تهدید یمن، گلوگاه انرژی جهان را نشانه رفت

نورنیوز-گروه اقتصادی: طبق گزارش سی ان ان متحدان ایران در یمن تهدید کرده‌اند که یک مسیر فرعی و کلیدی دور زدن تنگه هرمز را مسدود خواهند کرد؛ مسیری که ترافیک نفتکش‌ها در آن طی روزهای اخیر به شدت کند شده است.

تاکنون یمنی ها نتوانسته یا نخواسته‌اند محاصره‌ای را که این گروه شبه‌نظامی روز سه‌شنبه اعلام کرد به مرحله اجرا درآورند. اما همین تهدید به تنهایی برخی از کشتی‌ها را متقاعد کرده است تا از برنامه‌های خود برای خروج از البحر الاحمر (بحر احمر) به سمت جنوب صرف‌نظر کنند.

یک محاصره مؤثر از سوی انصارالله در باب‌المندب، جبهه‌ای جدید در جنگ با ایران ایجاد خواهد کرد؛ امری که پتانسیل نیاز به مداخله نظامی ایالات متحده را دارد و این امر می‌تواند توانایی آمریکا را برای کمک به عبور کشتی‌ها از تنگه هرمز تضعیف کند. این مسئله همچنین می‌تواند مانع از ارسال گازوئیل توسط سعودی‌ها به اروپا در زمانی حیاتی برای بازار سوخت شود.

قیمت نفت طی ماه جاری پس از شعله‌ور شدن دوباره جنگ در خاورمیانه بیش از ۲۰ دلار در هر بشکه جهش داشته و روز چهارشنبه برای اولین بار از اوایل ژوئن به کوتاهی از ۹۵ دلار عبور کرد. اگر این مسیر جایگزین دیگر کارساز نباشد، قیمت‌ها می‌توانند بیش از این نیز افزایش یابند.

باب‌المندب

مانند تنگه هرمز، باب‌المندب نیز یک مسیر آبی بسیار باریک است که بخش قابل توجهی از اقتصاد جهانی از آن عبور می‌کند. عرض این تنگه در باریک‌ترین نقطه خود میان عربستان سعودی و جیبوتی تنها ۱۴ مایل است؛ یعنی حدود ۴۰ درصد باریک‌تر از تنگه هرمز.

باب‌المندب به اندازه تنگه هرمز حیاتی نیست؛ تنگه‌ای که پیش از جنگ معمولاً روزانه ۲۰ میلیون بشکه نفت — معادل ۲۰ درصد از عرضه روزانه جهان — از آن عبور می‌کرد. اما باب‌المندب نیز دست‌کم‌گرفتنی نیست: طبق داده‌های موسسه کپلر (Kpler)، طی ماه گذشته روزانه حدود ۶.۲ میلیون بشکه نفت از این تنگه عبور کرده است.

بخش قابل توجهی از این نفت در حالت عادی قرار بود روانه خلیج فارس شود، اما عربستان سعودی در عوض آن را از طریق خط لوله عظیم شرق به غرب خود به بندر عمده‌اش در البحر الاحمر یعنی ینبع منتقل کرده است. به گفته هلیما کرافت، رئیس بخش استراتژی جهانی در موسسه RBC Capital Markets، سعودی‌ها روزانه حدود ۴ تا ۵ میلیون بشکه نفت را از خلیج فارس به سمت ینبع تغییر مسیر داده‌اند.

کرافت گفت: «اگر این مسیر غیرقابل استفاده شود، اختلال در عرضه نفت جدی‌تر خواهد شد و دوباره شروع به صحبت درباره وضعیت "راه فراری نیست" خواهیم کرد.»

خارج شدن ۴ میلیون بشکه از بازار، تقریباً معادل مقداری است که چین واردات آن را در طول جنگ متوقف کرد — نقشی که به گفته تحلیلگران نفت، با وجود شوک بی‌سابقه عرضه نفت، به پایین نگه داشتن نسبی قیمت انرژی کمک کرده بود.

به گفته دن پیکرینگ، مدیر ارشد سرمایه‌گذاری در Pickering Energy Partners، محاصره کامل باب‌المندب می‌تواند قیمت نفت را از این سقف قیمتی عبور داده و حداقل ۵ تا ۱۰ دلار دیگر افزایش دهد و به بالای ۱۰۰ دلار در هر بشکه برساند.

