نورنیوز-گروه اجتماعی: بدنه مهارت آموزی کشور روز به روز برای حضور در رقابت های جهانی مهارت آماده می شود، تلاش ها و نشستها نیز برای تشریح ابعاد مختلف اقدامات انجام گرفته و جلب همکاری نهادهای گوناگون در این زمینه بیشتر و بیشتر میشود؛ از جذب اسپانسرهای بخش خصوصی گرفته تا تلاش برای استفاده از ظرفیت مهارتی بخش خصوصی.
از زمان آغاز اردوهای مسابقات جهانی مهارت که از ۱۱ خرداد ۱۴۰۵ در مرکز آموزش مربی استان البرز برگزار شد، بیش از ۵۰ روز سپری شده و تا چهل و هشتمین دوره مسابقات جهانی مهارت که از ۳۱ شهریور تا ۵ مهر امسال برگزار می شود، بیش از ۵۰ روز باقی مانده است، روزهایی که هر لحظه آن ۱۴۰ نفر منتخب در قالب تیم ملی مهارت سرشار ار التهاب، تلاش برای بهتر شدن و دلهره برای رقابت در عرصه جهانی سپری می شود.
بدون شک چنین رویدادی که نمایشی از توانمندی مهارتی مهارت جویان ایرانی است، بدون مشارکت واقعی بخش خصوصی نمیتواند به سرانجام برسد و دولت بهتنهایی نه توان طراحی مهارتهای آینده را دارد و نه توان تأمین همه زیرساختهای آن را.
با همین نگاه می توان دریافت که مسابقات جهانی مهارت، نه فقط یک پروژه غیر دولتی که یک زیستبوم مشترک میان دولت، صنعت، انجمنها و بنگاهها به شمار می آید که هر کدام از این بخشها سهم بسزایی در نتیجه بخش بودن تلاش مهارت آموزان و نمایندگان کشورمان در رقابتهای جهانی دارد.
به واقع مسابقات جهانی مهارت برای ایران باید از یک رویداد مقطعی که به صورت سالانه برگزار میشود، به یک پروژه ملی تبدیل شود؛ پروژهای که هم ضعفهای موجود را آشکار میکند، هم فرهنگ عمومی را تغییر میدهد، هم بخش خصوصی را وارد میدان میکند و هم میتواند به ارتقای کیفیت نیروی کار منجر شود.
کیفیت نیروی کاری که با حضور در عرصه رقابت های جهانی، از آخرین مهارت های فراگیر در سطح بین المللی مطلع است و می تواند به تبع آن کیفیت محصولات تولیدی ایرانی را در عرصه های مختلف افزایش دهد. با این نگاه ارزش این مسابقات خیلی فراتر از مدال و رتبه خواهد بود و به عرصه ای برای تربیت ماهرترین نیروهای کار برای صنعت و تولید تبدیل خواهد شد.
در همین راستا روز شنبه نشست امضای تفاهمنامه انجمن تجارت الکترونیک تهران و سازمان فنی و حرفهای کشور به میزبانی اتاق بازرگانی تهران برگزار شد و طی آن آخرین دستاوردها و همکاری ها میان بخش دولتی، آموزشی و خصوصی مورد بحث و نظر قرار گرفت.
مهارت، جایگزین ثروتهای نفتی شده است
مازیار نوربخش، رئیس کمیسیون تحول و نوآوری اتاق بازرگانی تهران در همین نشست با تاکید بر اینکه در اقتصاد دیجیتال، مهارت جایگزین داراییهای ثابت و منابع طبیعی شده است، خواستار بازنگری در مدلهای آموزشی شد و مسابقات جهانی مهارت را شاخصی برای آمادگی نیروی انسانی برای اقتصاد آینده معرفی کرد.
وی با تحلیل تغییرات بنیادین در مفهوم سرمایه ملی اظهار داشت: امروز سرمایه کشورها دیگر بر پایه منابع طبیعی یا نفت و داراییهای فیزیکی سنجیده نمیشود؛ بلکه در پارادایم جدید، به ویژه در حوزه اقتصاد دیجیتال، مهارتهای نیروی انسانی اصلیترین مزیت رقابتی کشورها محسوب میشود.
