد. بر اساس این آمار، سهم زنان ایرانی از فارغالتحصیلان علوم و مهندسی از استرالیا با ۳۲.۴ درصد، هلند با ۳۲ درصد، فرانسه با ۳۱.۹ درصد، آلمان با ۲۷.۷ درصد، کرهجنوبی با ۲۶.۵ درصد و سوئیس با ۲۴.۳ درصد بیشتر است. این دادهها نشان میدهد کشورهای خاورمیانه، برخلاف برخی کلیشههای رایج، در برخی شاخصهای مشارکت زنان در آموزشهای فنی و مهندسی عملکرد قابل توجهی داشتهاند.
مقایسه همزمان دو شاخص نشان میدهد ایران نه تنها از نظر سهم کل فارغالتحصیلان علوم و مهندسی در میان کشورهای دارای عملکرد مطلوب قرار دارد، بلکه در شاخص مشارکت زنان نیز جایگاهی رقابتی کسب کرده است. البته تبدیل این سرمایه انسانی به مزیت اقتصادی نیازمند توسعه بازار کار تخصصی، افزایش سرمایهگذاری در صنایع دانشبنیان، تقویت ارتباط دانشگاه و صنعت، حمایت از نوآوری و فراهمسازی فرصتهای برابر برای بهرهگیری از توان زنان و مردان متخصص است. در چنین شرایطی، آمارهای آموزشی میتوانند از یک موفقیت دانشگاهی به مزیتی راهبردی برای رشد اقتصادی، فناوری و ارتقای جایگاه ایران در اقتصاد جهانی تبدیل شوند.
نورنیوز