باشگاهی که ورود به آن برای همه ممکن نیست

نورنیوز-گروه اجتماعی: هموفیلی از جمله بیماری‌های ژنتیکی نادر است که ادامه درمان بیماران مبتلا به آن، وابستگی مستقیمی به داروهای پیشرفته انعقاد خون دارد. تولید این داروها به دلیل پیچیدگی فناوری، نیازمند دانش فنی، زیرساخت‌های تخصصی و توانمندی بالا در حوزه زیست‌فناوری است و تنها تعداد محدودی از کشورهای جهان به فناوری تولید آن دست یافته‌اند. بر پایه اطلاعات منتشرشده، ایران اکنون در شمار کشورهایی قرار دارد که توان تولید هم‌زمان دو داروی راهبردی این حوزه را در اختیار دارد؛ جایگاهی که از منظر فناوری، امنیت دارویی و کاهش وابستگی به واردات اهمیت ویژه‌ای دارد.
یکی از این داروها فاکتور هشت(Factor VIII) است که مهم‌ترین داروی درمان بیماران مبتلا به هموفیلی نوع A به شمار می‌رود. این فرآورده به‌صورت تزریقی برای جبران کمبود فاکتور انعقادی هشت مورد استفاده قرار می‌گیرد و نقش اساسی در پیشگیری از خونریزی‌های مکرر و حفظ کیفیت زندگی بیماران دارد. داروی دوم فاکتور هفت فعال(Factor VIIa) است که برای کنترل خونریزی‌های شدید، به‌ویژه در بیمارانی که نسبت به فاکتور هشت دچار مهارکننده(Inhibitor) شده‌اند، کاربرد دارد و از مهم‌ترین داروهای نجات‌بخش در درمان این بیماران محسوب می‌شود.
بر اساس اطلاعات موجود، ایران در کنار دانمارک، فرانسه و روسیه از جمله کشورهایی است که هر دو داروی فاکتور هشت (Factor VIII) و فاکتور هفت فعال (Factor VIIa) را تولید می‌کنند. این موضوع نشان می‌دهد صنعت داروسازی و زیست‌فناوری کشور توانسته است به یکی از پیچیده‌ترین فناوری‌های تولید داروهای نوترکیب دست یابد و در میان کشورهای دارای این دانش قرار گیرد.
در بخش تولید فاکتور هشت (Factor VIII) دامنه کشورهای تولیدکننده گسترده‌تر است. ایران، چین، دانمارک، فرانسه، روسیه، آمریکا، آلمان، سوئیس، کره‌جنوبی و ژاپن در فهرست تولیدکنندگان این دارو قرار دارند. اما در حوزه فاکتور هفت فعال (Factor VIIa) تعداد تولیدکنندگان بسیار محدودتر است و تنها ایران، دانمارک، فرانسه و روسیه به‌عنوان تولیدکنندگان این دارو معرفی شده‌اند.
اطلاعات موجود همچنین نشان می‌دهد چین اگرچه فاکتور هشت (Factor VIII) را تولید می‌کند، اما تولید فاکتور هفت فعال (Factor VIIa) در این کشور هنوز در مرحله کارآزمایی بالینی قرار دارد و به تولید تجاری نرسیده است. در مقابل، آمریکا با وجود تولید فاکتور هشت (Factor VIII)، در بخش فاکتور هفت فعال (Factor VIIa) صرفاً نقش توزیع‌کننده را بر عهده دارد و به‌عنوان تولیدکننده این دارو معرفی نشده است. همچنین آلمان، سوئیس، کره‌جنوبی و ژاپن اگرچه در تولید فاکتور هشت (Factor VIII) فعال هستند، اما تولیدکننده فاکتور هفت فعال (Factor VIIa) نیستند.
دستیابی ایران به فناوری تولید هم‌زمان این دو داروی راهبردی، تنها یک موفقیت صنعتی نیست، بلکه دستاوردی مهم در حوزه امنیت سلامت به شمار می‌رود. تولید داخلی این داروها، دسترسی پایدار بیماران به درمان را تسهیل کرده، وابستگی به واردات را کاهش می‌دهد، هزینه‌های ارزی را کم می‌کند و نظام سلامت را در برابر اختلال‌های احتمالی زنجیره جهانی تأمین دارو یا محدودیت‌های بین‌المللی مقاوم‌تر می‌سازد. همچنین این توانمندی می‌تواند زمینه‌ساز توسعه صادرات محصولات زیست‌دارویی و ارتقای جایگاه صنعت داروسازی ایران در بازارهای منطقه‌ای و بین‌المللی باشد.