نورنیوز-گروه اجتماعی: حمد ملکاحمدی در گفتوگویی اظهار کرد: طیف نور مرئی بخشی از طیف الکترومغناطیسی است که چشم انسان توانایی مشاهده آن را دارد و رنگهایی از قرمز تا بنفش را در بر میگیرد. هرچه طول موج نور کوتاهتر باشد، انرژی آن افزایش مییابد؛ ازاینرو نور آبی که طول موج کوتاهتری نسبت به سایر رنگها دارد، از انرژی بیشتری برخوردار است. همین ویژگی موجب شده است اثرات احتمالی آن بر چشم و بدن بیش از گذشته مورد توجه قرار گیرد.
وی افزود: بر اساس یافتههای کنونی پژوهشهای علمی، نور آبی معمولی ساطعشده از تلفن همراه و مانیتور در شدتهای رایج، آسیبی به شبکیه چشم وارد نمیکند. این وضعیت با نگاه کردن به نورهای بسیار شدید یا خیره شدن مستقیم به منابع نوری پرقدرت تفاوت دارد. نگرانی اصلی درباره نمایشگرها نیز بیش از آنکه به آسیب شبکیه مربوط باشد، به خستگی چشم، خشکی چشم و اختلال در خواب ارتباط پیدا میکند.
عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان بیان کرد: فیلترهای Blue Light یا Night Mode عمدتاً با هدف کاهش تأثیر منفی بر خواب در ساعات شب طراحی شدهاند. این فیلترها ممکن است به کاهش تحریک مغز کمک کنند، اما شواهد علمی محکمی درباره نقش آنها در محافظت از شبکیه وجود ندارد. برای ارتقای کیفیت خواب، مهمترین اقدام کاهش استفاده از تلفن همراه و مانیتور در یک تا دو ساعت پیش از خواب است.
ملکاحمدی تصریح کرد: در افرادی که روزانه ۸ تا ۱۲ ساعت با مانیتور کار میکنند و دچار خشکی چشم، تاری دید یا سردرد میشوند، بهطور معمول عواملی مانند کاهش تعداد پلک زدن، خیره شدن طولانیمدت به فاصله نزدیک، نور نامناسب محیط، فاصله نادرست از مانیتور، اصلاح نشدن عیوب انکساری چشم یا وضعیت نامناسب نشستن در بروز این مشکلات نقش دارند. نور آبی بهطور معمول عامل اصلی این علائم به شمار نمیرود.
وی افزود: درباره عینکهای بلوکات نیز باید نگاهی واقعبینانه داشت. تبلیغات این محصولات بسیار فراتر از شواهد علمی موجود است. مطالعات معتبر نشان دادهاند این عینکها در مقایسه با عینکهای معمولی، تأثیر قابلاعتمادی در کاهش خستگی چشم هنگام کار با رایانه ندارند. در زمینه بهبود خواب نیز نتایج قطعی حاصل نشده است؛ بنابراین استفاده از آنها برای همه افراد ضرورت ندارد.
فلوشیپ شبکیه تأکید کرد: برای کاهش خستگی چشم، رعایت چند نکته ساده میتواند بسیار مؤثر باشد؛ هر ۲۰ دقیقه، حدود ۲۰ ثانیه به نقطهای دور نگاه کنید، به پلک زدن توجه داشته باشید، در صورت خشکی چشم از قطره اشک مصنوعی استفاده کنید، نور صفحه نمایش را با نور محیط تنظیم کنید، مانیتور را کمی پایینتر از سطح چشم قرار دهید، فاصله مناسب را رعایت کنید و در صورت تداوم علائم، حتماً برای بررسی دقیقتر به چشمپزشک مراجعه کنید.
ملکاحمدی مؤثرترین اقدام برای بهبود خواب را کاهش استفاده از تلفن همراه و مانیتور در ساعت پایانی پیش از خواب دانست و ادامه داد: در صورت اجبار به استفاده، نور صفحه را کاهش دهید، حالت Night Mode را فعال کنید و از مشاهده محتوای هیجانانگیز بپرهیزید؛ با این حال، این اقدامات جایگزین داشتن برنامه خواب منظم نخواهد شد.
وی درباره تأثیر نمایشگرهای جدید مانند OLED ،Mini-LED و مانیتورهای با نرخ تازهسازی بالا بر سلامت چشم خاطرنشان کرد: این مانیتورها ممکن است تجربه بصری بهتری فراهم کنند، اما در حوزه سلامت چشم، شیوه استفاده از آنها اهمیت بیشتری دارد. بهترین نمایشگرها نیز در صورت استفاده طولانیمدت و در شرایط نامناسب از نظر نور یا فاصله، میتوانند موجب خستگی و خشکی چشم شوند.
جراح و فوق تخصص چشم در نهایت بیان کرد: نباید همه مشکلات را به نور آبی نسبت داد. در صورت بروز علائمی مانند تاری دید مکرر، درد چشم، قرمزی شدید، دوبینی، سردردهای جدید یا مشاهده جرقههای نوری، انجام بررسی تخصصی ضروری است و این مشکلات با استفاده از عینک بلوکات برطرف نخواهند شد. بهطور کلی، عامل اصلی بیشتر این مشکلات، نحوه استفاده از نمایشگرها است، نه خود نور آبی.