نوربخش با اشاره به موج تغییرات ناشی از فناوریهای نوظهور یادآورشد: ورود هوش مصنوعی نه تنها بسیاری از مشاغل را تغییر داده، بلکه باعث حذف تدریجی برخی حرفهها شده است. در چنین شرایطی، آموزشهای مقطعی و سنتی دیگر پاسخگو نیست و مهارتآموزی باید به یک پروسه مادامالعمر تبدیل شود تا نیروی کار بتواند خود را با سرعت تحولات تکنولوژیک هماهنگ کند.
رئیس کمیسیون تحول و نوآوری اتاق تهران، دولت را به بهرهگیری از ظرفیت بخش خصوصی در طراحی مهارتهای آینده فراخواند و گفت: بهترین مشاور برای دولت در شناسایی چالشها و نیازهای واقعی بازار، بخش خصوصی است و فقط از طریق همکاری میان صنعت، دانشگاه و سازمانهای مهارتمحور است که میتوان نیروی انسانی تربیت کرد که هم آماده اشتغال باشد و هم توانایی خلق کسبوکارهای نوآورانه را داشته باشد.
وی با نگاهی به آمارهای جهانی مسابقات مهارت (WorldSkills ) خاطرنشان کرد: نگاهی به نتایج این مسابقات نشان میدهد کشورهایی که در این عرصه موفق بودهاند، به طور سیستماتیک از نرخ بهرهوری بالاتر، بیکاری کمتر و روحیه کارآفرینی بیشتری برخوردارند.
استخدام نیروی مهارتی، سختترین چالش امروز شرکتهای فناوری
نیما قاضی، رئیس انجمن تجارت الکترونیک تهران نیز در این نشست با انتقاد از نبود بسترهای جذب نخبگان علمی و مهاجرت گسترده مدالآوران المپیادها، مسابقات جهانی مهارت را فرصتی برای تقویت مهارتهای کاربردی و ماندگاری نیروها در کشور دانست.
وی با اشاره به پویایی و زاینده بودن بخش اقتصاد دیجیتال کشور اظهار داشت: به رغم محدودیتها و فشارهای شدیدی که در سالهای اخیر به این حوزه تحمیل شده، اقتصاد دیجیتال همچنان رقابتپذیر و پرپتانسیل باقی مانده؛ حوزهای که بقا و رشد آن، به طور مستقیم به نخبگان و مهارتهای داخلی وابسته است.
قاضی تصریح کرد: سالهاست سرمایهگذاریهای کلانی در تربیت دانش آموزان نخبه در قالب مدارس تیزهوشان انجام میشود، اما خروجی آن به المپیادهایی ختم میشود که اغلب برگزیدگان آن امروز خارج از کشور هستند. علت آن تمرکز بیش از حد بر علم خالص و نبود ظرفیت جذب در ساختار پژوهشی کشور است. خلاف المپیادهای علمی، تمرکز بر مهارت به ما این امکان را میدهد که نیروها را بلافاصله در بازار کار خودمان جذب کنیم؛ چرا که بازار کار تشنه مهارتهای عملیاتی است.
رئیس انجمن تجارت الکترونیک تهران با تشریح بحران نیروی انسانی در شرکتهای بزرگ فناوری اعلام کرد: امروز ما در استخدام نیروهای فوقتخصصی یا نیروهای کممهارت مشکل چندانی نداریم؛ اما سختترین فرآیند استخدام در کشور، پیدا کردن نیروهایی است که مهارت کافی برای به نتیجه رساندن یک وظیفه تخصصی را داشته باشند و بتوانند در ساختار یک شرکت نقش مؤثری ایفا کنند.
وی مسابقات جهانی مهارت را محرکی جدی برای توسعه این دسته از مهارتهای کاربردی توصیف کرد و گفت: خوشبختانه همکاری شرکتهای فعال در اقتصاد دیجیتال برای این رقابتها نسبت به سالهای گذشته، شکل ملیتر و منسجمتری به خود گرفته است.
فشردگی بیسابقه اردوهای مهارتی برای جبران عقبماندگی ایران در رقابتهای جهانی
غلامرضا راز، مدیر مسابقات ملی و بینالمللی مهارت سازمان آموزش فنی و حرفهای کشور نیز در این نشست، با اشاره به فشردگی کمسابقه روند آمادهسازی اعضای تیم ملی مهارت گفت: شرکتکنندگان پس از گذراندن مرحله نخست آموزشهای همسطحسازی و موفقیت در آزمون، وارد مرحله دوم میشوند که شامل حدود یک ماه آموزش و ارزیابی تخصصی بر اساس رشتههاست و در نهایت، نفرات نهایی تیم ملی از طریق آزمون پایانی انتخاب میشوند.
