نورنیوز-گروه اجتماعی: چند سالی است که با توجه به تغییر رویکرد نظام آموزشی کشور، امتحانات نهایی هماهنگ در مقطع متوسطه دوم نیز در کنار آزمون سراسری کنکور یکی از شاخصهای ورود به دانشگاه است بهطوری که نمرههای این امتحانات بهطور مستقیم بر رتبه دانشآموزان برای سنجش و پذیرش در دانشگاهها تاثیر دارد.
با وجودی که طرح تاثیر سوابق تحصیلی و امتحانات نهایی برای ورود به دانشگاه با اهدافی مانند کاهش آسیبهای کنکور و عدالت در سنجش تعریف شد اما اجرای آن در سال های اخیر همواره با مسائلی همراه و امسال نیز بهدلیل شرایط جنگی و خاص کشور با چالشهای جدیدی مواجه شد.
دانشآموزانی که قرار بود امسال در امتحانات نهایی پایه یازدهم و دوازدهم شرکت کنند در طول سال تحصیلی خود (۱۴۰۵ - ۱۴۰۴) با مجازی شدن کلاس های درس در مقاطعی مانند دی ماه ۱۴۰۴ مواجه شدند و پس از آن، آغاز جنگ تحمیلی سوم از اسفند سال گذشته سبب مجازی شدن کلاس های درس این دانش آموزان تا پایان سال تحصیلی شد.
مجازی شدن کلاس ها، شرایط جنگی کشور و اضطراب ناشی از آن، موشکباران برخی از مناطق، شرایط نامطلوب اینترنت، مشکلات و دغدغه های خانواده ها و بسیاری دیگر از مسائل در ماه های ابتدایی امسال، شرایط تحصیلی و درس خواندن همه دانش آموزان را تحت تاثیر قرار داد و در کنار تمامی این موارد، دانش آموزانی که مقرر بود در امتحانات نهایی و کنکور شرکت کنند تا مدتها در بلاتکلیفی و سرگردانی ناشی از به تعویق افتادن زمان آزمونها بسر می بردند.
سرانجام با مشخص شدن زمان قطعی برگزاری امتحانات نهایی و کنکور سراسری برخی از این نگرانی ها برطرف شد اما هنوز مسائلی بود که سبب انتقاد و حتی اعتراض برخی از دانش آموزان میشد؛ برگزاری امتحانات نهایی به صورت حضوری در حالی که کلاسها مجازی بود، زمان فشرده امتحانات نهایی، برگزاری آزمون برخی از دروس در روزهایی که دشمن مجددا از نیمه دوم تیر ماه به کشورمان بهویژه مناطق جنوبی حمله کرد و نحوه طراحی سوالات از جمله مواردی بود که در روزهای اخیر سبب واکنش های بسیاری در جامعه شد.
حتی برخی از دانش آموزان خواستار به تعویق افتادن مجدد امتحانات نهایی شدند و کارزاری نیز در این زمینه در فضای مجازی شکل گرفت اما سرانجام، امتحانات نهایی دانش آموزان در همان زمان تعیین شده یعنی ۲۱ تیر آغاز شد که تا ۱۲ مرداد ماه جاری ادامه دارد؛ بر خلاف برنامه قبلی امتحانات نهایی که مقرر بود خرداد امسال برگزار شود و بین دروس، فاصله زمانی مناسبی برای مطالعه در نظر گرفته شده بود در برنامه جدید آزمون ها، این فاصله و فرصت به حداقل رسید و اکثر امتحانات با فاصله یک روز از هم برگزار شدند.
انتقاد برخی از دانشآموزان به سوالات امتحانات نهایی
در این میان، یکی از مباحثی که بسیار بحثبرانگیز شد و در شبکه های اجتماعی نیز مورد توجه قرار گرفت، نحوه طراحی سوالات امتحانات نهایی بود؛ تعدادی از دانش آموزان و کارشناسان، دشوار بودن برخی آزمون ها را در شرایط جنگی موجود، ناعادلانه دانستند و تاکید کردند که بهتر بود طراحان سوالات، این موارد را نیز در نظر می گرفتند.