بزرگ‌ترین بازنده(ها)

اگر کشتی‌ها نتوانند یا تمایلی نداشته باشند که از البحر الاحمر به سمت جنوب حرکت کنند، تنها مسیر آن‌ها حرکت به سمت شمال از طریق کانال سوئز خواهد بود. اما این مسیر، کشتی‌ها را به جای اقیانوس هند وارد دریای مدیترانه می‌کند؛ که دقیقاً مسیر مناسبی برای رساندن نفت عربستان به بزرگ‌ترین مشتری‌اش، یعنی جنوب شرقی آسیا، نیست.

به گفته اندی لیپو، رئیس موسسه Lipow Oil Associates، روزانه حدود ۲.۵ تا ۳.۵ میلیون بشکه نفت عربستان از طریق تنگه باب‌المندب از ینبع خارج می‌شود. کشورهای آسیایی که نفت زیادی تولید نمی‌کنند، بیشترین ضربه را از کمبود عرضه نفت خام در طول جنگ ایران خورده‌اند.

توانایی عربستان سعودی در خارج کردن نفت از طریق یک مسیر جایگزین، بخش زیادی از این فشار را کاهش داده بود.

پمپ‌های بنزین و گازوئیل در یک جایگاه سوخت در پراگ، جمهوری چک، ۲۸ مارس ۲۰۲۶.

اروپا نیز نمی‌تواند از تهدید  انصارالله چندان خرسند باشد. به گفته همایون فلکشاهی، مدیر بخش تحلیل نفت خام در موسسه کپلر، عربستان سعودی روزانه حدود ۲۳۰ هزار بشکه گازوئیل را از پالایشگاه‌های نزدیک به یمن از طریق کانال سوئز حمل می‌کند که این امر آن‌ها را در معرض خطر حملات  انصارالله قرار می‌دهد.

قیمت گازوئیل طی دو هفته گذشته پس از شعله‌ور شدن دوباره جنگ در خاورمیانه و حملات پهپادی اوکراین به پالایشگاه‌های روسیه، بیش از ۴۰ سنت در هر بشکه جهش داشته است.

تأثیرات اولیه تهدیدها

انصارالله روز سه‌شنبه به شناورهای سعودی پیام دادند که باید از البحر الاحمر دوری کنند و برخی از کشتی‌ها این پیام را جدی گرفته‌اند . انصارالله پیش‌تر در طول جنگ به کشتی‌ها در این منطقه حمله کرده بودند.

طبق داده‌های شرکت هوش مصنوعی دریایی Windward، پنج نفتکش پس از این اطلاعیه دور زدند. یک مدیر مدیریت ریسک در یکی از شرکت‌های Fortune 500 به CNN گفت که یک نفتکش که روز سه‌شنبه با محموله نفت به مقصد چین از ینبع حرکت کرده بود، تحت تهدیدات  انصارالله در مرز یمن بازگشته است. این مدیر ریسک خواستار عدم افشای نام خود جهت بررسی منافع تجاری حساس شد.

رئیس‌جمهور دونالد ترامپ روز سه‌شنبه در دفتر بیضی شکل اعلام کرد که اگر  انصارالله اقدامات جدی‌تری انجام دهند، ارتش آمریکا ممکن است وارد عمل شود.

وی گفت: «تاکنون این اتفاق نیفتاده است. ممکن است رخ دهد، اما ما اوضاع را مدیریت می‌کنیم. ما قبلاً هم با  انصارالله چنین کاری کرده‌ایم و از زمانی که اقدام اولیه را انجام دادیم، مدتی است که خبری از آن‌ها نشنیده‌ایم.»

اما نیروی دریایی آمریکا مشغول محاصره بنادر ایران است و برای متقاعد کردن شرکت‌های کشتیرانی جهت عبور از تنگه هرمز با چالش مواجه است. ایران طی چند روز گذشته به چند نفتکش حمله کرده و ترافیک تنگه را تنها به چند عبور محدود کاهش داده است . این رقم اندکی پس از امضای یادداشت تفاهم میان ایران و ایالات متحده در اواسط ژوئن، حدود ۵۰ تا ۷۰ عبور در روز بود.

اگر ارتش آمریکا مجبور شود در یک جبهه جدید بجنگد، این امر می‌تواند توانایی آن را برای هدایت و همراهی نفت خام از هر یک از این گلوگاه‌های استراتژیک تحت فشار قرار دهد.