وی با بیان اینکه بخش اصلی فرآیند آمادهسازی در مرحله آموزشهای تخصصی انجام میشود، افزود: این آموزشها نیازمند تجهیزات خاص و امکانات ویژه است و با توجه به شرایط امسال و فاصله ایران با کشورهایی که از یک سال قبل یا بیشتر برای مسابقات اردو برگزار میکنند، برنامهها بهصورت بسیار فشرده در حال اجراست؛ بهطوری که برخی شرکتکنندگان روزانه بیش از ۱۶ تا ۱۷ ساعت آموزش میبینند.
راز با اشاره به محدودیت در تعداد رشتههای اعزامی اظهار کرد: هرچند سازمان آموزش فنی و حرفهای میتواند فرآیند ثبتنام و اعزام را انجام دهد، اما ارتقای کیفیت شرکتکنندگان بدون زیرساخت، آموزش تخصصی، تجهیزات و واحدهای پشتیبان ممکن نیست. هدف فقط حضور در مسابقات نیست، بلکه طی شدن یک مسیر واقعی رشد و توانمندسازی برای شرکتکنندگان اهمیت دارد.
مدیر مسابقات ملی و بینالمللی مهارت سازمان آموزش فنی و حرفهای کشور نقش بخش خصوصی را در این مسیر کلیدی دانست و گفت: این سازمان بهتنهایی از نظر امکانات، منابع انسانی و توان تخصصی قادر به پوشش همه نیازها نیست؛ از این رو، نهادینه شدن همکاری با بخش خصوصی یک اتفاق مثبت و امیدبخش است که امید می رود با تقویت این همکاریها، هم کیفیت آمادهسازی در فرصت باقیمانده افزایش یابد و هم زمینه برای حضور موفق ایران در مسابقات مهارت ۲۰۲۸ فراهم شود.
دوران شیدایی آموزشی و مدرکگرایی به پایان رسیده است
غلامحسین محمدی، معاون وزیر کار و رئیس سازمان آموزش فنی و حرفهای کشور نیز در این نشست با انتقاد از مدرکگرایی و ناترازی عمیق در نظام آموزشی ایران گفت: در جهان امروز، امنیت شغلی دیگر با مدرک تضمین نمیشود، بلکه به امنیت مهارتی و توانایی یادگیری مادامالعمر وابسته است.
وی با تأکید بر اینکه دولت بهتنهایی قادر به مدیریت زیستبوم مهارت نیست، خواستار مشارکت جدی بخش خصوصی، انجمنها و نهادهای حرفهای شد و افزود: نقش دولت باید از تصدیگری به تنظیمگری و تسهیلگری تغییر کند.
محمدی از تصویب پیشنهاد تشکیل «بنیاد ملی مسابقات مهارتی» بهصورت مستقل و غیرانتفاعی خبر داد و گفت: ۶۰ رشته مسابقات جهانی مهارت، بیش از ۹۰ درصد نیازهای زنجیره ارزش بازار کار را پوشش میدهد و میتواند به ترویج فرهنگ مهارتمحوری در کشور، بهبود کیفیت نیروی کار و تربیت مهارتآموزان زبده کمک کند.
رئیس سازمان آموزش فنی و حرفه ای کشور بر ضرورت اجرای یک برنامه ملی برای تربیت نیروی ماهر در حوزههایی مانند اقتصاد دیجیتال، ماشینسازی، گردشگری و هتلداری تاکید کرد و خواستار گذار از آموزش مقطعی به یادگیری مادامالعمر شد.
۱۴۰ جوان از ۲۷ استان کشور در بیش از ۲۰ رشته مهارتی وارد اردوی ملی مهارت آموزی شده اند تا پس از طی دوره های آموزشی سنگین نمایندگان ایران در رقابتهای جهانی مهارت انتخاب شوند، رقابتی که از ۳۱ شهریور در شهر شانگهای چین شروع می شود و تا ۵ مهر با حضور بیش از ۵۰ کشور ادامه دارد.