موضوع طراحی سوالات امتحانات نهایی از طرفی سبب اعتراض برخی دانش آموزان و خانواده آنها و از سوی دیگر دستمایه تولید محتوا و حتی مطالب طنزآلود در شبکه های اجتماعی شد؛ در برخی از این مطالب آمده است که « بهنظر می آید طراحان سوالات امتحانات نهایی در ۶ ماه اخیر در کشور بسر نمی بردند و از شرایط دانش آموزان خبر نداشتند که چنین سوالاتی طرح کرده بودند»، عده ای نیز امتحانات نهایی امسال را « ناعادلانهترین رقابت برای ورود به دانشگاه» دانستند، برخی با دلگرمی دادن به دانشآموزان تاکید کردند که «شاید سال ها بعد افتخار کنکوریهای ۱۴۰۵ فقط رتبه و رشته نباشد بلکه همین کنکوری بودنشان در این شرایط باشد»، عدهای نیز به شوخی نوشتند که «طراحان سوال عزیز! دشمن، آمریکا و اسراییله نه دانشآموزان» یا اینکه «سطح سوالات امتحان تاریخ به قدری سخت بود که اگر شاه عباس، تیمور، سلطان مسعود غزنوی و ... هم دور هم جمع می شدند، نمیتوانستند به سوالات جواب بدهند».
یکی از خبرسازترین سوالات امتحانات نهایی امسال، پرسش مربوط به بخش ترجمه امتحان عربی یازدهم بود که در یکی از گزینه های آن دانشآموزان با عبارت «فَشِلَتْ خُطَّةُ الطُّلابِ لتأجیل الامتحان» روبهرو شدند که معنی آن «شکست خوردن نقشه دانشآموزان برای تعویق امتحان» است، با وجودی که مبحث مربوط به این جمله در کتاب عربی وجود دارد اما برخی از کاربران شبکه های اجتماعی، آوردن آن در امتحان را کنایه زدن به دانشآموزان به جای همدردی با آنها دانستند.
بسیاری از دانش آموزان و کارشناسان آموزشی نیز تاکید کردند که دانش آموزان یازدهمی و دوازدهمی امسال با توجه به شرایط جنگی و اضطراب و مشکلات ناشی از آن، از سطح آموزشی پایین و ضعیفی برخوردارند و بهتر بود سطح سوالات نیز متناسب با آن در نظر گرفته و سهم نمرات مربوط به سوالات چالشی، خلاقانه و سخت، کمتر تعیین می شد؛ عده ای نیز اعتقاد داشتند سطح سوالات متناسب با آموزشی که دانشآموزان در مدارس بهویژه در کلاسهای برخط دیده اند، نبوده و این موضوع بر خلاف عدالت آموزشی است.
یکی از دانش آموزان پایه دوازدهم اصفهان در گفت و گویی ، سطح برخی از آزمون ها را دشوار و تعدادی را متعادل دانست.
پرهام با بیان اینکه در این شرایط جنگی حق ما نبود چنین آزمون هایی گرفته شود، افزود: من طی برنامهریزی که برای امتحانات نهایی خرداد کرده بودم، سعی می کردم درس ها را بخوانم اما در روزهایی که آسمان اصفهان زیر موشکباران بود و به دلیل صدای جنگنده های دشمن و ترس از انفجار، اضطراب و ترس داشتیم واقعا نمیشد به خوبی درس خواند.
وی با بیان اینکه هنوز هنگام درس خواندن تمرکز کافی ندارد و اضطراب های مربوط به روزهای جنگ همراه اوست، گفت: کلاس های مجازی ما در روزهای پایانی پارسال و ابتدای امسال به خوبی برگزار نشد، در آن کلاس ها چیز زیادی یاد نگرفتیم، در واقع حوصله چندانی برای درس خواندن نداشتیم و به نظرم این موضوع با توجه به شرایط آن روزها کاملا طبیعی بود.
