نورنیوز-گروه بین الملل: «الیوت آبرامز» که در دولت جورج بوش معاون دستیار رئیسجمهور و معاون مشاور امنیت ملی آمریکا و در دولت نخست دونالد ترامپ نیز نماینده ویژه آمریکا در امور ایران و ونزوئلا بود، در این یادداشت نوشت: جنگ میان آمریکا و ایران، واقعیتی را آشکار کرده که تا پیش از سال جاری کمتر مورد توجه سیاستگذاران آمریکایی قرار داشت؛ الگوی استقرار پایگاههای نظامی آمریکا در خاورمیانه.پایگاههای نظامی آمریکا در منطقه اکنون به اهداف اصلی حملات ایران تبدیل شدهاند و بخش عمده تلفات انسانی و خسارتهای نظامی آمریکا نیز ناشی از همین موضوع است. به نوشته آبرامز، تاکنون ۱۷ نظامی آمریکایی کشته، حدود ۵۰۰ نفر زخمی و میلیاردها دلار خسارت به تجهیزات نظامی آمریکا وارد شده است و بخش عمده این خسارتها نتیجه موقعیت جغرافیایی پایگاههای این کشور است.
وی مینویسد: «به زبان ساده، آمریکا پایگاههای متعددی در سراسر خلیج فارس دارد که بیش از حد به ایران نزدیک هستند.»
آبرامز در ادامه به مهمترین پایگاههای آمریکا در منطقه اشاره کرده و توضیح میدهد که پایگاه هوایی «العدید» در قطر، بزرگترین پایگاه نظامی آمریکا در خاورمیانه است که پیش از آغاز جنگ، حدود ۱۰ هزار نیروی آمریکایی در آن مستقر بودند. این پایگاه علاوه بر میزبانی نیروهای آمریکایی، مقر فرماندهی پیشروی فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا (سنتکام) و مرکز عملیات هوایی مشترک آمریکا در سراسر خاورمیانه نیز به شمار میرود.وی همچنین به استقرار ناوگان پنجم نیروی دریایی آمریکا و فرماندهی نیروهای دریایی سنتکام در بحرین اشاره میکند و مینویسد که آمریکا پایگاههای مهم دیگری نیز در کویت، امارات متحده عربی، عمان و عربستان سعودی دارد و تمامی این مراکز در برد مستقیم موشکهای ایران قرار دارند.
به اعتقاد نویسنده، این آرایش نظامی در گذشته منطقی بود؛ زیرا در زمان آغاز عملیات آمریکا علیه طالبان در افغانستان در سال ۲۰۰۱ و سپس جنگ عراق در سال ۲۰۰۳، دشمنان آمریکا توانایی حمله موشکی یا پهپادی به این پایگاهها را نداشتند.وی مینویسد: در آن زمان، نه طالبان و نه نیروهای عراقی قادر به هدف قرار دادن پایگاههای آمریکا با موشک بودند و فناوری پهپاد نیز هنوز در مراحل ابتدایی قرار داشت و تهدید جدی محسوب نمیشد.
اما آبرامز تأکید میکند که شرایط امروز کاملاً متفاوت است و با توجه به برد موشکها و پهپادهای ایران، حتی انتقال پایگاهها به نقاط دورتر نیز خطر را به طور کامل از بین نخواهد برد، اما زمان بیشتری برای واکنش و انتقال نیروها به پناهگاه فراهم خواهد کرد.
وی برای اثبات این موضوع به فاصله پایگاههای آمریکا از ایران اشاره میکند و مینویسد که اردوگاه «عریفجان» در کویت، مقر فرماندهی نیروهای زمینی سنتکام، تنها ۶۲ مایل (حدود ۱۰۰ کیلومتر) با ایران فاصله دارد؛ پایگاه دریایی آمریکا در بحرین حدود ۱۲۸ مایل (۲۰۶ کیلومتر) و پایگاه العدید قطر حدود ۱۷۰ مایل (۲۷۴ کیلومتر) از ایران فاصله دارند و همگی به راحتی در برد موشکهای ایران قرار میگیرند.
در مقابل، فاصله ایران تا سرزمینهای اشغالی حدود هزار و ۱۰۰ مایل (بیش از هزار و ۷۰۰ کیلومتر) است؛ فاصلهای که به گفته نویسنده، فرصت بیشتری برای واکنش دفاعی ایجاد میکند.
آبرامز در ادامه ریشه شکلگیری این آرایش نظامی را به دوران جنگ سرد بازمیگرداند و مینویسد که استقرار پایگاههای آمریکا در خلیج فارس در آن زمان با هدف حمایت از متحدان منطقهای در برابر اتحاد جماهیر شوروی انجام شد و بعدها نیز در جنگهای افغانستان و عراق کارآمد بود، اما اکنون به الگویی قدیمی و ناکارآمد تبدیل شده که جان نظامیان آمریکایی را به خطر انداخته است.
