نورنیوز-گروه بین الملل: نشریه فارنپالسی در تحلیلی نوشت: از زمان جنگهای آمریکا با دزدان دریایی «باربری» در اوایل قرن نوزدهم، تضمین آزادی کشتیرانی و باز نگه داشتن مسیرهای دریایی برای تجارت جهانی، یکی از اصول ثابت سیاست خارجی آمریکا به شمار میرفت؛ اما تحولات اخیر در تنگه هرمز نشان میدهد این اصل اکنون با چالش جدی روبهرو شده است.
در این تحلیل آمده است که تفاهمنامه اولیه میان ایران و آمریکا پس از درگیریهای نظامی، با واگذاری نقش پررنگتر به تهران در تعیین سازوکار اداره و خدمات دریایی تنگه هرمز، ابهامهایی ایجاد کرده که از نگاه ایران به معنای پذیرش نقش محوری این کشور در مدیریت این آبراه است.
فارن پالسی معتقد است همین ابهام، همراه با پیشنهادهای دونالد ترامپ برای دریافت عوارض از کشتیهای عبوری، اصل آزادی عبور و مرور در آبراههای بینالمللی را تضعیف کرده است.
این یادداشت با اشاره به اینکه نه ایران و نه آمریکا کنوانسیون حقوق دریاهای سازمان ملل را تصویب نکردهاند، میافزاید بحران هرمز فراتر از یک اختلاف دوجانبه است و میتواند به الگویی خطرناک برای سایر گلوگاههای راهبردی جهان تبدیل شود؛ به گونهای که کشورها یا بازیگران منطقهای نیز به دنبال دریافت عوارض یا اعمال کنترل بر مسیرهای حیاتی کشتیرانی باشند.
فارن پالسی همچنین تاکید میکند تداوم رقابتهای ژئوپلیتیکی و رویکرد «بازی با حاصلجمع صفر» تنها محدود به دریاها نیست و اکنون حوزههایی مانند فضا، قطب شمال و حتی منابع مشترک جهانی را نیز دربر گرفته است؛ جایی که خلأ قوانین بینالمللی و رقابت قدرتهای بزرگ، احتمال بروز تنشهای جدید را افزایش داده است.
در ادامه این تحلیل آمده است که کاهش همکاریهای بینالمللی در حوزههایی مانند مقابله با تغییرات اقلیمی، مدیریت همهگیریها و حفاظت از منافع عمومی جهانی، نشاندهنده فرسایش تدریجی نظم پس از جنگ جهانی دوم است؛ روندی که بحران تنگه هرمز تنها یکی از نشانههای آن به شمار میرود.
فارن پالسی در پایان نتیجه میگیرد که اگر روند کنونی ادامه یابد، بحران هرمز ممکن است نه فقط یک مناقشه منطقهای، بلکه هشداری از ورود جهان به دورهای جدید از رقابتهای قدرتمحور و تضعیف قواعد مشترک بینالمللی باشد؛ دورهای که مدیریت بحرانهای جهانی را دشوارتر از گذشته خواهد کرد.