نورنیوز-گروه اجتماعی: «فراز»، یوزپلنگ نر توران، بار دیگر مقابل دوربین قرار گرفت و تصویر جدیدی از آن به ثبت رسید. تصویر تازهای از «فراز»، یوزپلنگ نر پارک ملی توران، منتشر شده است. یوزی که این روزها سالم و سرحال در مهمترین زیستگاه یوز آسیایی در ایران زندگی میکند.منطقه توران، زیستگاهی است که امروز مهمترین پناهگاه یوز آسیایی در جهان به شمار میرود؛ جایی که این دونده بیرقیب طبیعت در کنار دیگر یوزپلنگهای آسیایی هنوز زندگی میکند.
تازهترین پایشها نشان میدهد جمعیت یوزهای ایرانی به ۲۷ فرد رسید عددی که شاید در نگاه نخست امیدوارکننده به نظر برسد، اما برای گونهای که زمانی در بخش بزرگی از قاره آسیا پراکنده بود، زنگ خطر بزرگی محسوب میشود.شاید کمتر کسی بداند که یوز زمانی نماد و گونه شاخص کشور هند بود. حتی واژه «چیتا» نیز ریشه در زبان هندی دارد. اما این گونه دههها پیش از طبیعت هند حذف شد. حدود ۵۰ سال قبل نیز آخرین یوزهای قطر از بین رفتند. امروز دیگر هیچ کشوری در خاورمیانه میزبان یوز آسیایی نیست و این گونه فقط در ایران روزگار میگذراند.
به همین دلیل، هر تصویر تازه از یک یوز آسیایی، خبری مهم محسوب میشود. زیرا پشت این عکس، داستان بقا و نبردی نابرابر جریان دارد.اما زندگی برای فراز و دیگر یوزهای ایرانی آسان نیست. دشمن اصلی آنها علاوه بر خشکسالی و کمبود غذا، انسان است. باقر نظامی، مدیر ملی پروژه یوز آسیایی، میگوید: ۸۵ درصد تلفات یوز در ایران منشأ انسانی دارد.به گفته او، حدود ۴۰ درصد تلفات یوزها به دلیل شکار مستقیم توسط انسان رخ میدهد. دامداران و شکارچیان غیرمجاز یکی از مهمترین عوامل مرگ یوزها هستند.
پس از شکار، جادهها دومین قاتل بزرگ یوزهای ایرانی هستند. جاده تهران ـ مشهد که از بخشهایی از زیستگاه یوز آسیایی عبور میکند، سالهاست قربانی میگیرد. عبور خودروها با سرعت بالا در محدوده عباسآباد، جان چندین یوز ارزشمند را گرفته است. نامهایی که هر کدام بخشی از سرمایه ژنتیکی ایران بودند و دیگر بازنخواهند گشت.
کارشناسان معتقدند، مهمترین اقدام فوری برای حفظ یوز آسیایی، تکمیل حصارکشی جاده مشهد در محدوده عباسآباد است. اقدامی که میتواند احتمال برخورد خودروها با یوزها را به شکل قابل توجهی کاهش دهد. تهدیدهای یوز آسیایی تنها به جادهها و شکار ختم نمیشود. کاهش جمعیت طعمههای طبیعی، حضور دامهای اهلی در زیستگاهها، تخریب مناطق حفاظتشده و تغییرات اقلیمی نیز فشار مضاعفی بر این گونه وارد کرده است.یوز آسیایی برای بقا به زیستگاهی آرام و گسترده نیاز دارد. حیوانی که روزانه مسافتهای طولانی را طی میکند و کوچکترین اختلال در مسیرهای مهاجرت و جابهجایی آن میتواند سرنوشتش را تغییر دهد.
در چنین شرایطی، بارها کارشناسان تأکید کردهاند که حفاظت از یوز تنها وظیفه محیطبانان نیست. حفظ این گونه، نیازمند همکاری دستگاههای مختلف از وزارت راه گرفته تا سازمانهای محلی و مردم است.