نیایش، یکی دیگر از دانش آموزان دوازدهمی اصفهان نیز با اشاره به اینکه فاصله زمانی بین امتحانات نهایی بسیار کم بود، گفت: شرایط همه دانش آموزان در چند ماه اخیر در کشور یکسان نبود که از ما، آزمون یکسانی گرفته شد. این موضوع باید مورد توجه قرار میگرفت، مثلا می توانستند برای هر استان با توجه به شرایطی که در چند ماه گذشته داشت، امتحانات نهایی مختص به آن را بگیرند.
وی افزود: کلاس های برخط در روزهای جنگی بهدلایل مختلف بهطور منظم برگزار نمی شد، اینترنت ضعیف بود حتی برخی از دروس بهطور کامل ارائه نشد و مجبور شدیم آنها را از طریق جزوه یا منابع برخط بخوانیم، در واقع ما بسیاری از درس ها را به خوبی یاد نگرفتیم.
وی تاکید کرد: ما امسال تحت اضطراب و فشار زیادی برای امتحانات نهایی و کنکور بودیم، ایکاش این موضوع را در طراحی سوالات در نظر می گرفتند و تا جای ممکن پرسشهای مفهومی و چالشی را کم می کردند.
از طرفی، برخی از کارشناسان و معلمان نیز معتقدند که سطح سوالات امتحانات نهایی امسال چندان متفاوت با سالهای گذشته نبود اما آنچه که تفاوت داشت، میزان آمادگی و سطح آموزشی دانش آموزان در شرایط جنگی موجود بود.
به گفته یکی از مدرسان ادبیات دبیرستانهای اصفهان، در سال تحصیلی ۱۴۰۵ - ۱۴۰۴ وضعیت آموزشی کشورمان دستخوش تغییراتی شد و تقریبا نیمی از سال تحصیلی به سمت مجازی شدن رفت.
غلامحسین فارسی در گفت و گو یی تاکید کرد که مجازی شدن کلاس های درس محاسن و معایبی به همراه دارد که باید همه آنها را در نظر گرفت.
وی با تاکید بر اینکه آموزش مجازی به زیرساخت ها و بسترهایی نیاز دارد که در همه مدارس و مناطق شهری و روستایی کشور بهطور یکسان فراهم نیست، افزود: از طرفی با توجه به اینکه در مقاطعی اینترنت به صورت اینترانت و ملی در آمد، بسیاری از مدارس ناچار بودند در بسترهایی مانند شاد یا ایتا یا روبیکا فعالیت کنند و برخی که بیشتر در مناطق برخوردار بودند در شبکه های دیگر کلاسها را برگزار کردند هرچند آنها نیز دارای اختلال و اشکالاتی بود.
این مدرس ادبیات با اشاره به آزمون درس فارسی، خاطرنشان کرد: درباره آزمون این درس طی نظرسنجی تصادفی و گفت و گویی که با برخی دانش آموزان و معلمان پایه یازدهم داشتم، آزمون قابل قبول و سوالات عموما مربوط به کتاب بود.
فارسی ادامه داد: اما درباره آزمون فارسی پایه دوازدهم، اگر دانش آموزی محتوای کتاب را به خوبی متوجه نشده بود، در پاسخ به برخی از پرسشها دچار مشکل می شد، پرسش های آن نیز مانند پایه یازدهم عموما از کتاب درسی آمده بود اما دانش آموز باید به خوبی مفهوم دروس را متوجه میشد تا سوالات را پاسخ بدهد.
یکی دیگر از معلمان دبیرستان های اصفهان نیز در گفت و گو با خبرنگار ایرنا تاکید کرد: بسیاری از دانش آموزان این روزها از سوالات امتحانات نهایی گلهمندند اما واقعیت این است که سطح سوالات بالا نبود؛ اما با این فرضیه طراحی شده که همه دانش آموزان در همه کلاس های برخط شرکت داشته، به خوبی به معلم گوش کرده و همه درس ها را فرا گرفته اند.
این مدرس آموزش و پرورش که خواستار ذکر نشدن نام خود در گزارش بود، اضافه کرد: این در حالی است که درصد قابل توجهی از دانش آموزان در روزهای پایانی پارسال و اوائل امسال به دلایل مختلف از جمله شرایط جنگی، اضطراب و بیانگیزگی، این کلاس ها را جدی نمی گرفتند و حتی در آنها شرکت نمی کردند.