وی با اشاره به گزارش مجله Air & Space Forces مینویسد که ارتش آمریکا از ماهها قبل روند انتقال بخشی از نیروها و تجهیزات خود از پایگاه العدید قطر را آغاز کرده و بخشی از هواپیماهای آمریکایی نیز به نقاط دیگر منتقل شدهاند. دهها فروند هواپیمای آمریکایی به فرودگاه بنگوریون و پایگاه هوایی «رامون» در سرزمینهای اشغالی منتقل شدهاند و آمریکا همزمان از پایگاههای خود در اردن نیز استفاده میکند؛ کشوری که هفته گذشته نیز شاهد کشته شدن دو نظامی آمریکایی بود.
وی سپس به دیدگاه ژنرال بازنشسته «فرانک مککنزی»، فرمانده پیشین سنتکام، اشاره میکند که معتقد است انتقال نیروها از خلیج فارس باید ادامه یابد. مککنزی در گفتوگو با پایگاه Middle East Eye گفته است: «هیچ فرد عاقلی مقر فرماندهی پیشروی سنتکام را در فاصله حدود ۱۰۰ مایلی ایران مستقر نمیکند اما اکنون دقیقاً همین اتفاق افتاده است.»
او آرایش فعلی پایگاههای آمریکا را «میراثی تاریخی» توصیف کرده و معتقد است راهبرد استقرار نیروهای آمریکا دیگر با واقعیتهای امروز منطقه همخوانی ندارد. به گفته مککنزی، آمریکا باید نگاه خود را به سمت غرب معطوف کرده و امکان استقرار نیروها در سرزمینهای اشغالی را بررسی کند؛ زیرا هم فاصله بیشتری از ایران دارد و هم از نظر دسترسی عملیاتی، استقرار نیروها و استفاده از حریم هوایی، محدودیتهای کمتری برای آمریکا ایجاد میکند.
آبرامز البته تأکید میکند که گزینههایی مانند غرب عربستان سعودی یا مصر نیز قابل بررسی هستند، اما این کشورها نه از سامانههای دفاع هوایی پیشرفته مشابه اسرائیل برخوردارند و نه آزادی عمل مشابهی برای نیروهای آمریکایی فراهم میکنند. با این حال، او معتقد است آمریکا نباید همه ظرفیت هوایی خود را در یک نقطه متمرکز کند و بهتر است شبکهای از پایگاههای پراکنده در چند کشور ایجاد شود.
نویسنده در ادامه به موانع این راهبرد اشاره میکند و مینویسد: اجرای چنین طرحی آسان نخواهد بود؛ زیرا اگرچه ممکن است اسرائیل از استقرار پایگاه دائمی آمریکا استقبال کند اما کشورهایی مانند مصر، عربستان یا دیگر دولتهای منطقه ممکن است چنین حضوری را عاملی برای افزایش تهدیدات امنیتی علیه خود بدانند یا از آن به عنوان ابزاری برای کسب امتیازات سیاسی و اقتصادی از واشنگتن استفاده کنند.
او همچنین هزینههای مالی چنین طرحی را بسیار سنگین ارزیابی کرده و یادآور میشود که قطر در سال ۱۹۹۶ برای ساخت پایگاه العدید بین یک تا دو میلیارد دلار هزینه کرد و از آن زمان تاکنون نیز بیش از ۶ میلیارد دلار دیگر صرف توسعه و نگهداری این پایگاه شده است.
آبرامز پیشبینی میکند که موضوع تغییر آرایش پایگاههای آمریکا در آینده نزدیک به یکی از مباحث مهم در کنگره و محافل نظامی این کشور تبدیل شود. وی در این زمینه به اظهارات دریادار بازنشسته «مارک مونتگومری» اشاره میکند که در گفتوگو با شبکه فاکسنیوز گفته است ارتش آمریکا از هماکنون استفاده از پایگاههای جایگزین را آغاز کرده و دیگر مانند گذشته به پایگاههای نزدیک ایران متکی نیست. به گفته مونتگومری، روند انتقال نیروها و تجهیزات نظامی آمریکا به نقاط دورتر از ایران ادامه خواهد یافت.
آبرامز در پایان تأکید میکند که پرسشهای مهمی درباره محل استقرار آینده نیروهای آمریکایی، زمان اجرای این طرح و نحوه تأمین هزینههای آن مطرح است؛ پرسشهایی که هم پنتاگون و هم کنگره آمریکا با آن روبهرو هستند.
وی در عین حال هشدار میدهد که روند تصمیمگیری در کنگره معمولاً زمانبر است، اما حملات ایران به پایگاههای آمریکا همچنان ادامه دارد و هرچه نظامیان آمریکایی مدت بیشتری در برد موشکهای ایران باقی بمانند، واشنگتن هزینه بیشتری از نظر آمادگی رزمی، بازدارندگی و تلفات انسانی پرداخت خواهد کرد.