نورنیوز-گروه اجتماعی: فشارخون بالا معمولاً علائم واضحی ندارد، اما با گذشت زمان به رگهای خونی آسیب میزند و فشار بیشتری بر قلب وارد میکند و یکی از عوامل اصلی خطر برای سکته قلبی و مغزی محسوب میشود. سن، سابقه خانوادگی، جنسیت و نژاد از عواملی هستند که تغییرپذیر نیستند، اما رژیم غذایی، سیگار و فعالیت بدنی از جمله عواملی هستند که میتوانند در طول زندگی بر فشارخون تأثیر بگذارند.
اکنون یک مطالعه جدید نشان داده است که انتخاب نوشیدنی در دوران کودکی، میتواند تأثیری ماندگار بر سلامت قلب در بزرگسالی داشته باشد.
نوشیدنیهای شیرین؛ بزرگترین تهدید
پژوهشگران دادههای شرکتکنندگان در یک مطالعه آمریکایی را که از دوران جوانی تا بزرگسالی به مدت ۲۵ سال پیگیری شده بودند، تحلیل کردند. شرکتکنندگان هر ۱ تا ۴ سال، پرسشنامههایی درباره رژیم غذایی، فعالیت بدنی، استعمال دخانیات و سایر عادات خود تکمیل میکردند و میزان مصرف نوشابه، آبمیوههای صنعتی، چای، نوشیدنیهای ورزشی، آبمیوه طبیعی، میوه کامل و سایر مواد غذایی را گزارش میدادند.
نتایج نشان داد افرادی که روزانه حداقل دو وعده نوشیدنی شیرین مصرف میکردند، در مقایسه با افرادی که کمتر از سه وعده در هفته مصرف داشتند، با ۵۲ درصد خطر بالاتر ابتلا به فشارخون بالا روبهرو بودند. هر وعده روزانه نوشابه با ۲۳ درصد افزایش خطر و هر وعده روزانه نوشیدنیهای ورزشی با ۳۶ درصد افزایش خطر همراه بود.
این یافته درباره نوشیدنیهای ورزشی اهمیت ویژهای دارد؛ زیرا این محصولات اغلب بهعنوان نوشیدنیهای سالم و مفید برای ورزشکاران تبلیغ میشوند. برای افرادی که فعالیت بدنی طولانی و شدید دارند، این نوشیدنیها ممکن است کاربرد خاصی داشته باشند، اما برای آبرسانی روزانه، تنها منبع دیگری از قند افزوده محسوب میشوند.
آبمیوه هم بیخطر نیست
مصرف مکرر آبمیوه نیز با افزایش خطر فشارخون همراه بود. افرادی که روزانه حداقل یک و نیم وعده آبمیوه مصرف میکردند، در مقایسه با افرادی که کمتر از یک وعده در هفته مصرف داشتند، با ۳۵ درصد خطر بالاتر ابتلا به فشارخون روبهرو بودند. هر وعده روزانه آب پرتقال با ۲۰ درصد افزایش خطر همراه بود، در حالی که آب سیب و سایر آبمیوهها ارتباط خاصی نشان ندادند.
پژوهشگران هشدار دادند که ممکن است برخی نوشیدنیهای حاوی قند افزوده با طعم پرتقال، بهاشتباه بهعنوان آب پرتقال گزارش شده باشند که این موضوع میتواند در نتیجه تأثیرگذار باشد.
میوه کامل؛ محافظی طبیعی
الگوی مصرف میوه کامل کاملاً متفاوت بود. برخلاف آبمیوه، میوه کامل دارای فیبر است و نیاز به جویدن دارد که مصرف آن را کندتر میکند و معمولاً حس سیری بیشتری ایجاد مینماید. در میوه کامل، قند درون بافت سالم میوه محبوس شده است و برخلاف آبمیوه، بهسرعت و بهصورت مایع وارد جریان خون نمیشود.
تحلیلهای آماری نشان داد که جایگزینکردن یک وعده روزانه نوشیدنی شیرین با میوه کامل، با ۲۲ درصد کاهش خطر فشارخون همراه است. جایگزینی آبمیوه با میوه کامل نیز با ۱۹ درصد کاهش خطر مرتبط بود. همچنین جایگزینی نوشیدنی شیرین با شیر یا آب، با کاهش تا ۱۳ درصدی خطر همراه بود.
منبع قند مهمتر از خود قند است
این یافتهها این دیدگاه را به چالش میکشد که همه مواد غذایی حاوی قند میوه (فروکتوز) به صورت یکسان بر سلامت قلب تأثیر میگذارند. دکتر وسانتی مالک (Vasanti Malik)، نویسنده ارشد این مطالعه و استاد دانشگاه تورنتو، توضیح داد: مصرف نوشیدنیهای شیرین مانند نوشابه و نوشیدنیهای ورزشی که اغلب بهعنوان محصولاتی نسبتاً سالم بازاریابی میشوند، باید محدود شود. مصرف آبمیوه ممکن است در مقادیر کم بیخطر باشد، اما در مقادیر بالا مضر است. این آبمیوهها باید صد درصد طبیعی باشند و حتی در آن صورت، فقط بهصورت متعادل مصرف شوند. میوه کامل باید بر نوشیدنیهای شیرین ترجیح داده شود.
دکتر آمیت کرا (Amit Khera)، از مرکز پزشکی جنوبغربی دانشگاه تگزاس نیز گفت: این پژوهش نشان میدهد که آنچه برای سلامت قلب مهم است، صرفاً میزان قند میوه نیست، بلکه نوع ماده غذایی که قند در آن قرار دارد، تعیینکننده است. نوشیدنیهای شیرین و آبمیوه خطرناکاند، اما میوه کامل چنین خطری ندارد. برخی تصور میکنند که قند میوه در هر شکلی برای قلب مضر است و از طرف دیگر، آبمیوه را یک نوشیدنی کاملاً سالم میدانند. اما این مطالعه نشان میدهد که هر دو باور نادرست است؛ آنچه اهمیت دارد، شکل مصرف قند میوه است.
چه مقدار آبمیوه مجاز است؟
انجمن قلب آمریکا توصیه میکند مصرف آبمیوه را به حداکثر یک لیوان (۲۴۰ میلیلیتر) در روز محدود کنید. حتی آبمیوههای صد درصد طبیعی نیز در مقادیر بالا میتوانند مضر باشند، زیرا فیبر میوه در آنها وجود ندارد و قند بهسرعت جذب میشود.
پیام عملی برای خانوادهها
این مطالعه نشان میدهد که عادتهای غذایی در دوران کودکی میتواند پیامدهای سلامتی ماندگاری داشته باشد. فشارخون بالا نیز در سنین پایینتر در حال ظهور است و میزان آن در جوانان، کودکان و نوجوانان در حال افزایش است که اهمیت تشخیص و پیشگیری زودهنگام را برجسته میکند. به گفته پژوهشگران، جایگزینی نوشیدنیهای شیرین و آبمیوههای صنعتی با میوه کامل، آب یا شیر، میتواند گامی ساده اما مؤثر در کاهش خطر فشارخون بالا در طول زندگی باشد.