وی به سوالات آزمون برخی دروس مانند هندسه ۲ ( پایه یازدهم) اشاره کرد و ادامه داد: درجه دشواری این آزمون ها به شکلی نبود که دانش آموزان از عهده همه سوالات آن برنیایند، سوالات در حد کتاب و با استفاده از اطلاعات و محتوای آن قابل پاسخگویی بود اما مساله اصلی، همگن و یکسان نبودن آموزش ارائه شده در شهرها و روستاهای مختلف کشور است که موجب شده سطح آموزشی دانشآموزان همتراز نباشد.
بهدلیل همگن نبودن آموزش مجازی در سراسر کشور نمیتوان از یک امتحان هماهنگ کشوری نتیجه دلخواه را گرفت. این معلم مدرسه تصریح کرد: در برخی مدارس، آموزش مجازی از طریق برنامه ها (سکوهای) بهتری ارائه شد اما تعداد دیگری از مدارس برنامه های عمومیتر را انتخاب کردند؛ در هر صورت، آموزش یکسان و هماهنگی در سراسر کشور وجود نداشت درحالی که قرار بود آزمون استانداردی برای کل کشور گرفته شود.
وی یادآور شد: در جنگ تحمیلی اخیر، برخی شهرها بیشتر درگیر جنگ و موشکباران بودند و شرایط متفاوتی داشتند لذا از دانش آموزان این مناطق نمی توان انتظار داشت که نتایج خوبی در آزمون ها کسب کنند.
این مدرس اضافه کرد: به دلیل همگن نبودن آموزش مجازی در سراسر کشور نمیتوان از یک امتحان هماهنگ کشوری نتیجه دلخواه را گرفت.
محتوای درسی برای نسل های امروزی دانشآموزان یعنی همان «زد» و «آلفا» باید کوتاه و کاربردی باشد
وی ادامه داد: عده ای به زیاد بودن تعداد سوالات در امتحانات نهایی نیز انتقاد داشتند، البته این موضوع تقصیر طراحان نیست زیرا طبق شیوه نامه های موجود آنها باید از همه مباحث دروس سوال طراحی می کردند اما دانش آموزان نسل «زِد» تحمل و حوصله پاسخگویی به این حجم از سوالات را ندارند.
این مدرس آموزش و پرورش با اشاره به یک موضوع ساختاری دیگر تاکید کرد: در سال های اخیر ما تغییر نسل داشته ایم اما محتوای کتاب های درسی متناسب با آن تغییر نکرده است.
وی که مدرس ریاضی است، افزود: بهعنوان مثال، کتاب های ریاضی الان مانند ۱۵ تا ۲۰ سال پیش هستند درحالی که نسل دانش آموزان تغییر کرده و الان نسل «زد» و «آلفا» داریم.
وی گفت: محتوای درسی برای نسل های امروزی دانش آموزان یعنی همان «زد» و «آلفا» باید کوتاه، کاربردی و سریع باشد، اگر دامنه اطلاعات و حجم دروس بسیار زیاد و گسترده باشد آنها بهدلیل ویژگی هایی که نسل امروزی دارد، دروس را به خوبی یاد نمیگیرند و در واقع حوصله نمی کنند بخوانند.
این معلم دبیرستان با تاکید بر اینکه نسل های امروزی با دانشآموزان دهه ۶۰ و ۷۰ بسیار متفاوت هستند، اظهار داشت: بازنگری اساسی در محتوای درسی ضروری است، نسل امروزی نمی تواند همه محتوا را بخواند، در سر جلسه امتحان آن را بازیابی کند و بنویسد، در واقع نسل امروز اهل تمرین کردن و چکنویس نوشتن نیست زیرا این دانشآموزان در دنیای متفاوت و عصر دیجیتال رشد کرده اند.
در امتحانات نهایی تیر و مرداد امسال بیش از یک میلیون و ۲۰۰ هزار دانشآموز در حدود پنج هزار و ۵۰۰ حوزه امتحانی شرکت کردند.
ایرنا