نورنیوز-گروه اقتصادی: به گزارش والاستریتژورنال، پیش از آغاز جنگ (تجاوزکارانه) آمریکا علیه ایران، عرضه جهانی نفت روزانه حدود ۲ میلیون بشکه بیشتر از تقاضا بود. صندوق بینالمللی پول بر این باور است که همین موضوع اقتصاد جهانی را در مواجهه با بزرگترین شوک عرضه نفت در بیش از پنج دهه گذشته، از جهش شدیدتر قیمتها مصون نگه داشت.
در یادداشت این نهاد بینالمللی میخوانیم: با این حال، این موفقیت بهایی هم داشت. حالا که این ذخایر که نقش سپر را ایفا میکنند، تا حد زیادی مصرف شدهاند، در صورت تداوم اختلالها یا تشدید دوباره آنها، بازار بسیار آسیبپذیرتر خواهد شد. افزون بر این، حتی با احیای تدریجی عرضه، بازسازی ذخایر بازار را همچنان با کمبود عرضه روبهرو خواهد کرد.
به گفته برخی کارشناسان نیز، این امکان وجود دارد که آثار بسته شدن تنگه هرمز با فاصله زمانیِ حدود دو ماه، بهطور کامل در بازارهای نفت منعکس شود. تازهترین تحولات که بار دیگر به بسته شدن تنگه هرمز منجر شده، قیمت نفت بیش از ۱۰ درصد افزایش یافته است.
شوک نفتی چگونه جذب شد؟
پیش از آغاز جنگ در اواخر فوریه، حدود ۲۰ درصد از نفت جهان از تنگه هرمز عبور میکرد. به گفته صندوق بینالمللی پول، سه مولفه باعث شد که بسته شدن یکی از پرترددترین آبراههای جهان، آسیبی به مراتب شدیدتر به اقتصاد جهانی وارد نکند.
نخستین مولفه، کُند شدن رشد تقاضا بهویژه در آسیا بود؛ جایی که مصرف نفت در نتیجه افزایش قیمتها و روی آوردن به منابع جایگزین همچون زغالسنگ و انرژیهای تجدیدپذیر رو به کاهش گذاشت.
صندوق بینالمللی پول همچنین اضافه کرد که تولید نفت خارج از منطقه خلیج فارس نسبت به سال ۲۰۲۵، روزانه حدود ۲ میلیون بشکه افزایش یافته که به گفته این نهاد، از رشد تولید در آمریکا، ونزوئلا، گویان و روسیه نشات گرفته است.
با این حال، طبق اعلام این نهاد بینالمللی، بخش عمده شوک عرضه از طریق برداشت از ذخایر نفتی خنثی شد.
این نهاد در بخش دیگری از این یادداشت آورده است: کسری روزانه حدود چهار میلیون بشکهای بازار حد فاصل ماه مارس تا مه، تقریبا بهطور کامل از طریق برداشت از ذخایر جهانی نفت جبران شد.
ذخایر نفتی «خرج شدهاند»
به باور صندوق بینالمللی پول، «بسته شدن تنگه هرمز به یک "شوک قیمتی تمامعیار" منجر نشد، چرا که ذخایر نفتی آنچه بازار قادر به مهار آن نبود را جذب و جبران کردند.»
طبق برآورد این نهاد «تا پایان ماه مه، حجم ذخایر نفت جهان به حدود ۱.۲ میلیارد بشکه رسید؛ رقمی که معادل نیمی از سطح ذخایر پیش از آغاز جنگ بود.»
صندوق بینالمللی پول اضافه کرد: اما اکنون این ضربهگیر مصرف شده است. اگر اختلال در عرضه با همین شدت ادامه یابد، این ذخایر تا اوایل سال ۲۰۲۷ به پایینترین سطح خود خواهند رسید. پیش از رسیدن به آن نقطه نیز احتمالا قیمتها بهشدت افزایش خواهند یافت، زیرا بازار عملا بدون هیچ سوپاپ اطمینانی فعالیت خواهد کرد.
احتمال جهش قیمت نفت تا ۱۵۰ دلار
به باور برخی تحلیلگران، از جمله ویوِک دار، اقتصاددان بانک استرالیایی «کامانولث/ Commonwealth Bank»، حدود ۱۰ هفته طول میکشد تا آثار کاهش تولید نفت در منطقه خلیج فارس بهطور کامل در بازارهای جهانی نمایان شود.
وی هشدار داده است که «اگر تنگه هرمز همچنان بسته بماند، قیمت نفت ممکن است در پایان این بازه زمانی به ۱۵۰ دلار در هر بشکه برسد؛ زیرا تنها در چنین سطح قیمتی، تقاضا در آسیا به اندازهای کاهش مییابد که با افت عرضه هماهنگ شود.»
به گفته وی، «اکنون بازارها دلایل بیشتری دارند که این سناریو را در قیمتها لحاظ کنند. اگر وضعیت فعلی ادامه یابد، ممکن است طی ۱۰ روز آینده قیمت معاملات آتی نفت خام برنت به حدود ۱۰۰ دلار در هر بشکه برسد.»
با این حال، تحلیلگران «رابوبانک» پیشبینی خود را تغییر نداده و همچنان انتظار دارند که میانگین قیمت نفت بین ماههای جولای تا سپتامبر حدود ۸۰ دلار و در پایان سال حدود ۷۸ دلار در هر بشکه باشد.
این بانک در بهروزرسانی پیشبینی خود مدعی شده است: واکنش اولیه نسبتا محدود بازار نفت به ازسرگیری درگیریها در خلیج فارس نشان میدهد که شوک عرضه، دستکم در کوتاهمدت، قابل مهار است. عواملی مانند ذخایر نفتی، کاهش واردات نفت چین و استفاده از مسیرهای جایگزین تامین نفت به کمک بازار آمدهاند.
با این حال، این بانک هشدار داده است که «این شرایط به ایجاد نوعی خوشبینی ژئوپلیتیکی منجر شده است؛ با این حال، ما این وضعیت را در بلندمدت پایدار نمیدانیم.»
سرمایهگذاران نگرانتر از همیشه
کایران تامپکینز، اقتصاددان ارشد بازار کالا در موسسه «کپیتال اکونومیکس/ Capital Economics»، میگوید که سرمایهگذاران از ابتدا انتظار داشتند قیمت نفت تا حدی افزایش یابد.
این موسسه برداشت سرمایهگذاران از روند قیمت نفت در سه ماه آینده را بررسی کرده است و به گفته تامپکینز، «برداشت اصلی این است که سرمایهگذاران به سرعت در حال لحاظ کردن احتمال بروز اختلالهای بیشتر در عرضه جهانی نفت هستند. سرمایهگذاران اکنون نسبت به محتملترین سناریوی قیمت نفت، بهمراتب نامطمئنتر شدهاند.»
وی اضافه کرد: از آنجا که سطح ذخایر جهانی نفت هماکنون نسبت به چند ماه قبل به مراتب به «نقطه بحرانی» نزدیکتر شده است، بازار فضا و به عبارت بهتر، توان چندانی برای مهار یک اختلال طولانیمدت در عرضه نفت را ندارد و در چنین شرایطی احتمال جهش شدید قیمتها بسیار بیشتر خواهد بود.
ایرنا